Apatty úıler azaımaq

Aqtaý – salynǵanyna jarty ǵasyrdan endi asqan jas qala. Qala kólemi jyl ótken saıyn ulǵaıyp, qanatyn keńge jaıyp, tarana boıyn kótergen aqqýdaı teńiz jaǵasynda jetilip keledi. Biraq, «apatty úı» deıtin uǵym munda da joq emes, olar – Aqtaýdyń irgetasy qalanǵan jyldary qabyrǵasy da, edeni men tóbesi de aǵashtan salynǵan eski úıler. О́zge qalalar sekildi birinen-biri qýalap shyǵa beretin dańǵyldar men kóshelerge emes, tutas-tutas shaǵyn aýdandar toptasa ornalasqan qalada eski úıler «tómengi shaǵyn aýdandarǵa» jatady. Jel bolsa ysqyryp, boran soqsa azynap ketetin eski úılerdiń turǵyndary jaıbaraqat dep aıta almaımyz, ásirese, ár jerde oryn alyp jatqan keleńsiz oqıǵalar kóńildi kúpti ete túsetini bar. Jabyrqaǵan kóńildi jubatatyny, Aqtaý qalalyq ákimdiginiń apatty úılerdi joıyp, onyń turǵyndaryn jańa úıge kóshirý máselesimen aınalysyp jatqandyǵy. Bul týraly qala ákimi S.Tury­mov ta esepti basqosýynda baıan etti. Aqtaýda 2014-2018 jyldarǵa arnalǵan apatty úılerdi joıý baǵdarlamasy qolǵa alynǵan. Qazirgi tańda qala boıynsha apat­tyq dep tanylǵan 5 úıdi meken etken 70 páter buzylyp, turǵyndary 100 páterli jańa úıge ornalas­tyrylsa, endi óz kezegin kútken 10 úı, ıaǵnı 167 páter qalǵan. Tabıǵattyń minezinen qorqyp, ár kúnin úreımen ótkizetin turǵyndar bul tirligin áli eki jyl keshýine týra keledi, óıtkeni, Aqtaýda apatty dep tanylǵan barlyq úılerdi buzyp, olardyń ornyna zamanaý­ı úlgidegi 7 kópqabatty turǵyn úıler salyp, turǵyndardy kóshirý 2019 jylǵa deıin júzege aspaq. 2016 jyly úı salynatyn 3 shaǵyn aýdannyń ishki ınjenerlik jeli­leri men joldarynyń kúrdeli jóndeýin júrgizý úshin jergilikti bıýdjetten 47,5 mln teńge bólinip, jumystar bastalǵan. Jańa úıler qurylysy aıaqtalǵan soń, eski úıde turatyn turǵyndar kezeń-kezeńimen jańa úıge kóshiriledi. Tómengi shaǵyn aýdandardaǵy 2 jáne 4 qabatty jataǵan úılerdiń ornyna joǵary qabatty birneshe úı salynsa, shaǵyn aýdannyń biraz jınaqtalyp, ózge nysandar salýǵa oryn bosaıtyny taǵy bar. Irgetasy qalanǵanyna jarty ǵasyrdan astam ýaqyt ótken «apatty úılerge» ókpe joq, tórinde talaı turǵyn aýnady, talaı urpaq ósip-jetildi, onyń ústine qala bıliginiń bul iske bilek sybana kiriskeni de kóńil qýantady. Demek, Aqtaýda apatty úılerdiń ornyn aqshańqan úıler basatyn kez alys emes. Gúlaıym ShYNTEMIRQYZY, «Egemen Qazaqstan» Mańǵystaý oblysy