Jergilikti polısııa jetimsiremeýi tıis

Ońtústik Qazaqstan obly­synyń máslıhat depýtattary jergilikti polısııa qyzmetindegi problemalarǵa alańdaýshylyq bildirip otyr. Depýtattar jer­gilikti polısııa qyzmetine tolyq­qandy múmkindikter jasal­maǵandyǵyn, olar áli de ishki ister organdarynyń bir qurylymy retinde ǵana jaltaqtaýmen ómir súrip kele jatqandyǵyn, jeke-dara jedel sheshim qabyldaı al­maı­tyndyǵyn, olardyń ma­terıaldyq bazasynyń nashar­lyǵyn aıtqan. Osyndaı narazy­lyq­tar óńirlerde bolǵan kezdesý­ler­de de aıtylyp qalyp júr. Júr­­gizilgen zertteýler men qa­byl­­danǵan normatıvtik qujat­tar­dyń taldaýlary turǵyn­da­r­dyń aıtqan syn-eskertpeleriniń durys ekendigin kórsetip otyr. О́kinishke qaraı, jergilikti polısııa qyzmetiniń qurylǵanyna bir jyldan assa da, qylmystardyń sany azaımaǵan. Qoldaǵy bar málimetke súıensek, respýblıka boıynsha turmys salasyndaǵy qylmystar – 2,8%, masań kúıde jasalǵan qylmystar – 13,1%, kámeletke tolmaǵandardyń qyl­mysy – 13,6%, al resıdıvti qyl­mystardyń sany 94,1%-ǵa ós­ken. Aýyldy jerlerde mal urlyǵy kóbeıgen. Oǵan qatysty qylmystar aılap ashylmaýǵa aınalǵan. Osy ýaqytqa deıin úsh óńir­diń jergilikti polısııasynda jeke ǵımarat joq. Respýblıka boıyn­sha 800-den astam ýchas­kelik polısııa ınspeksııasy múl­dem ǵımaratsyz, jergilikti polı­sııa qyzmetine 2500-deı avto­kólik, 2700-den astam radıo­stansa, 2600-ge jýyq kompıý­terlik tehnıka, 14000-daı beı­netirkeýishter jetispeıdi. Shynynda da, qazirgi jergilik­ti po­lısııa qyzmeti ishki ister organdaryna tolyq táýeldi. Qoldary baılaýly bolǵandyqtan, olar óz mindetterin tolyq atqara almaıtyndyǵy belgili. Bir jylǵa jetpeı jatyp jergilikti polısııa basshylaryna óńirlik máslıhat depýtattarynyń senimsizdik tanyta bastaýy sonyń aıǵaǵy. Qabyldanǵan zańnamalyq-normatıvtik qujattardyń bar­lyǵynda «ishki ister organ­­dary­nyń jergilikti polısııasy» dep jazylǵan. Tipti, Úkimet qa­byl­­­daǵan qaýly da «Ishki is­ter or­gandary jergilikti polı­sııa qyzmetiniń erejesin bekitý týra­ly» dep atalady. Osylaısha jer­­gilikti polısııa qyzmeti 2014 jyldyń 23 sáýirinde qa­byl­­­dan­ǵan, 2015 jyldyń 2 qa­ra­shasynda ózgerister men tolyqtyrýlar engizilgen «Ishki ister organdary týraly» zańnyń aıasynda qalyp qoıǵan. Tipti, atalǵan zańnyń 7-babynyń 2-tarmaǵyna sáıkes, jergilikti polısııa qyzmeti ishki ister organdarynyń ákimshi­lik polısııasynyń quramyna enip ketken. Tıisinshe Ishki ister mınıstrliginiń buıryqtary da solaı jasalǵan. Joǵaryda qabyldanǵan sha­ralar ótpeli kezeńde qajet shy­ǵar, jańa qurylymǵa paıda­syn tıgizýi de múmkin. Biraq, jergilikti po­lı­sııa qyzmetin elimizdegi qo­ǵam­dyq tártipti saqtaýdyń, qu­qyq buzý­shy­lyq­tardyń al­dyn alý­­­dyń negiz­gi satysy retin­de uıym­­­das­tyrý jónindegi Elba­sy­­nyń tala­by­nan shyǵa qoımasy bel­gili. Osy­nyń barlyǵyn eske­re otyryp, Úkimet jergilikti po­­lı­­sııa qyzmetin uıymdastyrý týra­­ly máselege qaıta oralýy kerek. Jergilikti polısııa tek qana atqarýshy bılikke baǵyna­tyn, máslıhattar aldynda jaýap beretin, halyqtyń aldynda esep beretin, aýyldar men eldi me­ken­derdegi, aýdandar men qala­lar­daǵy, óńirlerdegi quqyq buzý­shylyqtyń aldyn alýǵa, qoǵam­dyq tártipti saqtaýǵa, tur­ǵyn­dardyń tynyshtyǵyn qamtamasyz etýge tikeleı jaýapty, óziniń derbes bıýdjeti, materıaldyq bazasy, ǵımaraty, kadrlar rezervi, jumys isteý tártibi, óziniń dástúri men tájirıbesi jınaqtalǵan qyzmet organyna aınalýy tıis. Qorytyndylaı kele aı­tarym, qoǵamdyq tártipti saq­taý, qylmystyń aldyn alý, tur­my­styq qylmyspen kúresý, jol qaýipsizdigin qamtamasyz etý jumystaryn jandandyrý, jergilikti jerlerde oryn alyp otyrǵan keleńsizdikterdi joıý jáne jergilikti polısııa qyz­meti­niń jumysyn retteý maq­satyn­da: jergilikti polısııa qyz­metin qajetti materıaldyq baza­men qamtamasyz etýdi; jer­gilik­ti polısııa qyzmetiniń qo­ǵam­­dyq tártipti saqtaý, qu­qyq buzý­shy­lyqtyń aldyn alý ju­mys­tarynyń deńgeıin kór­setetin naqty ındı­katorlar men basshylarynyń jumysyn baǵalaý krıterıı­lerin ázir­leý­di; jergilikti polısııa qyz­­­metin uıymdastyrý jóninde qabyl­­danǵan Úkimettiń qaýlysy men Ishki ister mınıstrliginiń buı­­ryq­­­taryna qajetti tolyq­tyrý­lar men ózgerister engizýdi; «Jer­gi­likti polısııa qyzmeti týraly» derbes zań qabyldaýdy usynamyn. Osy usynystardy Úkimet bizdiń atymyzǵa joldanyp otyr dep qabyldasa quba-qup. Álı BEKTAEV, Senat depýtaty,