Shyǵys Qazaqstan oblysynyń ákimi Danıal Ahmetov óńir turǵyndary aldynda esepti kezdesýin ótkizdi.
Oblys 2016 jyldy tabysty aıaqtady. О́tken jyly jalpy óńirlik ónim kólemi 2,6 trln teńgeni qurady. Bıýdjetke túsetin salyq kólemi de edáýir ulǵaıyp, 340 mlrd teńgege jetti. Bul 2015 jylmen salystyrǵanda 42,1 paıyzǵa artyq. Sonyń ishinde jergilikti bıýdjetke 92,3 mlrd teńge (13,7 paıyz ósimmen) túsipti. Aı saıynǵy kesimdi eńbekaqy 2016 jyly 15 paıyzǵa artyp, 119 myń teńgeni qurady.
О́ndiristik kásiporyndar byltyr 1437,3 mlrd teńgeniń ónimderin shyǵarsa, ken óndirisinde jáne kenishterdi qazý barysynda 118,2 mlrd teńgeniń ónimi alynǵan. Tústi metaldar óndirý 32,7, tabıǵı gaz óndirý kólemi 23,1 paıyzǵa ulǵaıypty. О́ńdeý kásiporyndarynda 1214,2 mlrd teńgeniń ónimi óndirilip, esepti merzimde fızıkalyq kólem ındeksi 2015 jylǵy osy merzimmen salystyrǵanda 100,4 paıyzdy qurady.
Memlekettik ındýstrııalyq-ınnovasııalyq damý baǵdarlamasy sheńberinde 2016 jyly quny 5 mlrd teńgeni quraıtyn alty joba iske asyrylyp, 388 jańa jumys orny ashyldy.
О́skemendegi D.Serikbaev atyndaǵy Shyǵys Qazaqstan memlekettik tehnıkalyq ýnıversıteti aımaqtaǵy iri kásiporyndarmen birlese otyryp, quny 8 mlrd teńgeni quraıtyn 10 ǵylymı-tehnıkalyq, tájirıbelik-konstrýktorlyq jumysty qoldanysqa engizýdi josparlap otyr. Bul óz kezeginde medısınaǵa, munaı-gaz ónerkásibine, sondaı-aq, «jadaý» kenderdi tıimdi óńdeýge arnalǵan tıtan, tantal buıymdaryn jáne joǵary ótkizgishterdi daıyndaý turǵysyndaǵy joǵary tehnologııalyq óndiristerdi qurýǵa septigin tıgizedi.
Shyǵys Qazaqstan – óndiristi óńir ǵana emes, aýyl sharýashylyǵy qarqyndy damyǵan oblys. Aımaqtaǵy búkil halyqtyń 40 paıyzy aýylda turady.
Aýyldy qoldaýǵa erekshe kóńil bólinip keledi. Aýyldy jerlerde ekiniń biri ózin-ózi jumyspen qamtyp otyr. Sondyqtan, jeke qosalqy sharýashylyqtardy damytyp, óndiristi tıimdi uıymdastyrý aýyl sharýashylyǵyn damytýdyń basym baǵytyna aınaldy.
Eginniń joǵary shyǵymy men mal sharýashylyǵyndaǵy ónimdiliktiń arqasynda saladaǵy jalpy fızıkalyq ónim ındeksi 2015 jyldyń deńgeıimen salystyrǵanda 105,1 paıyzdy qurady. Dándi daqyldar boıynsha sońǵy jyldary bolmaǵan rekordtyq ónim alyndy. Astyq ónimdiligi orta eseppen gektaryna 18,1 sentnerdi qurap, bir mıllıon tonnadan astam dán qambaǵa tústi.
Et óndirisi – 5,8, sút óndirisi – 5,9, jumyrtqa óndirisi 1,9 paıyzǵa ulǵaıdy. Úles salmaqpen qarasaq, oblys respýblıka kóleminde sút óndirisi boıynsha birinshi orynda (15,8 paıyz), et óndirisi boıynsha ekinshi orynda (15,2 paıyz), jumyrtqa óndirisi boıynsha toǵyzynshy orynda (3,1 paıyz) tur, dedi oblys ákimi.
О́tken jyly et baǵytyndaǵy mal sharýashylyǵyn damytý úshin «Sybaǵa», «Altyn asyq», «Qulan» baǵdarlamalary arqyly 4,1 myń bas iri qara, 5,3 myń qoı, 1,8 myń jylqy satyp alynǵan.
Aımaqta aýyl sharýashylyǵy kooperatıvterin qurý boıynsha da tıisti jumystar qolǵa alynyp jatyr. Búgingi tańda oblysta 73 kooperatıv tirkelgen.
Sońǵy jyldary oblysta sút sharýashylyǵyn damytýǵa erekshe kóńil bóline bastady. Qazirgi ýaqytta óńirde 50 sút qabyldaıtyn beket jumys istep tur. Buǵan qosa 41 taýarly-sút fermasy salynyp, qaıta jańǵyrtylýda.
Elbasynyń bıylǵy Joldaýynda aıtylǵan eksport máselesine de óńirde aıryqsha kóńil bólinip otyr. Oblysta Reseı, Qytaı, Iran jáne Taıaý Shyǵys elderine eksportqa shyǵarýdy kózdeıtin iri ınvestısııalyq jobalardy júzege asyrý josparlanǵan. Bul rette «EvrazııaAgroHoldıng» JShS-nyń jylyna 11,5 myń tonna et óndiretin mal soıý sehyn jáne 50 myń bas qoı men bir myń sıyrdy bir ýaqytta kútimde ustaıtyn mal bordaqylaý alańyn salýdy kózdeıtin quny 9,1 mlrd teńgelik jobasyn atap ótýge bolady.
Memleket basshysynyń Joldaýda nusqaǵan tapsyrmalaryna sáıkes álemdik tájirıbelerdi jergilikti jaǵdaıǵa beıimdeı otyryp, ınnovasııalyq damýdy qolǵa alý shart. Búgingi tańda maıly daqyldardyń tájirıbelik sharýashylyǵy osy talaptarǵa mysal bola alady. Úsh jyldyń ishinde eýropalyq (Clearfiled) jáne amerıkalyq (Sunexpress) tehnologııalardy paıdalana otyryp, maıly daqyldardyń jańa suryptary men gıbrıdteri anyqtaldy. Al ótken jyly kúnbaǵystyń geterozısti úsh gıbrıdi suryptyq synamaǵa tapsyryldy.
Bul tuqym suryptary keleshekte Qazaqstan naryǵynyń 20 paıyzyn qamtýy múmkin. Odan ári Qytaı men Reseı naryǵyna jol ashýǵa bolady. Dándi daqyldardyń da keleshegi zor tuqymdaryn shyǵarý boıynsha sheteldik seriktestermen birlesken jumystar jandanýda, dedi oblys basshysy.
«Nurly jol» memlekettik baǵdarlamasy aıasynda 2016 jyly 12,7 mlrd teńgeniń 28 jobasy júzege asyrylǵan. Aǵymdaǵy jyly atalǵan baǵdarlama sheńberinde 11,1 mlrd teńge bolatyn 30 joba iske asyrylmaq.
2016 jyly oblys joldaryn jóndeýge jáne ustap turýǵa 15 mlrd teńgeden astam qarjy baǵyttalǵan. 389 shaqyrym avtokólik joly jóndelgen (221 shaqyrym – oblystyq mańyzdaǵy). 2017 jyly respýblıkalyq mańyzdaǵy 175 shaqyrym (3,5 mlrd teńge) jáne oblystyq mańyzdaǵy 190 shaqyrym (3,8 mlrd teńge) joldy ortasha jóndeý josparlanyp otyr.
2016 jyly oblystyń 12 akýsher-gınekology Anglııanyń klınıkalarynda 6 aılyq kýrstan ótti. Qazirgi ýaqytta 1 mlrd teńgege qarjylandyrylatyn medısınalyq kadrlardy ázirleý jáne oqytýdyń úshjyldyq keshendi baǵdarlamasyn engizý jumystary júrgizilýde. Úsh jyldyń ishinde ana men balany qorǵaý, onkologııa, júrek-qan tamyry aýrýlary salasynda jumys isteıtin 150 maman kezeń-kezeńmen qazaqstandyq jáne sheteldik úzdik klınıkalarda ázirlikten ótedi. Munymen qatar, bul baǵdarlama birneshe deńgeıdegi dárigerler men mamandardy keshendi tájirıbelik oqytýdy da qarastyrady.
Semeı qalasynda «Abaı Arena» zamanaýı mádenı-sporttyq kesheniniń qurylysy josparlanýda, ol halyqaralyq standarttardyń barlyq talaptaryna saı bolady.
Demalys aýmaqtaryn damytý boıynsha bastalǵan is-sharalar jalǵasatyn bolady. Úrjar aýdanyndaǵy Alakól jaǵasy ınfraqurylymyn damytý jáne abattandyrý josparlanýda. Bul maqsatqa oblystyq bıýdjetten 500 mıllıon teńge bólingen.
Ulan aýdanyndaǵy Sibe kólderiniń (Shalqar kóli) jaǵasyna qoǵamdyq jaǵajaı salynyp, jaǵany abattandyrý jalǵasady.
Aǵymdaǵy jyly toptyq vızalar aıasynda Qytaı Halyq Respýblıkasynan týrıster aǵynyn ári qaraı ulǵaıtý josparlanyp otyr. Oblystyń týrıstik áleýetin tanystyrý boıynsha kóshpeli aqparattyq týrlar uıymdastyrylatyn bolady.
Azamat QASYM,«Egemen Qazaqstan»
Shyǵys Qazaqstan oblysy
Oblys 2016 jyldy tabysty aıaqtady. О́tken jyly jalpy óńirlik ónim kólemi 2,6 trln teńgeni qurady. Bıýdjetke túsetin salyq kólemi de edáýir ulǵaıyp, 340 mlrd teńgege jetti. Bul 2015 jylmen salystyrǵanda 42,1 paıyzǵa artyq. Sonyń ishinde jergilikti bıýdjetke 92,3 mlrd teńge (13,7 paıyz ósimmen) túsipti. Aı saıynǵy kesimdi eńbekaqy 2016 jyly 15 paıyzǵa artyp, 119 myń teńgeni qurady.
О́ndiristik kásiporyndar byltyr 1437,3 mlrd teńgeniń ónimderin shyǵarsa, ken óndirisinde jáne kenishterdi qazý barysynda 118,2 mlrd teńgeniń ónimi alynǵan. Tústi metaldar óndirý 32,7, tabıǵı gaz óndirý kólemi 23,1 paıyzǵa ulǵaıypty. О́ńdeý kásiporyndarynda 1214,2 mlrd teńgeniń ónimi óndirilip, esepti merzimde fızıkalyq kólem ındeksi 2015 jylǵy osy merzimmen salystyrǵanda 100,4 paıyzdy qurady.
Memlekettik ındýstrııalyq-ınnovasııalyq damý baǵdarlamasy sheńberinde 2016 jyly quny 5 mlrd teńgeni quraıtyn alty joba iske asyrylyp, 388 jańa jumys orny ashyldy.
О́skemendegi D.Serikbaev atyndaǵy Shyǵys Qazaqstan memlekettik tehnıkalyq ýnıversıteti aımaqtaǵy iri kásiporyndarmen birlese otyryp, quny 8 mlrd teńgeni quraıtyn 10 ǵylymı-tehnıkalyq, tájirıbelik-konstrýktorlyq jumysty qoldanysqa engizýdi josparlap otyr. Bul óz kezeginde medısınaǵa, munaı-gaz ónerkásibine, sondaı-aq, «jadaý» kenderdi tıimdi óńdeýge arnalǵan tıtan, tantal buıymdaryn jáne joǵary ótkizgishterdi daıyndaý turǵysyndaǵy joǵary tehnologııalyq óndiristerdi qurýǵa septigin tıgizedi.
Shyǵys Qazaqstan – óndiristi óńir ǵana emes, aýyl sharýashylyǵy qarqyndy damyǵan oblys. Aımaqtaǵy búkil halyqtyń 40 paıyzy aýylda turady.
Aýyldy qoldaýǵa erekshe kóńil bólinip keledi. Aýyldy jerlerde ekiniń biri ózin-ózi jumyspen qamtyp otyr. Sondyqtan, jeke qosalqy sharýashylyqtardy damytyp, óndiristi tıimdi uıymdastyrý aýyl sharýashylyǵyn damytýdyń basym baǵytyna aınaldy.
Eginniń joǵary shyǵymy men mal sharýashylyǵyndaǵy ónimdiliktiń arqasynda saladaǵy jalpy fızıkalyq ónim ındeksi 2015 jyldyń deńgeıimen salystyrǵanda 105,1 paıyzdy qurady. Dándi daqyldar boıynsha sońǵy jyldary bolmaǵan rekordtyq ónim alyndy. Astyq ónimdiligi orta eseppen gektaryna 18,1 sentnerdi qurap, bir mıllıon tonnadan astam dán qambaǵa tústi.
Et óndirisi – 5,8, sút óndirisi – 5,9, jumyrtqa óndirisi 1,9 paıyzǵa ulǵaıdy. Úles salmaqpen qarasaq, oblys respýblıka kóleminde sút óndirisi boıynsha birinshi orynda (15,8 paıyz), et óndirisi boıynsha ekinshi orynda (15,2 paıyz), jumyrtqa óndirisi boıynsha toǵyzynshy orynda (3,1 paıyz) tur, dedi oblys ákimi.
О́tken jyly et baǵytyndaǵy mal sharýashylyǵyn damytý úshin «Sybaǵa», «Altyn asyq», «Qulan» baǵdarlamalary arqyly 4,1 myń bas iri qara, 5,3 myń qoı, 1,8 myń jylqy satyp alynǵan.
Aımaqta aýyl sharýashylyǵy kooperatıvterin qurý boıynsha da tıisti jumystar qolǵa alynyp jatyr. Búgingi tańda oblysta 73 kooperatıv tirkelgen.
Sońǵy jyldary oblysta sút sharýashylyǵyn damytýǵa erekshe kóńil bóline bastady. Qazirgi ýaqytta óńirde 50 sút qabyldaıtyn beket jumys istep tur. Buǵan qosa 41 taýarly-sút fermasy salynyp, qaıta jańǵyrtylýda.
Elbasynyń bıylǵy Joldaýynda aıtylǵan eksport máselesine de óńirde aıryqsha kóńil bólinip otyr. Oblysta Reseı, Qytaı, Iran jáne Taıaý Shyǵys elderine eksportqa shyǵarýdy kózdeıtin iri ınvestısııalyq jobalardy júzege asyrý josparlanǵan. Bul rette «EvrazııaAgroHoldıng» JShS-nyń jylyna 11,5 myń tonna et óndiretin mal soıý sehyn jáne 50 myń bas qoı men bir myń sıyrdy bir ýaqytta kútimde ustaıtyn mal bordaqylaý alańyn salýdy kózdeıtin quny 9,1 mlrd teńgelik jobasyn atap ótýge bolady.
Memleket basshysynyń Joldaýda nusqaǵan tapsyrmalaryna sáıkes álemdik tájirıbelerdi jergilikti jaǵdaıǵa beıimdeı otyryp, ınnovasııalyq damýdy qolǵa alý shart. Búgingi tańda maıly daqyldardyń tájirıbelik sharýashylyǵy osy talaptarǵa mysal bola alady. Úsh jyldyń ishinde eýropalyq (Clearfiled) jáne amerıkalyq (Sunexpress) tehnologııalardy paıdalana otyryp, maıly daqyldardyń jańa suryptary men gıbrıdteri anyqtaldy. Al ótken jyly kúnbaǵystyń geterozısti úsh gıbrıdi suryptyq synamaǵa tapsyryldy.
Bul tuqym suryptary keleshekte Qazaqstan naryǵynyń 20 paıyzyn qamtýy múmkin. Odan ári Qytaı men Reseı naryǵyna jol ashýǵa bolady. Dándi daqyldardyń da keleshegi zor tuqymdaryn shyǵarý boıynsha sheteldik seriktestermen birlesken jumystar jandanýda, dedi oblys basshysy.
«Nurly jol» memlekettik baǵdarlamasy aıasynda 2016 jyly 12,7 mlrd teńgeniń 28 jobasy júzege asyrylǵan. Aǵymdaǵy jyly atalǵan baǵdarlama sheńberinde 11,1 mlrd teńge bolatyn 30 joba iske asyrylmaq.
2016 jyly oblys joldaryn jóndeýge jáne ustap turýǵa 15 mlrd teńgeden astam qarjy baǵyttalǵan. 389 shaqyrym avtokólik joly jóndelgen (221 shaqyrym – oblystyq mańyzdaǵy). 2017 jyly respýblıkalyq mańyzdaǵy 175 shaqyrym (3,5 mlrd teńge) jáne oblystyq mańyzdaǵy 190 shaqyrym (3,8 mlrd teńge) joldy ortasha jóndeý josparlanyp otyr.
2016 jyly oblystyń 12 akýsher-gınekology Anglııanyń klınıkalarynda 6 aılyq kýrstan ótti. Qazirgi ýaqytta 1 mlrd teńgege qarjylandyrylatyn medısınalyq kadrlardy ázirleý jáne oqytýdyń úshjyldyq keshendi baǵdarlamasyn engizý jumystary júrgizilýde. Úsh jyldyń ishinde ana men balany qorǵaý, onkologııa, júrek-qan tamyry aýrýlary salasynda jumys isteıtin 150 maman kezeń-kezeńmen qazaqstandyq jáne sheteldik úzdik klınıkalarda ázirlikten ótedi. Munymen qatar, bul baǵdarlama birneshe deńgeıdegi dárigerler men mamandardy keshendi tájirıbelik oqytýdy da qarastyrady.
Semeı qalasynda «Abaı Arena» zamanaýı mádenı-sporttyq kesheniniń qurylysy josparlanýda, ol halyqaralyq standarttardyń barlyq talaptaryna saı bolady.
Demalys aýmaqtaryn damytý boıynsha bastalǵan is-sharalar jalǵasatyn bolady. Úrjar aýdanyndaǵy Alakól jaǵasy ınfraqurylymyn damytý jáne abattandyrý josparlanýda. Bul maqsatqa oblystyq bıýdjetten 500 mıllıon teńge bólingen.
Ulan aýdanyndaǵy Sibe kólderiniń (Shalqar kóli) jaǵasyna qoǵamdyq jaǵajaı salynyp, jaǵany abattandyrý jalǵasady.
Aǵymdaǵy jyly toptyq vızalar aıasynda Qytaı Halyq Respýblıkasynan týrıster aǵynyn ári qaraı ulǵaıtý josparlanyp otyr. Oblystyń týrıstik áleýetin tanystyrý boıynsha kóshpeli aqparattyq týrlar uıymdastyrylatyn bolady.
Azamat QASYM,«Egemen Qazaqstan»
Shyǵys Qazaqstan oblysy
