Jármeńkedegi ulttyq naqyshtaǵy buıymdarda kórinis tapqan oıý-órnekter mazmundyq erekshelikteri jaǵynan san alýan. Qyz-kelinshekterge arnalǵan sándik, zergerlik buıymdar – monshaq, syrǵa, saqına, bilezik, sholpy, alqa jáne taǵy basqa zattar qaz-qatar tizilip, kózdiń jaýyn alady.
Sharany uıymdastyrýshy «Pana B» qaıyrymdylyq qorynyń mundaı is-sharalardy atqarýda tájirıbesi bar.
Bıbigúl Laýbaıqyzy, qor tóraıymy:
«Múmkindigi shekteýli adamdardy tegin ornalastyryp jatyrmyz. Astanaǵa kelýge barlyǵynyń jaǵdaıy kele bermeıdi. Olarǵa qalanyń kórikti jerlerin aralatyp, elordamen tanystyrdyq. Maqsatym qolónershilerdiń buıymdaryn elge tanystyrý, ózara mádenı qarym-qatynasyn damytý. Sharaǵa demeýshilik etken «Aýyl» partııasyna alǵys aıtamyn».
Jármeńkege «Úmit úıi» Mańǵystaý oblystyq daǵdarys ortalyǵy da qatysyp jatyr. Ortalyqtaǵy art-terapııa buryshyna kelip, áleýmettik, psıhologııalyq qoldaýǵa júginip júrgen áıelderdiń árqaısysy erekshe jandar. Mysaly, 55 jastaǵy Tatıana Mýrashkonyń qolynan shyqqan qýyrshaqtardyń árbir detali ózindik maǵynaǵa ıe. Baǵalary 5 myń teńgeden 10 myń teńge aralyǵynda qubylady.
«2013 jyly ashylǵan ortalyqqa otbasynda zorlyq-zombylyq kórgen áıelder kelip júginip jatady. Olarǵa psıhologııalyq qoldaýdan bólek, zańgerlik kómek kórsetiledi. Ári osyndaı qolónerlik terapııa kýrsy da bar. Mysaly, Tatıana kúıeýimen ajyrasqan soń, ishimdikke salynyp ketken edi. Degenmen bizdiń ortalyqtaǵy mamandardyń ujymdyq kómegi men erik-jigeriniń arqasynda óz-ózin tapty dep aıtýǵa bolady. О́ıtkeni ol jasaǵan qýyrshaqtar óte erekshe. Myna turǵan qýyrshaqty qoı dep oılasańyz qatelesesiz. Bul Tatıananyń fantazııasynda qardaı appaq albınos-maımyl», deıdi ortalyqtyń psıhology Iýlııa Gadjımýradova.
Kórme-jármeńkede Bereket Bolatuly ilmek bizben toqyǵan kartınalarymen kózge tústi. 1987 jyly týǵan ol – Atyraý oblysy, Qulsary qalasynyń turǵyny. 2011 jyly munaı zaýytynda jumys istep júrgen kezinde, ústine bórene qulap ketip, jaraqat alǵan. Qazir I top múgedegi. Keste ónerine qyzyǵýshylyǵy Pekınde ońaltý ortalyǵynda em alyp júrgen kezde bastalǵanyn aıtyp, eske aldy:
«Pekın emhanalarynda adam kóp bolǵandyqtan erler men áıelder aralasyp, bir palatada jata beredi. Maǵan qarama-qarsy tósekte ornalasqan toqymashy áıel kúndiz-túni keste tigip jatatyn. Bir kúni qyzyǵyp ketip, qasyna baryp, qalaı tigip jatqanyn tamashalap turdym. Biraq meni dáriger em alýǵa shaqyryp, alyp ketti. Qaıtyp kelsem, sol áıeldiń qyzy maǵan biz ben keste jibin syıǵa tartý etti. Sodan beri osy isti janyma serik ettim», deıdi Bereket.
Onyń toqyma kartınalarynyń baǵasy 40 myń teńgeden bastalyp, 150 myń teńgege deıin barady. Jas jigittiń endigi maqsaty – aıaǵynan tik turý:
«Qolónerden basqa, tamaq pisirýge, aspazdyqqa bir taban jaqynmyn. Keleshekte, bálkim, bir jobaǵa aınaldyra jatarmyn. Eki aıaqtan tik turyp jatsam, eń aldymen maǵan kómek kórsetken jandarǵa óz aıaǵymmen júrip baryp, rahmet aıtqym keledi».
Búgingi sharadan túsken qarjy múmkindigi shekteýli balalar men az qamtylǵan otbasylarǵa kómek retinde berilmek. «Han shatyr» saýda ortalyǵynda ótip jatqan kórme úsh kúnge jalǵasady.
Aıa О́MIRTAI
«Egemen Qazaqstan»
