Konstıtýsııanyń 23 babyna ózgeris engiziledi

Osydan bir aıdan astam ýaqyt buryn Elbasy Nursultan Nazarbaev halyqqa Úndeý arnap, elimizdi áleýmettik-ekonomıkalyq jáne demokratııalyq damytý maqsatynda asa mańyzdy saıası másele týraly bastama kótergen bolatyn. Onda ókilettikterdi bılik tarmaqtary arasynda qaıta bólý jaıynda aıtylǵan edi. Osy maqsatta О́kilettikterdi memlekettik bılik tarmaqtary arasynda qaıta bólý jónindegi jumys toby qurylyp, atal­ǵan másele bir aı boıy halyq­tyń ashyq talqysyna usynylǵan bolatyn. Keshe Memleket basshysy Nursultan Nazarbaevtyń qaty­sýy­­­men atalǵan Jumys toby­nyń qory­tyndy otyrysy ótti. Onda azamattardan túsken usynys-tilekter saralandy. Talqylanyp otyrǵan máselege baılanysty Elbasy óziniń pikirin ortaǵa saldy. Memleket basshysy Jumys toby búkilhalyqtyq talqylaýǵa shyǵarylǵan konstıtýsııalyq reformalar jobasyna qatysty usynys­tardy jınaqtaý, pysyq­taý, taldaý jáne talqylaý jóninde aýqym­dy is atqarǵanyn atap ótti. – О́zimniń konstıtýsııalyq quqyǵym­dy paıdalana otyryp, men referendýmǵa shyǵarmaı-aq, Parlamentte talqylaý arqyly Negizgi Zańǵa ózgerister engizý týraly sheshim qabyldadym, – dedi Qazaqstan Prezıdenti. Nursultan Nazarbaev engiziletin ózgeristerdiń bári elimizdiń damýyna erekshe serpin beretinin jáne bul qadam biz úshin mańyzdy ekenin atap ótti. – Biz Qazaqstannyń saıası modelin – prez­ı­denttik respýblıkany saqtap qala­tynymyzdy aıtyp ótken jón. Mem­leket­tik basqarý júıesi zaman talabyna saı ıkemdi bolýǵa tıis. Júr­gizilgen reformalar nátıjesinde bılik ókilettikteriniń bir bóligi bıliktiń bir tarmaǵynan ekinshisine berilip, ókildi organdardyń Úkimet pen atqarýshy organdarǵa qatysty júrgizetin baqylaý fýnksııalary kúsheıtiletin bolady, bul olardy kásibılendirýge jáne halyq bı­ligi qaǵıdattaryn bekitýge baǵyttalady. Bizge halqymyzdyń bolashaǵy úshin mańyzdy qujat máselesin sheshý kerek, búkil­halyq­tyq talqylaýdyń qory­tyn­dy­syn shyǵaryp, ony Parlament­tiń qaraýyna engizý merzimin anyqtaý qajet. Konstıtýsııanyń 23 babyna jáne zańdarǵa 35 ózgeris engiziletini bel­gili boldy. Engiziletin ózgeristerdiń basty máni – Prezıdenttiń birqatar ókilet­tikterin bıliktiń basqa tarmaqtaryna qaıta bólý, – dedi Elbasy. Memleket basshysy basqarýdyń prezıdenttik modeliniń tabystylyq faktoryna, sonyń arqasynda elimizdiń álemdik qoǵamdastyqta tanymal bolǵa­nyna, halyqtyń ál-aýqatynyń artyp, ony budan ári jaqsartý jóninde jospar­ly jumystar júrgizilip jatqanyna qatysýshylardyń nazaryn aýdardy. – Elimizde iske asyrylyp jatqan Bes ınstıtýttyq reformaǵa jáne Qazaqstan halqyna arnalǵan jańa Jol­daýǵa sáıkes, respýblıkamyzdyń saıası júıesi de naqty ózgeristerdi qajet etip otyr, – dedi Nursultan Nazarbaev. Jumys tobynyń jetekshisi Ádilbek Jaqsybekov Qazaqstan Prezıdentine Konstıtýsııamen qatar, el zańdaryna da ózgerister engizýdi kózdeıtin bılik tarmaqtary arasynda ókilettikterdi qaıta bólý jóninde usynystar ázirlenip jatqany týraly baıandady. – Jumys tobynyń músheleri búkil­halyqtyq talqylaý barysynda túsken oı-pikirlerdiń, saýal­dar men usynystardyń bárin tirkedi. Prezıdent Ákimshiligi kez kelgen azamattyń óz materıalyn joldaýy úshin arnaýly poshta mekenjaılaryn uıymdastyr­dy. Jurtshylyq usynylǵan reformalardy talqylaý jóninen joǵary belsendilik kórsetti. Usynystar barlyq óńirden, halyqtyń barlyq tobynan kelip tústi. Ǵalymdar, zańgerler, qoǵam qaıratkerleri men bıznes ókil­deri túrli oı-pikirlerin joldady. Usy­nystardyń kóp bóligi talqylaýdyń sońǵy kúnderinde tústi. Munyń bári konstıtýsııalyq reformalardy qoǵamda talqylaý jónindegi Sizdiń sheshimińizdiń durys bolǵanyn kórsetip otyr, – dedi Á.Jaqsybekov. Sondaı-aq, Prezıdent Ákimshiligi­niń Basshysy azamattardan Konstıtýsııa­nyń 63 babyna qatysty 6 myńnan as­tam usynys kelip túskenin, olar Negiz­gi Zańnyń barlyq taraýyn qamtıtynyn málimdedi. – Usynystar ártúrli jáne olar búkil­halyq­tyq talqylaýǵa shyǵarylǵan normalar joba­symen ǵana shektel­meıdi. Bulardyń bári birneshe bólik boıyn­sha júıelendirildi. Memleket basshysy­nyń már­tebesi men ókilettigin aıqyn­daı­tyn bólim­ge qatysty 40-tan as­tam usynys tústi. Refor­manyń maq­saty Prezıdent ókilet­tik­terin bılik­tiń basqa da tarmaq­tary­na qaıta bólý bolǵanyna qaramas­tan, usynystar­dyń kópshiligi Memleket basshysy­nyń ókilettigin nyǵaıtýǵa baǵyt­ta­lyp otyr. Jalpy, Parlamenttiń óki­let­tigine qatysty, onyń Úkimetti jasaq­­taýdaǵy rólin kúsheıtý bastama­syn qoldaýǵa baǵyttalǵan 88 usynys keldi. Atap aıtqanda, parlamenttik respýb­lıkaǵa ótý, bir palataly Parlament jasaý, depýtattardy majorıtarlyq júıe qaǵıdaty boıynsha saılaý týraly usynystar boldy. Depýtattyq korpýsqa bir retten artyq úmitker bolýǵa shekteý qoıý, jas shamasyn arttyrý sııaqty talaptardy kúsheıtý usynyldy, – dedi Jumys tobynyń jetekshisi. Buǵan qosa, Á.Jaqsybekov Parla­ment aldyn­daǵy eseptiligin kúsheıtý­ge qatys­ty Úki­mettiń mártebesi men qyzmeti jónin­degi usynys­tarǵa toq­taldy. Olardyń qataryn­da Úki­mettiń búkil quramyn mindetti túrde Máji­lis­pen kelisý, onyń tek Májilis aldyn­da ǵana emes, tutas Parlament aldynda esepti bolýy týraly talapty bekitý máselesi bar. Prezıdent Ákimshiliginiń Basshysy sózin túıindeı kelip, Konstıtýsııalyq keńesti qalyptastyrý tártibin ózgertýge jáne ony Konstıtýsııalyq sot retinde qaıta qurýǵa baǵyttalǵan usynystardy atap ótti. Kelip túsken usynystardyń basym kópshiligi quqyq qorǵaý organdary men sottardyń ókilettigine qatysty bolǵany habarlandy. Memleket basshysy azamattardan kelip túsken túrli sıpattaǵy ár alýan pikir­ler men usynystar bizdiń qyzmeti­mizde kemshilikter men olqylyqtar bar ekenin kórsetetinin, aldaǵy jumys bary­syn­da olardy joıý qajettigin aıtty. Otyrys barysynda Jumys tobynyń barlyq múshesi sóz sóıledi. Atap aıtqan­da, Qazaq­stan Respýblıkasy Kons­­tı­­tý­sııasynyń qol­danystaǵy redak­sııa­synda menshik quqy­ǵyna qatys­ty 26-bapqa usynylǵan túzetýler talqy­lan­dy. Jumys toby músheleri atal­ǵan nor­m­aǵa usy­nylǵan ózgeristerge qatys­ty halyq­tan túrli usynys túskeni týraly aıtty. Nursultan Nazarbaev Qazaqstan azamat­tary­nyń pikirin eskerip, 26-bapqa ózgeris engizbeýdi usyndy, sondaı-aq, zańnamany jetil­dirý jáne onyń negizgi erejelerin túsin­dirý sharalaryn odan ári jalǵastyrý qajettigin atap ótti. Sonymen birge, Jumys toby­nyń músheleri Memleket basshysyn el aza­mat­­tary­nyń kópshiligi pármendi prezı­denttik vertıkaldi bılikti saqtaý qajettigin aıtyp, keıbir ókilettikterdiń qaıta bólinýine alańdaýshylyq bildirip otyrǵany týraly habardar etti. Sońynda Nursultan Nazarbaev usy­nyl­ǵan túzetýlerdi talqylaý bary­syn­da el azamattary joǵary bel­sen­dilik tanytqanyn aıta kelip, aldaǵy reformanyń mańyzdylyǵy men ózekti­ligin taǵy bir márte atap ótti. – Memleket qurylymyna usynyl­ǵan ózgerister qoǵamymyzdy demokra­tııalandyrý isin kúsheıtip, halyq bıliginiń negizin odan ári nyǵaıtý­ǵa, Par­lamenttiń rólin, Úkimettiń prezıdenttik bas­qarý nysany aldyn­daǵy derbestigi men jaýap­kershiligin arttyrýǵa baǵyt­talǵan. Reformanyń túpki máni de osyn­da jatyr. Buǵan qosa, quqyq qorǵaý jáne sot júıesi qyz­metiniń konstıtýsııalyq negizi jań­ǵyrtylady, konstıtýsııalyq qadaǵalaý júıesi jetildiriledi. Kon­s­tı­tý­sııalyq qurylymymyzdyń myz­ǵy­mastyǵyna degen kepildik te bekem bola túsedi. Jaqyn arada Konstıtý­sııaǵa engiziletin ózgerister jobasy Parlamentke tal­qylaý úshin usynylatyn bolady, – dedi Qazaqstan Prezıdenti. Otyrysty qorytyndylaǵan Memle­ket basshysy Jumys tobynyń barlyq múshesine tabysty jáne mańyzdy tarıhı jumystary úshin alǵys aıtty. Baýyrjan MUQANOV, «Egemen Qazaqstan» Sýret Prezıdenttiń baspasóz qyzmetinen alyndy