Elbasynyń árbir Joldaýy ilgeri basýdyń, ál-aýqatymyzdy arttyrýdyń jolyn kórsetetin baǵdarlama ekendigi daýsyz. Árıne, bıylǵy Joldaý naqtylyǵymen erekshelenedi. Mysaly, tórtinshi basymdyq retinde «Agrarlyq sektor ekonomıkanyń jańa draıverine aınalýy tıis» deýi óte quptarlyq sheshim.
Aýyl jáne mal sharýashylyǵy ónimderinen ekologııalyq taza ónim shyǵarý kún tártibine qoıylyp otyr. Ol úshin sol ónimderdi tikeleı daıyndaıtyn agrarlyq salany qaıta qurylymdaý kerek ekendigi túsinikti.
Ras, Elbasynyń tapsyrmasymen úkimettik baǵdarlamalar qabyldanyp, istiń kózin tapqan baqýatty sharýalar shoǵyry qalyptasyp keledi. Biraq, olar qansha baqýattanǵanymen, «jalǵyz shaýyp báıge almasy anyq».
Osy oraıda Prezıdenttiń bes jyl ishinde 500 myńnan astam jeke úı sharýashylyqtary men shaǵyn fermerlerdi (sharýa qojalyqtardy) kooperatıvterge tartýǵa múmkindik beretin jaǵdaı jasaý kerek degen tapsyrmasyn oryndaý aýyl halqynyń ál-aýqatyn arttyrýǵa, azyq-túlik qaýipsizdigin nyǵaıtyp, ishki jáne syrtqy naryqqa daıyn ónimderdi shyǵarýǵa múmkindik áperetin birden-bir durys jol dep esepteımin.
Qazir jasym jetpistiń ekeýinde. О́mir boıy eńbek jolym qazirgi Eseıhan, burynǵy Qarataý aýylynda ótti. Qarataý keńestik kezeńde astyq egip, myńǵyrtyp mal ósirdi, qoı basynyń sany 45-50 myń basqa, iri qara 2-3 myń, jylqy 1000-1500, túıe 500 basqa jetti. Jaratqannyń jaqsylyǵymen 10 myń gektar jerimiz bar edi. Aýdan astyǵynyń úshten biri bizdiń sharýashylyqta óndiriletin. Sharýashylyqtyń bir ózindegi 20 astyq kombaıny astyq oraǵynda bar egindi jınap alýǵa shamasy jetpeı, kórshiles sharýashylyqtardan kómek alatynbyz.
Gektar túsimi de kóńildegideı shyǵatyn. Mysaly, Marynsazdaǵy 120 gektar alqaptan gektaryna 37 sentnerden, Aq Shoqada 100 gektardan 42 sentnerden astyq bastyratynbyz. Orta eseppen 10-15 sentnerden ónim alatynbyz.
Qazir sol jetistiktiń biri de joq. Aýylda 40-qa tarta sharýa qojalyǵy bar. Baıaǵy tehnıka, astyq kombaındary joq. Astyq tuqymy da kúmándi. Maıdalanyp ketkendikten bar egistik alqabynyń úshten birin ǵana ıgerip júrgen jaıymyz bar. Onyń ózin kórshi Jýaly aýdanynyń kásipkerine jalǵa berip otyrmyz. Egesi biz bolǵanmen, ónimdi óndirip alyp, baıyp jatqandar syrttan kelgen kásipkerler. Biz sııaqty maıda sharýashylyqtar birigip seriktestikter, kooperatıvter quryp, aıaqtarynan qaz turyp jatyr. Ony kórip te, bilip te júrmiz. Máselen, meniń 65 gektar ǵana egistik alqabym bar. Ony ıgerý úshin astyq kombaınyn alý maǵan tıimsiz ári oǵan shamam da kelmeıdi. «Kóp túkirse – kól» demekshi», men sııaqty sharýalar men úı qojalyqtary kóp. Solarǵa «birigeıik» desek, belsene qoımaıdy. Bankterdiń aldyn tozdyrýdan qorqa ma, joq jastarymyz jalqaýlanyp, bardy qanaǵat tutýǵa etteri úırenip ketkendikten be, áıteýir yqylassyz.
«Aýylsharýashylyq kooperatıvteri týraly» zańdy oqysań 40-50 úı qojalyqtary birikse, 4 paıyzdyq syıaqymen 5-7 jylǵa deıin nesıe berý qarastyrylǵan. Istiń kózin taba bilgenmen tıyn sanaı bilgenge bul kóp kómek ekendigi daýsyz.
Tek birlik kerek, táýekel kerek. О́ıtkeni, ómir bizden sony talap etedi. Elbasyna myń da bir rahmet, jer daýyna núkte qoıyp, bes jylǵa moratorıı jarııalady. Endi, osy ýaqyt aralyǵynda, jerimizdi kóldeneń kók attyǵa jalǵa berip, qarap otyrǵansha ıelik etip, ónimin ózimiz alaıyq. Ol úshin aýyl kooperatıvterin quryp, alǵan nesıemizge tehnıkalar alyp, jaıqaltyp egin ósireıik. Bizdiń alqapta ekologııalyq mıneraldy tyńaıtqyshtar qoldanylmaıdy, taza ónimder alynady. Onymen azyqtanǵan maldyń etimen súti taza bolmaı ma?
Biz bolsaq, qartaıdyq. Al jastar nege uıymdasyp, birikpeske. Egindi de, jańa tehnologııany da ıgeretin solar ǵoı. Elge ıelik etetin de solar.
Endeshe, qımyldaıtyn kez keldi, aǵaıyn!
Qurmanáli JAQSYLYQULY,
eńbek ardageri
Jambyl oblysy,
Talas aýdany,
Eseıhan aýyly
