Ańqasy da, qańqasy da keppeıdi

Mine, Mem­leket basshysynyń Jol­daýyn­da Úkimet pen ákimderge ber­gen basty tapsyrmasynyń biri osyn­daı. Búgingi kúni Prezı­dent tapsyrmasynyń oryndalýy qandaı deńgeıde? Biz bul saýal­ǵa elimizdegi agrarlyq ón­di­ri­si birshama jaqsy damyǵan óńir­­ler­diń biri Aqtóbe oblysy my­salyn­da jaýap izdegendi jón kórdik. 

Sýlandyrylatyn alqaptar kólemi­niń ósýine qajetti negizgi fak­tor sý qoımalary ekeni belgili. Eger bul gıdroınjenerlik júıeler ań­qa­sy men qańqasy qatar keýip bos tursa sýarmaly jerdiń kólemin kóterý jónindegi máseleler ánsheıin qur, bos sóz kúıinde qalyp qoımaq. Son­dyq­tan búgingi kúni bulardy qaı­ta qurylymdaý, sonymen birge, qosym­sha sý qoımalaryn salý qaı kez­degi­den de qajettirek. О́ńirde Pre­zı­­dent tapsyrmasyn oryndaý dál osy máseleden bastaý alyp otyr. Muny aıtqanda biz bul is bu­ryn júr­gizilmegen eken degen oı­dy meń­zeý­den aýlaqpyz. Árıne júrgi­zilgen. Alaıda, keıingi kezde buǵan múldem jańasha kózqaras, sony serpin berilgen. 

Oblysta atalǵan saladaǵy bas­ty nysan – Sazdy sý qoımasy. Qazir jergilikti atqarýshy organdar tara­pynan ony qaıta jańǵyrtý men qaıta qurylymdaýǵa basa nazar aýda­­ry­lyp keledi. «Qazaq SýShar» RMM Aqtóbe fılıalynyń basshysy Bekzat Námetovtiń málimdeýinshe, atalǵan gıdroınjenerlik qurylym­nyń keıbir qondyrǵylary men jab­dyqtary tabany kúrekteı qyryq toǵyz jyl boıy úzdiksiz paıdalanýda bolyp kelipti. Áıtse de, qazirgi kúnge deıin sonyń bári tolyqtaı qa­l­­py­na keltirilipti. Basty másele túp­ki nátıjege qol jetkizý emes pe? Osy turǵydan qarastyrǵanda qaı­ta qu­ry­lymdaý isiniń nátıjeli bol­­ǵa­nyn ańǵarý qıyn emes. Aı­talyq, buǵan deıin Sazdy sý qoımasynyń syıymdylyǵy 6 mıl­lıon tekshe metr bolsa, kúrdeli jón­deý jumystarynan keıin bul kór­setkish 7,5 mıllıon tekshe metrge deıin jetkizilipti. So­ny­men bir­ge, qoı­ma­nyń sýarý qabi­leti 400 gektar­dan 1000 gektarǵa deıin ulǵaıtylmaq.

Búgingi kúni atalǵan sý qoımasyn úıindiler men shógindilerden tazartý jumystary odan ári jalǵasýda. Gıd­ro­nysanǵa sý eseptegish qural­dar or­natý jumystaryna da erekshe mán berilgen. Beınelep aıtqanda, sý qoı­masy degenińiz ishki jáne syrtqy jab­dyq­tary, jaryqtandyrý júıesi bir-biri­men tyǵyz ushtasyp, úndesip jat­­qan tutas bir avtonomııa ispettes. Mu­n­daı jaǵdaıda kúzet beketterin qurý men beınebaqylaýlar or­natý máse­lesin de nazardan tys qal­dyrýǵa bol­maı­dy. Qazir Sazdy sý qoımasynda júrgizilip jatqan jumystardyń eleý­li bir bóligin osyndaı qosymsha qury­lymdyq júıeler quraıdy. Son­daı-aq, toǵandardyń jotalaryna dabyl baǵamdaryn ornatý men ony as­falttaý isi de aıryqsha nysannyń mártebesin kótere túspek. Sazdy sý qoımasyn qaı­ta qurylymdaýǵa jergilikti bıýd­jet­ten 132 mıllıon teńgege jýyq qara­jat bólingen. Onyń negizgi bóligi qury­lys-mon­taj jumystaryna jum­sal­maq. О́t­ken jyly atalǵan soma­nyń 30 mıl­lıon teńgelik mólsheri ıgeril­­gen. Al bıylǵy jyly qoımany qaı­ta jab­dyqtaýǵa bólingen qomaqty qara­­jatty túgelge derlik ıgerý kóz­­delgen. Tutastaı alǵanda, oblys ákim­­digi tara­py­nan aımaqtaǵy ju­mys istep turǵan sý qoı­mala­ry­nyń ekin­shi tynysyn ashý sharalary bel­gi­­len­gen. Bul úshin birinshi kezekte olar­dyń tehnıkalyq jaǵ­daıyn odan ári jaqsartýǵa kóńil bólingen. 

Memleket basshysy óz Jol­daý­ynda agroónerkásip keshenin da­mytý jańa memlekettik baǵ­dar­lamalar aıasynda iske asy­ry­latynyn atap kórsetkeni belgili. Bul baǵytta belgilengen óńirlik baǵ­darlama 2017-2021 jyldar ara­lyǵyn qamtıdy. Soǵan sáıkes ob­lysta kórsetilgen kezeńde 10 ja­ńa sý qoımasynyń qurylymyn jo­balaý qarastyrylmaq. Aımaqta sýarmaly jerler kólemin kóterý jónindegi úlken istiń basy osy gıd­roınjenerlik júıeler qu­ry­lysynan bastaý alatyny anyq. Oblys aýmaǵynda, joǵaryda aı­tylǵandaı, 10 jańa sý qoımasy sa­lynǵan kezde 600 mıllıon tekshe metr­ge deıin qar sýyn jınaqtaı alady eken. Aldyn ala jasalǵan zert­teýler men boljamdar osyndaı esepter jasaýǵa múmkindik beredi.

Aqtóbe respýblıkamyzdaǵy eń úlken, áıtse de jartylaı shó­leıtti oblystardyń biri. Mun­da jerdi tıimdi paıdalanyp, ba­byn taba bilse bul jaǵdaı aýyl­sharýashylyq ónimderiniń ar­týyna oń áserin tıgizbek. Oblysta sýar­maly alqaptar kólemin ulǵaıtý má­se­lesine jan-jaqty kóńil bólinip otyr­ǵany da sondyqtan. Atalǵan ja­ýapty mindetti eki kezeń boı­ynsha iske asyrý jóninde naqty baǵ­darlama qabyldanǵan. Onyń birinshi kezeńinde alqaptar aýmaǵy buǵan deıingi 18 700 gektardan 40 myń gektarǵa deıin ulǵaımaq. Al ekinshi kezeńde onyń kólemi aldymen 70 myń, sodan keıin 80 myń gektardy quraıdy dep kú­tilýde.

Buǵan jetkizetin joldyń basy joǵaryda aıtyp ótkenimizdeı, on saýsaqtaı on jańa sý qoımasyn salý bolmaq.

Temir QUSAIYN, "Egemen Qazaqstan"

Aqtóbe oblysy