Shoq útik te, toq útik te tolyp tur

Semeıdegi oblystyq tarıhı-ólketaný mýzeıinde «Shoq útikten toq útikke deıin» atty kórme ashyldy. Kórmede útikterdiń shyǵý tarıhy, damýy, ejelgi dáýirlerden búginge deıin qandaı ózgeriske ushyraǵandyǵy jaıly qyzyqty maǵlumattar berildi. Ekspozısııaǵa árqaı­sysynyń ózindik ereksheligi bar biregeı zattar qoıylǵan. Kıim tegisteýge arnalǵan quraldyń qarapaıym tas taqtaıdan bastalyp, bileý, shoq útikter, sodan keıingi zamandaǵy quıylǵan sho­ıy­n útikter túrine deıin jalǵasyn tapqan, tipti bú­gingi toq útikke deıingi tarıh tolyq qamtylypty. Má­selen, alǵashqy útikter tu­tastaı shoıynnan ne qo­la­dan quıylypty. Otqa qyzdyrylatyn bolǵan. Sal­maqtary aýyr, biraq óte tez sýyp qalady. Ýaqyt óte kele tutastaı quıylyp jasalatyn útikter jetildirile túsken. Oǵan ortaq alynbaly tutqasy bar tegisteıtin qos shoıyn taban jasalǵan. Bir tabanymen kıim tegistep jatqanda, ekinshisi peshtiń ústine qyzdyrýǵa qoıylǵan. Útikterdiń mundaı túri HVIII ǵasyrda paıda bolyp, HH ǵasyrdyń 60-jyldaryna deıin paıdalanylǵan. Árıne, ol kezderi toq útikter qol­da­­nysta bolǵanyna qara­mas­tan, shoq útik te qolda­nylǵan. Kórmege kelýshiler bileý men shoıyn útikti ustap kórý múmkindigine ıe boldy. Kórmege mýzeı qoryndaǵy jádigerler paıdalanylypty. Kórmeni uıymdastyrý boıynsha júrgizilgen jumystarǵa sýretshi-bezen­dirýshi P.Ýkolov, «Jer-Sý» klý­bynyń jetekshisi V.Kol­bın jáne taǵy basqalar qa­tysty. – Ejelgi adamdar ústi­lerine teriden tigilgen kıim kıgendikten ony jazyp, útik­tep kııýdi de bilgen, – dedi mýzeıdiń qyzmetkeri Saqtaǵan Serdalına, – ol úshin eki tas plıta alynyp, arasynda terini salǵan. Aýyr salmaqtan teri taq­taıdaı tegistelip, kıim retin­de kesip, piship tigýge daıy­n bolǵan. Raýshan NUǴMANBEKOVA SEMEI Sýretti túsirgen avtor