Túrkııanyń basym bóligi, sonyń ishinde ishki aımaqtardyń halqy konstıtýsııalyq ózgeristerdi jaqtasa, Ystanbul, Ankara, Izmır sııaqty megapolıster negizinen qarsy daýys qoldandy. Referendýmnyń resmı nátıjesi 28 sáýirde jarııalanady.
Alǵashqy nátıjeler jarııa bolǵannan keıin memleket basshysy Taıyp Erdoǵan kópshilik aldyna shyǵyp, referendým nátıjesimen quttyqtady. «Túrkııa memleketi respýblıka bolyp qurylǵaly beri bir ǵasyrǵa jýyq ýaqytta demokratııaly jolmen eldegi eń iri saıası sheshim qabyldap otyrmyz» dedi memleket basshysy.
Anadoly aqparat agenttiginiń málimetinshe, referendýmǵa daýys berý quqyna ıe turǵyndardyń 85,1%-y, ıaǵnı 49 799 163 azamat qatysqan. Onyń 51,41%-y prezıdenttik basqarý júıesine ótýdi jaqtap daýys berse, 48,59%-y qarsy daýys qoldandy.
Prezıdenttik júıege ótýdi qoldaý arqyly túrik jurtynyń kezekti ret demokratııalyq tańdaý jasaǵanyn aıtqan Bınalı Iyldyrym 2019 jylǵy prezıdenttik saılaýǵa deıin jańa júıeniń ekonomıkalyq damý, eldiń birligi men qýatyn arttyrý sekildi maqsat-mindetterge jetýde oń ózgeris ákeletinine senim bildirdi.
О́zgerister qandaı bolmaq?
Referendým nátıjesi negizinde el konstıtýsııasyna 18 ózgeris engizilýi tıis.
• Prezıdent 5 jylǵa saılanady jáne eki retten artyq saılana almaıdy.
• Prezıdentke bıýdjetti qurý, tótenshe jaǵdaı jarııalaý ókileti beriledi.
• Joǵary laýazymdy memlekettik qyzmetkerlerdi, sonyń ishinde mınıstrlerdi tikeleı ózi taǵaıyndaý jáne qyzmetten bosatý quqyǵyna ıe bolady.
• Prezıdent zańdyq quqyǵy bar jarlyqtar shyǵara alady.
• Bir nemese birneshe vıse-prezıdent laýazymy paıda bolady.
• Premer-mınıstr laýazymy taratylyp, úkimet tikeleı prezıdentke baǵynady.
Alaıda, bul ózgeristerdiń kópshiligi 2019 jylǵy prezıdenttik saılaýdan keıin ǵana kúshine enbek.
Oppozısııa referendým nátıjesimen kelispeıtinin málimdeýde. Respýblıkalyq halyq partııasy basshysy Kemal Kylychdarogly referendýmnyń zańdylyǵyna kúmánmen qaraıtynyn aıtty.
Eýropanyń reaksııasy
Eýropalyq qaýymdastyq ta referendým nátıjesin salqyn qabyldady. Máselege qatysty resmı málimdeme jasaǵan Eýrokomıssııa konstıtýsııalyq ózgeristerdi jaqtaýshylar sany qarsy shyǵýshylarǵa qaraǵanda aıtarlyqtaı artyq bolýy kerek, al qazirgi kórsetkishte aıyrmashylyq bolmashy ǵana degen paıymdy alǵa tartty. Germanııa men Nıderlandy bastaǵan Eýroodaq elderi Túrkııa mınıstrleriniń jergilikti túrikter aldynda sóz sóıleýine ruqsat etpegeninen keıin EO men Túrkııanyń qarym-qatynasy salqyndap ketken bolatyn. Muny Taıyp Erdoǵan «ultshyldyq áreket» dep baǵalap, Túrkııa men KO qatynasynyń jańasha sıpat alýy múmkin ekenin aıtty. Alaıda, referendýmnyń nátıjesin Eýropanyń birqatar memleketindegi túrik dıasporasy qýana qarsy aldy.
Baýyrjan Muqanov,
"Egemen Qazaqstan"
