Adamgershiliktiń aıshyqty belgisi

1 naýryz – Alǵys aıtý kúni. Byltyr Qazaqstan halqy tuńǵysh ret osy kúndi atap ótti. Sebebi, 2016 jyldyń 14 qańtarynda Memleket basshysy Qazaqstan halqy Assambleıasynyń qurylǵan kúni – 1 naýryzdy Alǵys aıtý kúni dep jarııalap, tıisti Jarlyqqa qol qoıǵan bolatyn. Osy oraıda, elordadaǵy Qazaq­­stan Respýblıkasynyń Tuń­­ǵysh Prezıdenti – Elbasy kitap­ha­na­synda «Alǵys aıtý kúni – Qazaqstan halqy birligi­niń nyshany» taqyrybynda dóń­ge­lek ústel ótti. Jıynǵa Din isteri jáne azamattyq qoǵam mı­nıstr­­liginiń, «Qoǵamdyq keli­sim» Respýblıkalyq memle­ket­tik mekemesiniń, Qazaqstan Prezı­denti janyndaǵy Memlekettik basqarý akademııasynyń, «Jas­tar» ǵylymı-zertteý ortalyǵy­nyń jáne Ázerbaıjan mádenı birlestiginiń ókilderi qatysty. Jıyndy ashqan Elbasy kitap­hanasy dırektorynyń oryn­basary Japsarbaı Qýa­nyshev: «Qazaqstandaǵy kópetnosty­lyq eldiń básekege qabilettiligin arttyrýǵa serpin berdi. Sebe­bi, táýelsiz memlekettiń ál-aýqa­tyn arttyrý jolynda qazaq­stan­dyqtar hal-qaderinshe jumyla eńbek­ etti», deı kele, qıyn-qystaý kezeńde qazaq jerinen pana tapqan túrli ult ókilderi Alǵys aıtý kúninde Qazaqstanǵa degen óz rızashylyq sezimderin bildire alatynyn, sebebi, bul kún Qazaqstan halqy tarıhy men birliginiń nyshany ekenin jetkizdi. «ALJIR» mýzeıiniń burynǵy dırektory Aprıza Qusaıynova Alǵys aıtý kúniniń Qazaqstan halqy úshin mańyzyna toqtaldy. «Qazaq halqy ár jyldary qan­shama etnos ókilderine qushaǵyn jaıyp, óz qamqorlyǵyna aldy, baýyryna basty. Máselen, saıa­sı qýǵyn-súrgin jyldary óz jaǵ­daılarynyń qıyndyǵyna qara­mastan, ózge ult ókilderin úılerinde turǵyzyp, bir nandy bólip jedi, qolushyn sozdy. Al qazir qazaq halqynyń osy bir adamgershilik qasıetin ózge elder úlgi etip aıtyp júr», – dedi A. Qusaıynova. Sonymen qatar, ol 2010 jyly «ALJIR» mýzeıi Qazaqstan halqy Assambleıasymen birlesip, «Tarıhtan – taǵylym, ótkenge – taǵzym» degen ataýmen úlken joba uıymdastyrǵanyn, oǵan Qýǵyn-súrgin jyldary zar­dap shekken azamattardyń 200-den astam urpaǵy kelgenin atap ótti. «ALJIR» mýzeıiniń aǵa ǵy­ly­mı qyzmetkeri Gúlnur Tólep­bergenova da lager tut­qyn­dary bastarynan ótkergen qıyn­dyq­tarǵa toqtaldy. Onyń aıtýy­nsha, 1937-1953 jyldar aralyǵynda azap­taý lagerlerinde 20 myń­ǵa jýyq áıel bolǵan. «Sol áıel­derdiń 8 myńy «ALJIR» la­gerinde otyrdy. Bul rette, sol kezdegi «Jańajol» aýyly tur­ǵyn­darynyń janashyrlyǵyn, qamqorlyǵyn, meıirbandyǵyn, adamgershiligin, eń bastysy, tap­qyrlyǵyn aıtpaı ketýge bolmas. Sebebi, olar dalada jumys istep júrgen áıelderge tas laqtyrǵandaı keıipte júrip, shyn mánisinde, qurt laqtyryp otyrǵan. Áıelder sol qurttardy jınap, az ýaqyt bolsa da júrek jalǵaıdy eken. Budan bólek, aýyl azamattary qamystyń arasyna nan, maı, et tastap ketetin bolǵan. Bul jaıttardy Gertrýda Plataıs esimdi nemis áıelinen estigennen keıin Raısa Golýbeva degen muǵalim «Qurt – asyl tas» degen óleń jazǵan», dedi ol. Tarıh ǵylymdarynyń dok­tory, «Qoǵamdyq kelisim» Respýb­lıkalyq memlekettik mekeme­siniń ókili Nurbek Shaıah­metov: «Al­ǵys aıtý kúniniń fılo­so­fııa­lyq, tarıhı, tárbıelik máni zor. Bul kúndi tek tarıhı oqıǵalarmen, depor­tasııa kezeńimen shekteýge bol­­maıdy. Sebebi, munymen Al­ǵys aıtý kúniniń aýqymy men ar­na­sy shektelip qalýy múmkin», – dedi. Otyrys barysynda sóz al­ǵan PhD doktory Elnur Asyl­taeva «Qazaqstandyq biregeı­likti qalyptastyrýdyń qazirgi jaı-kúıi» taqyrybynda sóz sóılep, osy taqyryp boıynsha júrgi­zil­gen taldaýdyń nátıjesimen tanystyrdy. Láıla EDILQYZY, «Egemen Qazaqstan»