Jalpy, álemdik statıstıkadan ajyrasý sebepteriniń qatarynda qarjylyq qıyndyqtardyń bar ekenin ańǵarýǵa bolady. Iаǵnı, jas otaý qurylǵan kezde-aq otbasylyq bıýdjet máselesi týyndaıdy.
Psıhologtar otbasylyq bıýdjetti júrgizý erli-zaıyptylardyń ekeýiniń de mindeti dep esepteıdi. Mamandardyń aıtýynsha, ony júrgizýdiń úsh túri bar:
Birinshiden, otbasynyń ortaq tabysy er adamnyń qolynda. Biraq, áıeli óziniń jeke qajettilikterine de aqsha suraýǵa májbúr bolady. Psıhologtar bul jaǵdaıda er adamdardyń kópshiligi únemshil keledi deıdi.
Ekinshi túri – qarjyǵa baılanysty barlyq sheshimdi áıel qabyldaıdy. Biraq qazaqy bolmysymyzǵa salsaq, bul er adamnyń namysyna tıetini belgili. Sonymen qatar, ǵylymda áıel adam aıaq astynan saýda jasaýǵa, oılanbaı sheshim qabyldaýǵa beıim keletini de anyqtalǵan.
Úshinshi túri – otbasylyq. Jalpy, qazirgi otbasylardyń kópshiligine osy jaqyndaý. Sebebi, qazir kóp otbasylarda erli-zaıyptylardyń ekeýi de qarajat tabady. Bul jaǵdaıda aqshany aqyldasyp jumsaýdyń tıimdiligi baıqalady.
Negizinen, otbasylyq bıýdjetti josparlaýdyń úsh túrli erejesi bar. Birinshiden, aqshany únemdeýge emes, kóbirek tabys tabýǵa umtylý. Kóp jaǵdaıda adamdar kerisinshe joldy tańdaıdy. Ekinshiden, balaǵa kishkentaıynan aqshany oryndy jumsaýdy úıretý. Úshinshiden, otbasylyq keńes. Iаǵnı, barlyq shyǵyndar men kiristerdi eseptep, bir-birimen aqyldasyp otyrý.
Jalpy, otbasyn asyraý, otbasyly bıýdjetti júrgizý er adamnyń mindeti degen de pikir bar. Degenmen, názik jandylar mansapqa qansha umtylǵanymen, tabıǵatynan áıel adam – úıdiń yrysy. Otbasylyq bıýdjetti josparlaýda ár otbasynyń ózindik stıli men tásilderi bolatyny anyq. Biraq otbasylyq qazynanyń molaıýyna áıeldiń jigeri de jetkilikti deýge tolyq negiz bar. Mysaly, ǵalymdar áıeliniń kúıeýine kóńili tolyp, únemi erin oılaıtyn bolsa, ol úıdiń azamaty tabysqa keneletinin aıtady. Al kerisinshe, kúıeýin kinálap, oǵan renjigende áıel ózi qalamasa da eriniń jolyn jabady eken.
«Er adamnyń energııasy otbasyn qorǵaýǵa jaýap berse, áıel – gúldenýdiń, órkendeýdiń energııasy», deıdi ǵalymdar. Tóle bı «Áıeliń jaqsy bolsa, birinshi – ımanyń, ekinshi – jıǵanyń, úshinshi – yrysyńnyń turaǵy» degeni osy bolsa kerek.
Gúlnur QÝANYShBEKQYZY,
«Egemen Qazaqstan»
