Sonymen qosa, Qazaqstan Respýblıkasy Táýelsizdiginiń shırek ǵasyry – Eýrazııa júregindegi Uly Dalada jazylǵan myńjyldyq tarıhtyń jańa dáýirine aınaldy. Osy jetistikterdiń barlyǵynyń negizinde halqymyzdyń bir shańyraqtyń astynda tatý-tátti ómir súrýi men birligi Elbasynyń eren eńbeginiń saıasatynyń arqasynda.
Táýelsizdigimizdiń 25 jylynda qol jetkizgen tabystarymyz ben jetistikterimizdi búkil álemge pash ettik jáne ony álem joǵary baǵalap keledi. Onyń dáleli – 2017 jyldyń basynan Qazaqstan
Birikken Ulttar Uıymy Qaýipsizdik Keńesiniń turaqty emes múshesi boldy. Bıyl Astanada EKSPO-2017 halyqaralyq kórmesi ótkeli otyr jáne taǵy basqa jetistikterdi aıtýǵa múmkindik bar. Osynyń barlyǵy Qazaqstannyń halyqaralyq arenada joǵary bedelge ıe bolǵanyn jáne saıasatymyzdyń durystyǵyn kórsetedi.
Qazaqstan 2050 jylǵa qaraı álemdegi eń ozyq 30 memlekettiń qataryna qosylýǵa tıis. Biz osy maqsatqa qaraı tabandylyqpen ilgerileı beremiz. Al jahandyq básekelestiktiń ósýi jáne álemdegi turaqsyzdyq jaǵdaıynda 2012 jyly Elbasynyń halqymyzǵa usynǵan «Qazaqstan-2050» Strategııasynyń ózektiligi arta túsedi. Bul strategııa biz qıyndyqtardy ýaqtyly boljaı alǵanymyzdy kórsetti.
«Nurly jol» ekonomıkalyq saıasatynyń jáne «100 naqty qadam» Ult josparynyń nátıjesinde osynaý qıyn, jahandyq transformasııanyń alǵashqy kezeńinen
laıyqty ótip kelemiz. Tek 2014-2016 jyldar aralyǵynda ekonomıkany qoldaýǵa qosymsha 1,7 trıllıon teńge jumsaldy. Munyń barlyǵy ekonomıkalyq ósimdi jáne bıznesti qoldaýǵa, 200 myńnan astam jańa jumys oryndaryn ashýǵa múmkindik berdi.
Elbasynyń Qazaqstan halqyna jańa dáýir qarsańynda arnaǵan «Qazaqstannyń Úshinshi jańǵyrýy: jahandyq básekege qabilettilik» Joldaýynda da aıtylǵan birinshi basymdyq – ekonomıkany jedeldetilgen tehnologııalyq jańǵyrtý.
Búgingi jahandyq damýda básekege qabilettilik – eń basty qarý. Dáýirimizdegi jańa jahandyq qaterlerge qarsy memlekettiń básekelestigin arttyrý arqyly kez kelgen memleket jańa ındýstrııalandyrýdyń jahandyq úderisine qosyla alady. Osy rette, kóptegen damyǵan elderdiń tájirbıesin qarastyra otyryp, ekonomıkany yntalandyrý úshin jańa tehnologııalar engizýdiń mańyzyn sezetin edik. Iаǵnı, sońǵy jyldary shapshań damyp jatqan ınternet saýdalary, energııa únemdi jeliler, tranzaksııa-
lardy júzege asyrý baǵytyndaǵy mobıldi qosymshalar jáne taǵy basqalary eń úlken basymdyqqa ıe bolyp otyr. Endeshe, básekege qabilettiliktiń ózegi de osynda.
Elbasy Joldaýynda bul basymdyqtyń ózi birqatar mindetterdi qamtydy. Atap aıtqanda, birinshi mindet – sıfrlyq tehnologııany qoldaný arqyly qurylatyn jańa ındýstrııalardy órkendetý.
Álemdik deńgeıdegi bilim berý men densaýlyq saqtaý júıelerin qalyptastyrmaı, Úshinshi jańǵyrýdy júzege asyrý esh múmkin emes. Bul rette, jahandyq jańa qaterlerge qarsy adamı kapıtaldy da sapaly damytý qajet. Al adamı kapıtaldyń ózegi – bilim. Bilim – bolashaq damýdyń kepili. Sondyqtan da, Elbasy bul basymdyq boıynsha bilim berý júıesiniń rólin ózgertýdi kózdep otyr. Bilim arqyly básekege túsý, bilim arqyly ozý – qaı jaǵynan alǵanda mańyzdy. О́ıtkeni, ǵylym damymaı, dúnıe damymaıtyny barshamyzǵa aıan.
Osy jerde, basty mindet – bilim berýdi ekonomıkalyq ósýdiń jańa modeliniń ortalyq býynyna aınaldyrý. Prezıdent bilim salasyn damytý týraly aıtqanda, oqytý baǵdarlamalaryn synı oılaý qabiletin jáne óz betimen izdený daǵdylaryn damytýǵa baǵyttaýdy, IT-bilimdi, qarjylyq saýattylyqty qalyptastyrýǵa, ultjandylyqty damytýǵa basa kóńil bólý kerektigin alǵa tartty. Endi qala men aýyl mektepteri arasyndaǵy bilim berý sapasynyń alshaqtyǵyn azaıtý kerek. Al Úkimetke úsh tildi oqýǵa kezeń-kezeńmen kóshý máselesi boıynsha usynystar ázirleý júkteldi.
Adamı kapıtaldy damytýda urpaq saýlyǵy da erekshe ról atqarady. Iаǵnı, urpaq saýlyǵy – ult saýlyǵy. Osy rette, Elbasy bıylǵy 1 shildeden memlekettiń, jumys berýshilerdiń, azamattardyń ortaq jaýapkershiligine negizdelgen mindetti medısınalyq saqtandyrý júıesi engiziletinin, ol júıeniń tıimdiligi álemdik tájirıbe arqyly dáleldengenin basa aıtty.
Áleýmettik qamtamasyz etý salasy da basty nazarda bolmaq. Atap aıtqanda, 2017 jylǵy 1 shildeden bastap 2,1 mıllıon zeınetker úshin zeınetaqy 2016 jylǵy deńgeıden 20%-ǵa deıin artady. Budan bólek, bazalyq zeınetaqy taǵaıyndaý 2018 jylǵy 1 shildeden bastap jańa ádisteme boıynsha júzege asyrylady. Onyń kólemi zeınetaqy júıesine qatysý ótiline baılanysty belgilenedi. Osy ósimniń barlyǵy 2018 jyly bazalyq zeınetaqynyń jańa mólsherin 2017 jylmen salystyrǵanda 1,8 ese arttyrýǵa múmkindik beredi.
Joldaýdyń sońynda Memleket basshysy Úkimetke «Qazaqstannyń ulttyq tehnologııalyq bastamasy» dep atalatyn Eldi úshinshi jańǵyrtý jónindegi 2025 jylǵa deıingi damýdyń strategııalyq josparyn ázirleýdi tapsyrdy.
Elbasynyń bıylǵy Joldaýy Qazaqstan úshin jańǵyrýdyń Úshinshi kezeńine kóshý arqyly jahandyq tehnologııalyq básekelestikke umtylýǵa negizdeledi. Ulttyń osyndaı mindetterdi oryndaýǵa ázirligin pysyqtaıdy. Prezıdenttiń sózimen aıtsaq, Úshinshi jańǵyrý – qazirgi jahandyq syn-qaterlermen kúres jospary emes, ol bolashaqqa, «Qazaqstan-2050» Strategııasy maqsattaryna bas-
taıtyn senimdi kópir bolmaq.
Sózimdi qoryta aıtqanda, bıylǵy Elbasy Joldaýy kóńilimizge qýat berip qana qoımaı, qazaqstandyqtardyń ómirin jaqsarta túsýde tańdalǵan baǵyttyń burystyǵyna halyqtyń senimin odan ári nyǵaıta túsetini anyq.
Allataǵala elimizge amandyq, jurtymyzǵa tynyshtyq, halqymyzǵa birlik pen bereke bersin!
Fahrıddın QARATAEV,
Májilis depýtaty
