Elektrondy kúndelik – barshaǵa tıimdi qural

Premer-Mınıstr Baqytjan Saǵyntaevtyń tóraǵalyǵymen ótken keshegi Úkimet otyrysynda negizinen úsh másele qaraldy. Onyń birinshisi – Memleket basshysynyń 14 aqpandaǵy Jarlyǵymen bekitilgen Agroónerkásiptik keshendi (AО́K-ti) damytýdyń 2017-2021 jyldarǵa arnalǵan baǵdarlamasyn júzege asyrý jospary. Osy másele boıynsha baıandama jasaǵan Aýyl sharýashylyǵy mınıstriniń birinshi orynbasary Qaırat Aıtýǵanov atalǵan baǵdar­lamanyń maqsaty naryqtarda suranysqa ıe, básekege qabiletti agroónerkásiptik keshen ónimin óndirýdi qamtamasyz etý bolyp taby­latyndyǵyn aıtyp, baǵdar­lama­daǵy 8 negizgi mindetti júzege asyrý úshin 134 is-sharanyń qaras­tyrylyp otyrǵanyn jetkizdi. «Elbasynyń «Qazaqstannyń Úshinshi jańǵyrýy: jahandyq báse­kege qabilettilik» atty Qazaq­stan halqyna Joldaýynda bir­qatar baǵyttar boıynsha bizdiń álemde iri agrarlyq eksporttyq ónim óndirýshi elderdiń biri bola alatynymyz atap ótildi. Ási­rese, bul ekologııalyq taza taǵam­darǵa qatysty aıtyldy. Bul úshin, eń aldymen, shaǵyn jáne orta sharýashylyqtardy koo­perasııalarǵa keńinen tartý kózdelýde», – dedi birinshi vıse-mınıstr. Qaralyp otyrǵan jospar aıasyn­da ishki naryqty aýylsharýa­shy­lyq taýrlarymen toltyrý, otan­­dyq ónimniń eksporttyq áleýe­tin damytý, osy maqsattarǵa qol jet­kizý úshin memlekettik qol­daý­dyń qarjylyq sharalaryn tıim­di júrgizý, sý resýrstary men jer resýrstaryn tıimdi paı­da­laný­ǵa jaǵdaı jasaý, otan­dyq taýar ón­dirý­shilerdi aýylsharýa­shy­lyq teh­nı­kalary, hımııalyq qural­dar­men qamtamasyz etýdi art­tyrý, AО́K-ti ǵylymı-tehno­lo­gııa­lyq, kadrlyq jáne aqpa­rat­tyq-mar­ketıngtik qamtamasyz etý sekil­di kóptegen mańyzdy máse­leler qamtylǵan. Osy máseleni qorytyndylaǵan Úkimet basshysynyń orynbasary – Aýyl sharýashylyǵy mınıstri Asqar Myrzahmetov jospardy júzege asyrý boıynsha kóptegen mindetter jergilikti atqarý or­gan­daryna júktelgendigin, son­dyq­tan, olar óz mindetterine sáı­kes árbir aýdan deńgeıine deıin osyndaı jospar túzgenderi jón bolatyndyǵyn aıtyp ótti. Úkimet otyrysynda qaralǵan ekinshi másele mektepterde elek­trondy kúndelikti engizýdiń qanat­qaqty jobasy jaıynda boldy. Osy másele jaıynda baıandaǵan Bilim jáne ǵylym mınıstri Erlan Saǵa­dıev bul shara mınıstrliktiń aq­­pa­rattyq júıelerin biriktirý aıa­synda iske asyratyndyǵyn atap ótti. Mınıstrdiń aıtýynsha, búginde ol basqaratyn vedomstvo aıasynda 73 aqparattyq júıe jumys isteıdi. Osy júıelerdegi derekter 4 platformaǵa biriktirilgen. Onyń birinshisi – Ulttyq bilim berý fderekter bazasynda bilim júıesi boıynsha barlyq ákim­shilik aqpa­rattardy jınaqtaý. Ekinshi platforma – Elektron­dy kúndelikte oqýshy­lardyń kún­delikti úlgerimi, mekteptiń, teh­nı­kalyq-kásiptik bilimniń aka­demııalyq aqparaty jınaq­talady. Úshinshi platforma – Bult­ty býhgalterııa boıynsha barlyq bilim uıymdarynyń biryńǵaı býh­gal­terııasy jumys istemek. Tór­tin­shi platforma – Joǵary bilim­di basqarýdyń biryńǵaı júıe­si dep atalady. Munda atyna sáı­kes, eli­mizdegi joǵary oqý oryn­dary­nyń aqparattyq júıesi jınaqtalady. «Elektrondy jýrnaldardyń biryńǵaı júıesin endirý salanyń tolyqtaı avtomattandyrýǵa múm­kindik beredi. Osynyń negizinde endi mınıstrlik, jergilikti ákim­dikter men bilim bólimderi óńirler men aımaqtarda, mektepterde, synyp­tardaǵy jaǵdaı jóninde aqparat alyp, saraptaý men sheshim­der qabyldaý úshin qolaıly qu­ralǵa ıe bolmaq. Sonymen qatar, mek­tepterdegi balalar kon­tıngentin josparlaý, oqýshy oryndarynyń jetispeýshiligin boljaý, taǵy basqa máselelerdi sheshý múmkindikteri edáýir jeńil­denedi», dedi mınıstr. Bul júıeniń mektepter men olar­daǵy muǵalimder úshin beretin paı­dasy da mol bolmaq. Olar endi synyptardaǵy jaǵdaıdy onlaın baqylaý múmkindikterine ıe bolmaq. О́ıt­keni, endigi kezekte is júrgizý qa­ǵaz­­dan elektrondy nusqaǵa kóshi­ri­le­­di. Elektrondy kúndeliktiń ata-ana­­lar úshin tıimdi jaǵy, olar endi ba­la­­larynyń bilim alýdaǵy damý ba­ry­syn, olardyń baǵalaryn, úı tap­­syr­­malaryn qadaǵalaýǵa múm­kin­­dik alady. О́ıtkeni, bul qyz­met­­ter tutynýshylar úshin tegin usynylady. Mınıstr osyǵan oraı qolǵa alynǵan qanatqaqty joba aıasynda «Elektrondy kúndelik» júıesin paıdalanatyn muǵalimder sany qa­zir 174 myńnan asqandyǵyn, ony 1,4 mln oqýshy men 854 myńnan astam ata-ana qoldanyp otyrǵandyǵyn jetkizdi. 2016 jyldyń qyrkúıek aıynan bastap osy elektrondy kúndelik arqyly 64,5 mln baǵa qoıylyp, 9,6 mln úı tapsyrmalary berilgen eken. Bul júıeni búkil el kóleminde taratý úshin qolǵa alynǵan min­det­ter ishindegi mańyzdylary – mek­tepterdegi ınternettiń jyldamdyq lı­mıtteri máselesin sheshý jáne ár synypqa WiFi jetkizý bolyp otyrǵandyǵyn aıta ketsek, artyq bolmas. Erlan Saǵadıev balalarǵa arnalǵan jańa deńgeıli sıfrly bilim resýrstaryn (SBR) damytý týraly da aıtyp ótti. SBR degenimiz – beıne jáne ınteraktıvti sabaqtar. Elimizdegi bir myńnan astam mektep, olardyń ishinde Nazarbaev zııatkerlik mektepteri «BilimMediaGroup» kompanııasy usynǵan osyndaı resýrs­tardy 2014 jyldan bas­tap qoldanyp keledi eken. 2016 jyly kompıýter, proektor jáne ekrannan turatyn osyndaı «úshtikter» jınaǵynyń 7300 danasy satyp alynsa, 2017 jyly 11 000-y alynbaq. Al 2018 jyly 12 000 jınaq satyp alý josparlanǵan. Birinshi kezekte mundaı keshendi quraldarmen aýyl mektepteri jáne ınternetke qosylý múmkindikteri joq bilim oshaqtary jabdyqtalatyn bolady. Mınıstr bul oraıdaǵy basty mindet – barlyq pán boıynsha eń úzdik beınesabaqtardy aýyl mektepterine jetkizý ekendigin aıtyp ótti. Búgingi kúni balalarǵa arnap úsh tilde jasalǵan 50 myń beınesabaq jınaqtalǵan. Muǵa­limderge arnalǵan beınematerıaldar da jetkilikti. Alǵa qoıylǵan maqsatqa sáı­kes bilim berý salasyn aqparat­tandyrý isimen bel sheshe kirisken mınıstr osyndaı másele­de týyn­daıtyn aqparattyq qaýipsi­zdik jaıyna da toqtalyp ótti. Onyń aıtýynsha, árbir aqparattyq júıe, eń aldymen, mindetti túrde aq­parattyq qaýipsizdik turǵysy­nan tekserilip, sertıfıkattaýdan ótkiziledi. Derekter memlekettik serverlik ortalyqta saqtalady. «Kúndeliktegi» jeke tulǵalar týraly málimetter memlekettik derekter bazalaryna kiriktiriledi. 2016 jyly qoldanysqa engizil­gen «Avtomattandyrý týraly» Zań talaptaryna sáıkes, memleket­tik organdar júıeleriniń opera­tory retinde «Ulttyq aqparat­tyq tehnologııalar» AQ taǵaıyn­dalǵan. Elimizdiń bilim salasyn aq­parattyq tehnologııalarmen qam­ta­masyz etý, olardyń biryń­ǵaı júıesin qurý úshin 36 mlrd teńge qarastyrylǵan eken. Osy­ǵan oraı atalǵan máseleni qory­tyn­dylaǵan Úkimet basshysy qazirgi ýaqytta búkil álem boıynsha aq­pa­rat­tan­­dyrý isiniń jedel damýy­na baı­la­nys­ty onyń tehno­lo­gııa­lary da jyl­d­an jylǵa jańa­ryp, buryn­ǵylary tez eskirip qa­­lyp jat­qan­dyǵyn eske saldy. Demek, atal­ǵan máselede qar­jy jum­­saý­­dyń tıimdiligi baryn­sha es­k­eri­lýi kerek. «Bizge aq­parattyq teh­nol­o­gııalar men olar­dyń qural-jab­dyq­taryn satyp alǵan kezde osy ja­ǵyn myq­tap eskerý kerek. Er­teń ol qural­dar jaramaı qaldy degen­deı qarjyny bosqa shashyp júr­meıik», dep atap ótti Baqytjan Saǵyntaev. Kún tártibindegi úshinshi másele – Memlekettik satyp alýlar kezinde kelisimsharttardy qazynashylyq súıemeldeý týraly Qarjy mınıstri Baqyt Sultanov­tyń baıandamasy tyńdaldy. Onyń aıtýynsha, mem­leket­tik satyp alýlar jóninde ja­sal­ǵan kelisim­sharttardyń oryn­dalýy endi qazy­nashylyq tur­ǵy­dan baqy­lana­tyn bolady. Onyń jobasy «Ata­meken» ult­tyq kásip­ker­ler palata­synyń qatysýy­men ja­s­a­ldy. Bul is te elimizge qanat­qaqty joba deńgeıinde birte-birte engizilmek. Premer-Mınıstr elimizde júrgiziletin memlekettik satyp alý isiniń Elbasy synyna ilik­ken­digin, sondyqtan, osy baǵyt­ta engizi­letin qanatqaqty joba­ǵa barynsha muqııat qaraý qajet­tigin atap ótti. Árı­ne, keıbir jer­lerde osy iske keder­gi keltirý­shilik­tiń kezdesýi de ǵajap emes. Son­dyqtan, bul baǵyt­ta at­qarylatyn jumystarmen jurt­shylyqty habarlandyryp otyrý qajettigin eske saldy. Suńǵat ÁLIPBAI, «Egemen Qazaqstan»