Úsh tamshy jas

Byltyr ǵoı. Qazaqstan quramasynyń bas bapkeri taǵaıyndalatyn boldy. Alyp-ushyp, fýtbol qaýymdastyǵynyń ǵımaratyna bardyq. Kóp uzamaı qazdaı tizilgen úsheý tilshiler otyrǵan bólmege kirip kele jatty. Ortada – Talǵat Baısúfınov. «Aqjaıyqtyń» bas bapkeri endi el quramasyn baptaıdy, shamasy. Solaı eken. Sóz berilgende Talǵat Marýanuly tolqysyn. Tipti janarynan tamshy jas domalap tústi. Abynyp baryp, aıtaryn jetkizdi. – Mynaý qyzyq boldy ǵoı. Tolqy­ǵanymdy aıtamyn. Mundaıym joq edi. Jaýapkershilikti sezingenim shyǵar. Senim­di túısingenim bolar. О́zge eshteńe aıta al­­maı­myn. Biletinim, bú­kil jan-dúnıe, bolmys-biti­mi­men el fýtbo­lynyń ór­kendeýi jolynda qyzmet ete­min. Qalǵanyn jumys barysynda aıta jatarmyz. Tórt-bes suraq qoıyldy. Jaýap qaı­taryldy. Bizdiń kóz aldymyzda álgi tamshy jas. Tanystyrý rásimi aıaqtalǵannan keıin qasyna bardyq. Áli ózine kelmegen. Kúledi. – Shynynda da qyzyq boldy ǵoı. Ne úshin tolqydym? О́zime de jumbaq. Árıne, alda kóp jumys kútip tur. Jer álemnen oıynshy shaqyryp, qura­maǵa tartýǵa bolady ǵoı. Biraq, onyń keregi sha­maly. Senim degennen shy­ǵady, bizdiń elde de senim artsań uıatqa qaldyrmaıtyn fýtbol­shylar bar. Aldymen solardy tartaıyq. Solarǵa múmkindik bereıik. Múmkin, biz kútken fýtboldy usynar. Jaýapkershilikti sezinip tur­myn. Uıatqa qalmaý kerek. Meni osy jaǵy qatty mazalaıdy. – Kómekshilerdi jaqsy tańdapsyz... – Nurken Mazbaev bolsyn, Andreı Ferapontovty alsańyz da, tek jaqsy qy­rynan tanylǵan mamandar. Iýrıı Novıkov týraly da osyndaı oıdamyn. Eger Ult­tyq qurama el kóńilinen shyǵyp jatsa, bárimizge de abyroı emes pe? Solaı ekeni anyq. Solaı ǵoı endi. Arada kúnder ótti. Baısúfınov senim artqan jigit­ter Ázerbaıjanmen kez­desti. Belekte. Maqsat Baı­ja­nov soqqan gol mereıimizdi ústem etti. Másele jeńis­te de emes edi. Qazaqstan qura­ma­sy jigerli komanda ekenin ańǵartty. Namysqa shabatynyn pash etti. Eń bastysy, oıyn-órnegine qan júgirdi. Arada úsh kún ótkende, ıaǵnı 2016 jyldyń 29 naýryzynda Grýzııaǵa bardy. Ispanııanyń ózin utqan grýzın­der azýyn aıǵa bilegen. Qazaqstan qaqpasyna qalaýynsha gol soǵatynyn aıtyp ta úlgerdi. Biraq oıyn ózgeshe órbidi. Azat Nurǵalıevtiń aıy ońy­nan týyp, match taǵdyryn sheshken jalǵyz goldy óz esebine jazdy. Qazaqstan qu­ra­masynan ish tartyp qal­ǵan qalyń jankúıerdiń júz­deri jadyrap sala berdi. Qytaı bardy. Taǵy da jeńis. Álgi Azattyń goly jurt esinde bolar. Tamyz aıynyń sońyndaǵy Qyrǵyzstan sapary qynjyltty. Biraq, tórt kúnnen keıin Polshamen resmı oıyn kútip turǵan. Álem birinshiliginiń irikteý matchy. Qyrkúıektiń tórti el fýt­bolyndaǵy eleýli data­nyń birine aınalatynyn kezdesý aldynda eshkim sezgen joq. Aıtpaqshy, sezgender bar. Biri ózimiz. Túsirý toby «Astana-Arenaǵa» shyǵyp bara jatqanda aıtyp saldyq. «Búgin Polshań úsh upaı ala almaıdy». Sebep kóp edi. Eń bastysy, oıynǵa bir kún qalǵandaǵy bas bapkerdiń sózi. Jurt­tan qalqalaı be­rip, bylaı degen: «Meniń synalar shaǵym kelgenin bi­lemin. Shákirtterim sy­ral­ǵy ǵoı. Kóp sóılestik. Tyń­ǵylyqty daıyndaldyq. Tipti Bishkektegi byt-shyt oıyn da óz áserin tıgizedi. Jaqsy jaǵynan. Qalǵanyn matchtan keıin aıtarmyz». Júzi nurlanyp tur eken. Qolymyzdy qysty. О́zine degen, jigitterine degen senim baıqalyp turdy. Túnimen oılandyq. Tań atqannan taǵy da sarap jasaımyz. Qısynǵa az keledi. Polsha ótkir komanda ǵoı. Kedergini buzyp-jaratyn ekpini taǵy bar. Eń bir babyna kelgen shaǵy. Quramynda kil myqty. Bizder qalaı tótep beremiz? Tótep beredi ekenbiz. Pol­sha eki gol uzap shyqqanda bildik. Jigitter jasyǵan joq. Qaıta, qarsylasynyń apshysyn qýyrdy. Robert Levandovskııdiń júı­kesi tozdy. Tozdyrǵan bizdiń Eldos Ah­metov. Baıjanov jigit eken. Baýyrjan Is­lam­hannyń da oıyny júrdi. Sergeı Hıjnıchenko ádemi ashyldy. Jetken dop­ty qaq­paǵa burady. Úzi­liske deıin de shabýyldy údet­ken Baısúfınov shá­kirt­teri ekinshi taımda eki gol soǵyp, tarazy basyn teńes­tirdi. Bárimiz qýanysh qusha­ǵyndamyz. Kórermen de, jan­kúıer de. Tilshiler de. Oıyn sońyndaǵy baspasóz más­lıhaty bastalar shaqta mynadaı kórinis oryn aldy. Talǵat Marýanuly beri bettegende búkil tilshi dúr etip, oryndarynan turdy. Alaqan qyzarǵansha qol shapalaqtap, qoshamet kórsetti. Talǵatqa qaraımyz. Jymıyp kúldi. Sosyn ernin tistep turyp qal­dy. Janarynan taǵy bir jas domalap kele jatyr eken. Otyrdy da áńgimesin bastady. – Kýraj degen bále bar emes pe. Sony ustap aldyq. Jibermedik. Shynynda da eńbek jigitterdiki. Oınady. Polshanyń myqty ekenin bildi. Bildi de ózderiniń de qoldarynan birdeńe kele­tinin dálel­dedi. Qazir sóıleý qıyn soǵyp otyr. Keýdeni birdeńe tyrmalaıdy. Ne eke­nin uqpadym. Uǵyp turdyq. Maqtanysh ta adam kóńiline áser etedi. О́zimen emes. О́zi senim artqan shákirtterimen maqtanyp tur­dy, Marýanuly. Maqta­natyndaı bar edi. Azýy alty qarys qarsylasty tusady. Dúnıe júziniń basylymdary «Astanadaǵy sensasııa», dep aıdar taǵyp, match týraly jarysa jazyp jatty. Baısúfınovti zerttep, jeti atasyna jetkender bar. Qys­­qasy, qazaq fýtbolynyń qaıta órlegen kúni edi ol. Podgorısaǵa jol tústi. Qazaqstan jergilikti qurama­men kezdesti. Oısyraı utyldyq. Match sońyndaǵy baspasóz maslıhatynda bir top qazaq jýrnalısteri bas bapkerdi ortaǵa aldyq. – Men oıyn aldynda kóp oılandym. Ne isteý kerek? Chernogorııa óz alańynda eshkimge des bermeıdi. Bu­ıyrsa, toǵyzy qaıtamyz. Ony jetemiz. On biri kúni Rýmynııaǵa qarsy oınaý kerek bolady. Sosyn negizshi oıynshylardy kelesi kezdesýge alyp qalýdy jón kórdim. Alańǵa shyqqandarǵa ókpem joq. Shamalary kelgenshe oınady. Dene bitimi jáne qara kúshi jaǵynan qarsylas myqty boldy. Kúshi­miz jetpedi. Ashý qysyp otyr edi. Bárimizdi. Esik­ke bettep bara jatqan Talǵat bapker ke­net keri burylyp, qasymyzǵa kel­di. Jetken bette qapsyra qushaqtap aldy. – Bárin túsinemin. Meniń de ózegim órtenip barady. Ábden basym qatty. Bul oıynda barymyzdy salyp, taýysyp alsaq, óz alańymyzda taýymyz shaǵylsa ne bola­dy? Jurt túsine me? Oı­yn­­shylardyń, sapaly oı­ynshylardyń sany tym az bolyp tur ǵoı. Taǵy da aı­taıyn, anadan tartyp, mynadan surap talaılardy tartyp alýǵa múmkindik bar edi, biraq olar biz kútken deńgeıde dop tebe ala ma? Júrekterińe júk túsirdik, júı­kelerińe áser ettik, aldaı mynaǵan senshi. Buıyrsa, Astanada Rýmynııadan utyl­maımyz. Menińshe, sol ma­ńyzdy. Burylyp, esikke bettedi. Kózinen tamshy jas úzilipti. Neniń jasy ekenin uǵa alma­dyq. Ertesi túnde elge jettik. Ony kúni jattyǵý boldy. Rýmynııa quramasy Erevanda Armenııany 5: 0 ese­bimen utyp, aıdary­nan jel esip kelgen. Bas­pasóz máslıhatynda ájýa basym­dyq aldy. Rýmyn til­shileri Krıstof Daýmnan suraıdy kelip: «Qazaqstan qaqpasyna neshe gol soǵasyzdar?». «Je­ńiske ońaı jetetinińizdi bi­le­miz. Biraq sol gol sanyn aıta alasyz ba?». Osy mán­des saýaldar qarsha borady. Daým da maqtannan qash­paıdy-aý. Kúlip otyryp, jaýap berdi. Qaıta-qaıta bes gol soǵý ońaı emestigin alǵa tartty. Upaı­dan shashaý shyǵarmaıtynyn aıtty. Ún­de­medik. Talǵatty tyń­dadyq qoı. Úmitin úrki­tip al­maıyq. Kelesi kúni match ótti. Oıynshylardy jas balalar jetektep shyǵady ǵoı. Túnde aýa sýyp kete me, bala bit­ken jaýrap bara jatty. Endi eki eldiń ánurany oınalýy tıis. Balalar búrseń qaǵady. Sony kórgen Samat Smaqov jeıdeniń ústinen kıgen jeńil kúrteshesin sheshti de, ózin jetektep kel­gen balanyń ıyǵyna ile saldy. Kapıtannyń ámi­rin estigendeı ózgeleri de jal­ma-jan balalardy qam­qoryna aldy. «Astana-Are­nanyń» ishi jylyp sala berdi. Mundaı komandany utý múmkin emes qoı! Myń jerden Rýmynııa bolsań da. Qaıta Qazaqstannyń shabýyly ótkir eken. Átteń, urymtal tusta gol soǵa alam­dyq. Keshegi kúlkige tun­shyq­qan ba, rýmyndardyń quty qashyp, qorǵanysta ýa­qyt ótkizdi. Bes gol qaıda, esep ashýdyń ózi muńǵa aınaldy. 0:0. Machtan keıin Baısúfınovti tyńdadyq. – Teń túsý de jetistik shy­ǵar. Biraq jeńiske jaqyn turdyq. Nátıje kóńilden shyqty demes edim. Aı buryn jolyqtyq. Áldebir sharýamen federa­sııaǵa barǵanda. Ǵanı Qaı­nazarov bar, Nurken úsheýi úlken ústelge úsh bury­shy­nan tónip tur eken. Qo­by­raǵan qaǵaz. Qalam bas bapker­diń qolynda. Úlken jospar jasal­ǵany baıqa­lady. Tańdalǵan taktıka ma, oıyn­shylar tizimi me. Áldebir zertteý­lerdiń nátı­jesin de kóz shaldy. – Jaqsylap bir sóılesý kerek edi. Suhbat alyp. – Biz daıynbyz ǵoı. Qazir úsheýmiz osyndamyz. Ulttyq quramanyń bola­shaǵy ǵoı. Jaqsy jospar jasadyq. Damý joly. Ko­mandany kók­temde jınaı­­myz. Jigit­­ter qazir oqý-jattyǵý jıyn­­­da­­rynda júr. Málimet alyp otyr­­m­yz. Byl­tyrǵy olqy­lyq­tardy anyq­tadyq. Endi bir saty kóterilýimiz kerek qoı. – Bárekeldi! Tek alǵa samǵańyzdar. – Ortaq sharýa, tilshi­ler de syrt qalmaýy tıis. Oıyndy sizder taldasa­ńyzdar, qatelikterdi kórsetý kerek. Sonda ósemiz. – Túsindik, Talǵatjan, únemi nazarda ustaımyz. Talǵattan tizgin ketipti. Qazaqstan quramasyn endi Alek­sandr Borodıýk jat­ty­q­­tyratyn boldy. Bir jyl boıy ulttyq quramada jumys istegen, koman­daǵa ózine reń bergen, ózindik talap qoıǵan Talǵat Marýan­uly úsh júz kún­niń ishinde kemi úsh jylǵa tatıtyn nátı­je kórsetti. Bári este. Áýeli ózimiz sińi­rip alaıyq. At­qarǵan sharýasyn sonan soń taldarmyz. Amangeldi SEIITHANOV, jýrnalıst ASTANA