Jylyjaı kólemi 300 gektarǵa ulǵaıtylady

Oryndalmaıtyn sharýa emes. Qoly qımyldasa aýzy da qımyldaıtynyn halyq ta uǵyp qaldy. Jeke kásibin ashyp, ju­mys júrgizýge yntaly­lar kóp. Alaıda, áli sheshimin tap­paǵan qıyndyqtar da joq emes.

Jaqynda Qazyǵurt aýdanyna jolymyz túsken. Saryaǵashpen qońsy qonǵan aýdanda jylyjaı óndirisi órken jaıyp keledi. Alaıda, aýyl, aýdanda jylyjaıda ósi­rile­tin daqyldardyń jaı-kúıin bile­tin mamandar qasqaldaqtyń qanyn­daı qat bolǵandyqtan kóbine О́zbekstan azamattaryn jaldap amaldaıdy.

«Qazyǵurt Nury» seriktes­tigi­niń basshysy Amanjol Áshir­baev «Maman máselesinde qıyn­dyq joq. Aýyldyń on shaq­ty azamaty jylyjaıda jumys jasap jatyr. Amandyq bolsa, úsh-tórt jylda olar jylyjaıda jumys jasaýdyń bar qupııasyn úırenedi dep otyrmyz. Syrtqa jaltaqtaǵansha óz mamandarymyz jetilýi kerek. Bizdi qınaıtyny jeńildetilgen nesıe­niń jaıy. Taǵy da eki gek­tar jerde jylyjaı ashýǵa nıetim bar. Biraq, aldyn ala esepteýler boıynsha oǵan 80-90 mln teńge kerek. Al ony alý qııamet-qaıym bo­lyp tur», dep edi. Bul bir sharýa­nyń basyndaǵy jaǵdaı. Mundaı tyǵyryqtan qalaı shyǵýǵa bolady?

Budan Qazyǵurt aýdandyq aýyl sharýashylyǵy jáne jer qatynastary bóliminiń basshysy Sábıt Álseıitov jylyjaı kooperasııasyn qurý arqyly shyǵýǵa bolatyndyǵyn aıtady.

– Kooperasııanyń zańy bo­ıynsha músheleri jıyrma adamnan kem bolmaýy kerek, – deıdi ol. – Múshelikke burynǵy bar jy­ly­jaı ıeleri men jańa­dan salýǵa nıettilerin qosamyz. Sonda jeńildetilgen nesıeden bastap jylyjaıǵa bar kerekke qolymyz jetedi.

Ońtústik Qazaqstan oblysy memlekettik dotasııamen jyr­tyǵyn jamap otyrǵan aımaq. Sondyqtan, shaǵyn jáne orta kásipti órkendetýge oblys bas­shy­synyń ózi múddeli.

Oblysta kóktemgi dala ju­mys­taryna daıyndyqty taǵy bir elekten ótkizgende osy máse­le selektorlyq keńeste taǵy da pysyqtaldy. Onda baıandama jasa­ǵan oblystyq aýyl sharýa­shy­lyǵy basqarmasynyń basshysy Serik Turbekov egis kólemin, sýarmaly jerlerdi ulǵaıtý, ıntensıvti baý, jańǵaq, júzim sharýashylyǵyn damytý, shaǵyn mal bordaqylaý alańdary men sút fermalaryn, qus, balyq sharýashylyqtaryn damytý boıynsha ındıkatorlar aýdan, qala ákimdikterimen kelisilip bekitilgendigin aıtty.

Oblysta bıyl 792,3 myń gek­tarǵa aýylsharýashylyq daqyl­dary egiletin bolady. Bul ótken jylmen salystyrǵanda 3,7 myń gektarǵa artyq. Sondaı-aq, 1500 gektarǵa ıntensıvti baý, júzim, jańǵaq otyrǵyzylmaq. Jy­ly­jaı kólemi 300 gektarǵa ulǵa­ıyp, tamshylatyp sýarý ádisi 7,2 myń gektar alqapta qol­dany­­latyn bolady.

Basqarma basshysynyń baıandamasyn tyńdaǵan oblys ákimi kóktemgi egis jumystaryna daıyndyq qaǵaz júzinde bolmaýyn eskertip, jylyjaılar kólemin ulǵaıtýdy tapsyrdy.

– Biz kúzde mol ónim alý úshin, búgingi daıyndyq jumysy jo­ǵary deńgeıde bolýy qajet. Bar­lyq aýdan, qala ákimderi men aýyl sharýashylyǵy bólim­deriniń basshylaryna óndiristik jylyjaılardyń kólemin kóbeı­tý­di tapsyramyn. Mejeli 300 gek­tarǵa jetkizý jumystary júıe­li túrde atqarylýy tıis. Ondaǵy maqsat – elimizdi erte kóktemgi kókónispen qamtamasyz etý. Bul baǵyttaǵy jumystar meniń jeke baqylaýymda bolady, – dedi Janseıit Túımebaev.

Búginge deıin oblysta barlyq jyly­jaılar kólemi 1123,1 gek­tar­dy qurap, respýblıkadaǵy úle­si 87 paıyzǵa jetip otyr. Onyń ishinde ónerkásiptik jy­ly­jaılar kólemi 67,7 gektardy quraıdy.

Bıyl oblysta mal sharýa­shy­lyǵy boıynsha 45 sút qabyl­daý beketin, 16 mal soıý pýnktin, 10 qus sharýa­shylyǵy kooperatıvin, 5 565 bordaqylaý alańyn qurý jos­­par­­lanyp otyr. Budan bólek, 111 sút qabyldaý beketi, 56 mal soıý alańy, 33 qus sharýashylyǵy koo­pe­ratıvterin qurý josparda bar. Sondaı-aq, bıyl óńirde 12 796 bas mal bordaqylaı­tyn alań qurylatyn bolady. Jalpy, aýylsharýashylyq taýar óndirýshilerine sýbsıdııanyń 41 túri boıynsha qoldaý kórsetiledi. Bes gektardan kóp alma baǵyna, aport sortyna 7 jyl kóleminde qoldaý kórsetiletin bolady. Tuqym sharýashylyǵyn damytý boıynsha otandyq tuqymdar men kóshetterdiń 70 paıyzy, sheteldik tuqymdardyń 30 paıyzy kóleminde sýbsıdııa berilmek. Byl­tyrǵydan ereksheligi 1 gek­tarǵa paıdalanylatyn tuqym toly­ǵymen sýbsıdııalanady.

Mıneraldy tyńaıtqyshtar boıynsha otandyq jáne sheteldik mıneraldy tyńaıtqyshtardyń naryqtyq qunynyń eń tómengi túri boıynsha 50 paıyzyna deıin sýbsıdııalanady jáne byltyrǵy tuqym paıdalaný normasy shekteýi alynyp tastaldy.

Sharýalarǵa óz qojalyǵyn júrgizý barysynda qarjylyq qıyn­dyqtar qolbaılaý bolatyn­dyǵyn aıttyq. Olar óz aýdan, qalalaryndaǵy nesıe serik­tes­tikterimen jumys jasaǵanymen qarjy kóp kerek jaǵdaıda ekin­shi deńgeıdegi bankterdiń kóme­gi­ne júginýge májbúr bolady.

Jaqynda «Damý» kásipker­likti damytý qory» AQ-tyń bas­qarma tóraǵasy Abaı Sar­qulov­pen kezdesýde oblys áki­mi Janseıit Túımebaev or­taq máselelerdi aqyldasyp otyryp sheshýdiń jolyn aıtty. Basqosýda «Ońtústik ónimi» baǵdar­lamasy talqylandy. Bury­ny­raqta Ońtústik Qazaq­stan oblysynyń ákimdigi men «Damý» kásipkerlikti damytý qorynyń arasynda shaǵyn jáne orta kásipkerlikti qoldaýǵa baǵyttalǵan ortaq memorandým túzilip, kelisim negizinde qos tarap 500 mln teńgeden jal­py sommasy 1 mlrd teńgeni Shym­kent­tegi 4 banktiń esebine aýdar­ǵan edi. Alaıda, 8,5 paıyzben beriletin qarjyny úlestirý isinde qıynshylyqtar kezdesti. Atap aıtqanda, aımaqtyq úılestirý keńesiniń saraptaýynan ótken kásipkerler ǵana atal­ǵan nesıege qol jetkize alady. Shart boıynsha osyǵan deıin jeńildetilgen nesıeni ındýs­trııalyq aýmaqta ónim óndiretin belgili bir kásippen aınalysatyn kásiporyndar ǵana alýǵa múmkindik jasalǵan bolatyn. Jıynda ekinshi deńgeıli bank basshylaryna nesıe berýdiń sharttaryna ózgertýler men tolyqtyrýlar engizý usynyldy. Áıtpese, otandyq taýar óndirý­shiler nesıelik qarjyǵa qol jetkize almaıdy.

«Ońtústik ónimi» baǵdarla­masy kásipkerlerdiń jeńilde­til­gen nesıege qol jetkizýin qamta­ma­syz etýi tıis. Nesıe alýǵa nıet bildirgen kásipkerler tizimin keńeıtý kerek. Bul rette ekinshi deńgeıli bankterge basymdyq berilip otyr. Sondyqtan nesıe berý sharttaryn jeńildetken durys», dedi oblys basshysy.

Árıne, bir basqosýda bar­lyq máseleler sheshiledi dep aıtý qıyn. Ekinshi deńgeıdegi bankter­diń tutynýshyǵa qoıatyn óz talaptary, syıaqy mólsheri bar. Osy máseleler tolyq sheshimin tapqan jaǵdaıda sharýaǵa nesıe alý máselesi birshama retteledi.

«Kóktemniń ár kúni jylǵa azyq» deıdi halyq danalyǵy. Sha­rýa­­larǵa «anany ek, mynany ek, mol paıdaǵa kenelesiń» dep aýyzben aıtýǵa ǵana ońaı. Kók­tem erte shyǵyp jemis gúldep tur­ǵanda aıaq astynan aýa raıy buzy­lyp, úskirik uratyn ýaqyttar bo­lyp turady. Jer qatqaqqa aınalyp, maqta shıtin birneshe buzyp ekkende sharýalar qınalǵanda, bul má­selege Úkimet basshysynyń ózi kelip járdem bergenin bilemiz. Son­dyqtan da, shet elde aldyn ala saqtandyrý máselesi qolǵa alynady. Buǵan bizdiń sharýalar baryp ja­tyr. Jyl on eki aı paıdaǵa shy­ǵýǵa jylyjaıdyń múmkindigi úl­ken. Sondyqtan da ońtústikte jyly­jaıdyń kólemin barynsha art­tyrýǵa kóńil bólinip keledi.

Baqtııar TAIJAN, «Egemen Qazaqstan»