Únemshilderdi yntalandyrǵan abzal

Depýtattar 131 oqýshyǵa esep­telgen shaǵyn jınaqty mek­tepke barǵan kezde onyń qyz­metin kórdi. Basshylyq osy oqý ornynda bıýdjet qa­­rajatyn aıtarlyqtaı úne­m­dep qana qoımaı, sony­men bir­­ge, oqýshylardyń eko­lo­gııa­lyq jobalardy júzege asy­rýyna tájirıbe jasap, «ja­syl» tehnologııalardy engizýge talap qylǵan is­te­rin kórsetti. Sonymen qa­tar, biz «Arnasaı» jasyl tehnologııalar orta­ly­­ǵynyń jumysymen ta­nys­tyq. Bul jerde mem­le­kettik organdardyń, «G-global»­ Halyqaralyq hat­shylyǵynyń, BUU-nyń Qazaqstandaǵy Da­mý baǵ­dar­lamasy men bas­qa­la­ry­nyń qoldaýymen «Jasyl eko­nomıkaǵa» ótý boıynsha tujyrymdamany iske asy­rý­ǵa baılanysty 35 joba jú­zege asyrylýda eken.

Ortalyqtyń el tur­ǵyn­da­rynyń ár túrli sanatta­ryn, shaǵyn jáne orta bız­nes sýbektilerin, sony­men qatar, jergilikti at­q­a­­rýshy organdardy «jasyl» tehnologııalardy tá­jirıbede qoldaný jó­nin­de qalaı oqytatynyn kó­zi­mi­z­ben kórdik. Sonymen qo­sa, atalǵan obektilerge ba­rý kezinde anyqtalǵan tó­mendegideı jeke má­selelerge toqtalý qajet dep esepteımiz.

«Vıacheslav» orta mektebi 1967 jyly salynǵanyna já­ne elordadan 35 kılo­metr qashyqtyqta orna­las­qa­nyna qaramastan, mu­ǵa­lim­derdiń óz isine be­ril­gen­digi men yntasynyń ar­qa­synda onyń jaǵdaıy qa­na­ǵattanarlyq. Sonymen bir­ge, mektepte zamanaý­ı kom­­­pıýterlerdiń jáne oqy­tý­­dyń basqa da tehnıkalyq qu­raldarynyń, jedel ın­ter­nettiń, ınteraktıvti ta­q-

tanyń jetispeýshiligi se­ziledi, bul óz kezeginde, oqý­shy­lar men muǵalimderge bi­lim men daǵdylaryn tol­yqtaı damytyp, jańa úlgi­ler­di meńgerýge qolbaılaý bo­lyp otyrǵany anyq ań­ǵa­rylady. Jedel ınter­net pen zamanaýı kom­pıý­ter­lerdiń joqtyǵy Qazaq­stan Respýblıkasynyń Pre­zıdenti N.Nazarbaev ja­rııa­laǵan «Sıfrlyq Qazaq­stan» baǵdarlamasynyń sát­ti iske asyrylýyna da kú­mán keltirtse kerek. 

Bastaýysh synyptardyń mu­ǵalimderine qatysty prob­lema da ózekti bolyp otyr, olar 18 saǵat mólsherlemesi bar bola tura, tek 14 saǵat qa­na sabaq bere alady, al bul eń­bek­aqysyn tolyq kólemde alýlaryna múmkindik ber­meı­­di. Muǵalimderdiń sy­nyp­­tan tys jumysy úshin eńbekaqysyna buryn qoldanylǵan ústeme aqynyń kúshin joıý saldarynan olar bul jumysty aqysyz ne­gizde at­qarady. Synyp je­tek­shi­ligi úshin ústeme aqy­nyń jaǵ­daıy da osy isp­et­tes, onyń mólsheri sha­ǵyn jı­naq­ty mektepte (sany 15 oqý­shydan kem synyptar) 2 myń teńgeni ǵana quraıdy.

Mektepte bıýdjet qara­ja­ty tartylmaı-aq energııa jáne sý únemdeýshi teh­nologııalar engizilgen, so­nyń arqasynda jyldyq únem­deýdiń mólsheri ortasha esep­pen alǵanda 3 mıllıon teń­geni quraıdy. Alaıda, qol­danystaǵy zańnama bıýd­je­ttik qarajatqa mundaı qa­tynasty yntalandyrmaıdy, kerisinshe, keıde bıýdjetti tolyq ıgermeý dep sanaıdy.

Buǵan BUU-nyń Qazaqstan Respýblıka­sy­n­­daǵy Damý baǵdar­la­­masynyń ókili de nazar aýdar­dy, ol energııa únem­deý­shi tehnologııalar or­na­tyl­ǵan elordalyq mek­­tep­terdiń birin mysal re­tinde keltirip, bıýdjet qa­ra­jatyn ıgermegenine aıyp tartpas úshin mektep qyz­metkerleri túngi ýa­qyt­ta kabınetterindegi ja­­ryq­ty qosyp ketýge máj­búr bol­ǵan­yn jetkizdi. Osy­laı­­sha, Bıýdjet kodeksi men bas­­qa da zańdarǵa energııa, jy­­lý jáne sý únemdeýshi teh­no­lo­gııalardy endirýdi yn­ta­landyratyn normalardy engizý qajettigi týyndap otyr. 

Endi Úkimet joǵaryda aı­tylǵan máselelerdi qarap, qold­anystaǵy zańnamaǵa óz­gerister engizýdi pysyqtaý boı­­ynsha ýákiletti mem­le­kettik organdarǵa tapsyr­ma ber­se, mańyzdy bir sha­rýa­nyń oń sheshilýine yq­pal­dasar edi.

Aqan BIJANOV, 

Senat depýtaty