Izashar basylymdarǵa degen iltıpat

Keshe L.N.Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa ulttyq ýnıversıtetinde «Aıqap» jýrnaly men «Qazaq­stan» gazetiniń 100 jyldyǵyna oraı úlken mádenı shara bolyp ótti. Ony osyndaǵy jýrnalıstıka jáne saıasattaný fakýltetiniń baspasóz ben baspa isi kafedrasy uıymdastyrdy. Ǵylymı-teorııa­lyq bul konferensııa «Merzimdi baspasóz evolıýsııasy: adamzat­tyq qundylyqtar men eldik múdde máseleleri» dep atalady. «Aıqap» – qazaq baspasózi tarıhyndaǵy jalpyulttyq tuńǵysh basylym. Sol kezeńde úkimet kó­meginsiz jaryq kórip, menedjment pen marketıngti damytqan alǵashqy jýrnal. Ol otarlyq elge oı salyp, uıyqtap jatqan halyqty oıata bilýimen de erekshe sıpatqa ıe. Onyń «Aıqap» dep atalý sebebi de beker emes. Bul HH ǵasyrdyń basyndaǵy qalyń qazaqtyń talaı nárseden qapy qalyp, san soǵyp, «Áı, qap» dep ókingen ómirin óz atymen beınelegen basylym. Osy jáne basqa máselelerge keshegi konferensııada aıqyn kóz jetkizgendeı boldyq. Máselen, fakýltettegi baspasóz jáne baspa isi kafedrasynyń meń­ge­rýshisi, alash­ta­nýshy ǵalym Qaı­rat Saq: «Jýrnal basshylyǵy ult baspasózi ta­rı­hynda tuńǵysh ret qazaq qyzdaryn tilshilik qyzmetke tartqan. Basy­lymdaǵy tyrnaqaldy týyndylary jaryq kórgen Sa­qyp­jamal Ti­leý­baıqyzy, Márııam Seıdalınova, Kúláıim О́tegenqyzy – qazaq qyz­dary arasynan shyqqan alǵashqy jýrnalıster», – degen jaq­sy derekti aıtyp ótti. Jaryq kórip tur­ǵan bes jyl ishinde onyń 88 nómiri shyǵyp, jýrnal re­dak­tory, alash azamaty Muhamedjan Seralın ba­s­taǵan bir top qoǵam qaıratkerleri sol kezeńniń máse­lelerin synı ma­qa­lalary arqyly túzetýge tyrysqan. «Qazaqstan» gazetine keler bol­saq, ol 1911 jyldyń 6 naýryzynan bastap shyqqan bolatyn. Alǵashqy nómiri Ordada, keıin Oralda ja­ryq kórgen. Kólemi shaǵyn, alty bettik gazettiń 5 sany 1911 jyly shy­ǵyp­ty. Gazettiń redaktory Eleý­sin Buı­­rın edi. Gazettiń usta­ny­my – qazaqtar kásip qylyp, ǵylym úı­rensin degen oıdy aıtý bolatyn. Osy maqsatta ol talaı qandas­ta­ry­myzdyń kózin ashyp, sol ke­zeńdegi qoǵamǵa jaqsy jaǵynan áser ete bildi. Alaıda, gazetiń ǵu­myry ne­bári 14-15 nómirimen ǵana shekteldi. «Aıqap» jýrnaly men «Qazaq­stan» gazetine kóptegen alash aza­mattary qalam tartty. Atap aıt­qan­da, Muhamedjan Seralın, Mir­jaqyp Dýlatov, Álıhan Bókeı­ha­nov, Ahmet Baıtursynov, Halel Dos­muhameduly, Halel Ǵabbasov, Muhametjan Tynyshbaıuly, Qosh­ke Kemeńgerov, Maǵjan Jumabaev, Sultanmahmut Toraıǵyrov, Sháká­rim Qudaıberdiuly, Beıimbet Maılın, Sáken Seıfýllın, Sábıt Dó­nentaev, Spandııar Kóbeev syndy aǵalarymyz oı aıtyp, pikir órbitti. Eldi jaqsylyqqa úndep, boı­kúıez­dikten arylýǵa shaqyrdy. El táýelsizdiginiń 20 jyldyǵy aıasynda ótip otyrǵan «Aıqap» jýrnaly men «Qazaqstan» gazetiniń 100 jyldyǵyna arnalǵan ǵylymı-teorııalyq konferensııanyń basty maqsaty – halqymyzdyń osy tuń­ǵysh basylymdaryn qalyń buqara arasynda nasıhattap, el úmitin aq­taǵan gazet-jýrnaldy búgingi qoǵam ókilderine tanystyrý. Jıyn bary­synda ýnıversıtet rektory Baqyt­jan Ábdiraıymnyń quttyqtaý só­zin atalmysh bastamaǵa sáttilik tilep, prorektor Dıhan Qamza­bekuly jetkizdi. Konferensııa jumysyna fakýltet dekany, professor Na­ma­zaly Omashev, «Egemen Qazaq­stan» RG» AQ prezıdenti Saýytbek Abdrahmanov, Memleket tarıhy ınstıtýty dırektorynyń oryn­ba­sary Hangeldi Ábjanov, «Otyrar» kitaphanasy ǵylymı-zertteý orta­ly­ǵynyń dırektory Tursyn Jurt­baı, «Astana» jýrnaly» JShS dı­rektory Maqsat Táj-Murat syndy ǵalymdar men tarıhshy professorlar qatysty. Pikir alysý bary­syn­da merzimdi baspasózdiń qalyp­ta­sýy men damý baǵyttarynyń zerttelýi, BAQ-taǵy adamzattyq qun­dylyqtar jáne eldik múdde men aqparattyq qaýipsizdik máseleleri de keńinen sóz boldy. Juldyz BAIDILDA.