Osy bir jaýaby men jaýapkershiligi zildeı aýyr suraqtarǵa jyl basynda Elbasy Nursultan Ábishuly Nazarbaev jaýap berdi. Memleket basshysynyń 2017 jylǵy 31 qańtardaǵy «Qazaqstannyń Úshinshi jańǵyrýy: jahandyq básekege qabilettilik» atty halyqqa Joldaýy joǵarydaǵy daǵdarystar túıinin túpkilikti sheship bergen edi. Halqyna jańa dáýir qarsańynda sóz arnaǵan Elbasy Qazaqstannyń 25 jyldyq damý tarıhyna sholý jasap, jańa jaǵdaılardaǵy memlekettiń búgini men erteńin, onyń saıası, ekonomıkalyq damý jolyn aıqyndap, baǵdarlap berdi.
El Prezıdentiniń «Egemen Qazaqstan» gazetinde keshe ǵana jaryq kórgen «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» maqalasy – Elbasynyń bıylǵy jylǵy Joldaýynyń tabıǵı, rýhanı jalǵasy. Prezıdent maqalasynyń jaryq kóre salyp, barsha oqyrmannyń, halyqtyń ystyq yqylasyna bólenip jatqany kezdeısoq emes. Sebebi, saıası, ekonomıkalyq jańarý úshin de memleketke, halyqqa rýhanı ımmýnıtet kerek. Qoǵamdyq-saıası ahýaly turaqty, ekonomıkasy áleýetti eldiń kóńili men sanasynda ýaqyt óte kele rýhanı azyqqa – ulttyq órleý men sáıkestikke, tarıh pen mádenıetke qajettilik paıda bolatyny belgili. Elbasy osy qajettiliktiń ýaqyty jetkenin aıtyp otyr: «Maqsatqa jetý úshin bizdiń sanamyz isimizden ozyp júrýi, ıaǵnı odan buryn jańǵyryp otyrýy tıis. Bul saıası, ekonomıkalyq jańǵyrýlardy tolyqtyryp qana qoımaı, olardyń ózegine aınalady. Rýhanı jańǵyrý tek búgin bastalatyn jumys emes».
Halqymyzdyń sońǵy bir ǵasyrlyq tarıhı, taǵdyr-talaıly, tragedııalyq ómirbaıanyn tushymdy da naqty paıymdarymen alaqanǵa salǵandaı kórsetip bergen N.Á.Nazarbaev bul tarıhı úderisterdi álemdik tarıhtyń sabaǵymen sheber baılanystyrǵan. Shyn máninde, ǵasyrlar, jyldar boıy temirqazyq retinde áspettelip kelgen, memlekettik qurylystyń irgetasy sanalǵan ıdeıalardyń sátsizdiginiń sebebi, Elbasy aıtqandaı, «olardyń ózderine ǵana tán qalyby men tájirıbesin, basqa halyqtar men órkenıetterdiń ereksheligin bárine jappaı eriksiz tańýynda» jatqany aıdan anyq. N.Nazarbaev osy paıymy men ustanymyn táýelsizdiktiń alǵashqy jyldary-aq bildirgeni esimizde. Mundaı ótkir kózqarasqa sol kezderi údere qarsy shyqqandar da, senimsizdik tanytqandar da az bolǵan joq. Alaıda, shırek ǵasyr ótpeı jatyp-aq, Qazaqstan Prezıdentiniń ustanymy men kóregendigi taǵy da shyndyqqa aınaldy.
«Rýhanı jańǵyrý» ıdeıasyn qoǵamdyq talqyǵa salyp, ulttyń, memlekettiń rýhanı temirqazyǵy etý arqyly Memleket basshysy HHI ǵasyrdaǵy jańa ulttyń, jańa qazaqtyń fenomenin anyqtap berip otyr. Ári osy jańa dáýirdegi ulttyń rýhanı jańǵyrý jolynyń alty baǵdaryn usynǵan.
Elbasynyń maqsaty – ulttyń uly muraty. Ol – Uly Dala eliniń boıynda belgili tarıhı sebeptermen qalǵyp ketken pragmatızmdi oıatý arqyly ulttyq, qoǵamdyq oıǵa, iske silkinis ákelý, táýelsiz eldiń sanasy men aǵzasyn otarshyldyq, kembaǵaldyq, boıkúıezdik kompleksterinen tutastaı aryltý.
Memleket basshysy qazaqtyń ejelgi «dástúrdiń ozyǵy bar, tozyǵy bar» qaǵıdasyn myqtap ustanýǵa shaqyrady: «Men qazaqstandyqtardyń eshqashan buljymaıtyn eki erejeni túsinip, baıybyna barǵanyn qalaımyn. Birinshisi – ulttyq kod, ulttyq mádenıet saqtalmasa, eshqandaı jańǵyrý bolmaıdy. Ekinshisi – alǵa basý úshin ulttyń damýyna kedergi bolatyn ótkenniń kertartpa tustarynan bas tartý kerek».
Memleket basshysy nusqap otyrǵan ulttyq biregeılikti saqtaı otyryp, zaman aǵymyna qaraı onyń sıpattaryn ózgertý, «bilim kýltin» qalyptastyrý, memleket pen qoǵamdy revolıýsııalyq emes, evolıýsııalyq jolmen damytý, eń bastysy, sananyń ashyqtyǵyn, ıaǵnı álemdik ozyq jańalyqtarǵa, ǵylym-bilimge qushaqty aıqara ashý ıdeıalary ulttyń rýhanı-mádenı qalyby bolmaq. Ári jańa dáýir synaqtaryn básekelik qabileti erekshe el ǵana eńsere alady.
Osy turǵyda Elbasynyń memleket pen qoǵam aldyna qoıyp otyrǵan naqty mindetteri rýhanı saladaǵy túbegeıli reformalardyń altyn bastaýyna aınalaryna kúmán joq.
Latyn álipbıine kóshý – Máńgilik Eldiń rýhanı jańǵyrýynyń basy bolsa, «Týǵan jer» baǵdarlamasy jańa ǵasyrdaǵy álemdik, óńirlik, ishki-syrtqy táýekelderge qarsy tura alatyn otanshyldyq tárbıeniń, ultjandylyqtyń kepili bolmaq.
Elbasymyzdyń «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» atty maqalasy – barsha qazaqstandyqtardyń uzaq kútken jáne jappaı maquldap, qoldaýyna ıe bolǵan tarıhı bastama. Bul ıgi bastamany el ishinde nasıhattap, laıyqty júzege asyrý – barshamyzdyń paryzymyz.
Darhan KÁLETAEV,
Parlament Senatynyń depýtaty
