Ol úshin bizdiń oı-júıemizge shapshańdyq ári naqtylyq qajet. Elbasy N.Á.Nazarbaev atap kórsetkendeı, bizdiń tolyqqandy jańǵyrýymyz qanymyzǵa sińgen kóptegen daǵdylar men taptaýryn bolǵan qasań qaǵıdalarymyzdy ózgertýimizge tikeleı qatysty. Iаǵnı, jańa jańǵyrý kezeńin bastaýǵa sanaly túrde daıyndyq kerek.
Álem elderi jańa tarıhı kezeńniń bastaýynda tur. Bul dáýir adamzatqa áli bulyńǵyr. Onyń jalpy órkenıettiń damýyna qandaı progress ákeletini ǵalymdarǵa da jumbaq kúıinde qalyp otyr. Degenmen bul beımálim álemnen biz qoryqpaýymyz kerek. Bizge jańǵyrý kezeńinen ózimizge tıesilisin alý úshin pragmatıkalyq kózqaras qajet. Elbasynyń «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» atty baǵdarlamalyq maqalasynda: «Jańa turpatty jańǵyrýdyń eń basty sharty sol ulttyq kodyńdy saqtaı bilý», – dep atap kórsetýiniń astarynda úlken mán bar.
HH ǵasyr revolıýsııalyq silkinisterge toly bolǵany tarıhtan belgili. Biraq bul silkinistiń saldary halqymyzǵa aýyr tıdi. Ultymyzdyń bolmysyna keri áser etti. Qasiretke toly zulmat jyldardyń zardaby ǵasyr almasqan kezde de umytylmaýy sonyń kórinisi. Biz ulttyq damýymyzdyń sonaý erte zamandardan sabaqtasyp kele jatqan jolymyzdan adasyp qaldyq. Bizge qoǵamdyq qurylymnyń jat úlgisi eriksiz tańyldy.
Halqymyzdyń ómirlik ustanymy ózgergen soń, burynǵy bolmysynan tolyqtaı ajyrap qaldy. Ulttyq pragmatızm ózgerip, asta-tók ysyrapshyldyq beleń aldy. Tarıhqa úńilip qarańyzshy, bizdiń ata-babalarymyz teńdesi joq ekologııalyq ómir saltyn ustandy emes pe?! Týǵan jerdiń baılyǵyn keler urpaqtyń ıgiligi úshin kózdiń qarashyǵyndaı saqtaý, ysyrapshyldyqqa urynbaı, oryndy jumsaý... Mine, shynaıy pragmatızmniń naǵyz úlgisi osy edi.
Pragmatızm degenimizdiń ózi naqty is-áreketti kórsetedi. Rragma – grektiń is-áreket degen sózinen shyqqan. Bul – sýbektıvtik ıdealıstik fılosofııalyq ilim, negizgi prınsıpi – qandaı oı-pikir nemese is-áreket bolsa da, eger ol paıda ákelse – shyn, basqasha bolsa jalǵan degenge saıady. Elbasymyz da qazirgi dúnıetanymnyń ózgerýine pragmatıkalyq turǵydan qaraýǵa shaqyrady. Prezıdent N.Á.Nazarbaevtyń: «Pragmatızm – ózińniń ulttyq jáne jeke baılyǵyńdy naqty bilý, ony únemdi paıdalanyp, soǵan sáıkes bolashaǵyńdy josparlaı alý, ysyrapshyldyq pen astamshylyqqa, dańǵoılyq pen kerdeńdikke jol bermeý degen sóz. Qazirgi qoǵamda shynaıy mádenıettiń belgisi – orynsyz sán-saltanat emes. Kerisinshe, ustamdylyq, qanaǵatshyldyq pen qarapaıymdylyq, únemshildik pen oryndy paıdalaný – kórgendilikti kórsetedi. Naqty maqsatqa jetýge, bilim alýǵa, salamatty ómir saltyn ustanýǵa, kásibı turǵydan jetilýge basymdyq bere otyryp, osy jolda ár nárseni utymdy paıdalaný – minez-qulyqtyń pragmatızmi degen osy», – degen sózin barshamyz baǵdar retinde ustanýymyz kerek.
Qanshama tarıhı kezeńderdiń kelmeske ketkenin kórdik. Memleket basshysynyń sózimen aıtsaq, radıkaldy ıdeologııalar ǵasyry da qaıta oralmaıdy. Kommýnızm, fashızm, lıberalızm kóz aldymyzda kúıredi. Jalpy, ultshyldyq jáne taǵy basqa násildik, etnıkalyq sana formalary lıberalızm sheńberinde sheshimi tabylmaǵan «qarama-qaıshylyq» bolyp qala beredi.
Ýaqyt bir ornynda turmaıdy, zaman ózgeredi. Tek ózgermeıtin bir ǵana nárse bar. Ol tabysty bolýdyń eń basty faktory – bilim. Bilim árqashan birinshi orynda turýy kerek. Bilimdi bárinen joǵary qoıatyn ult qana tabysqa jetedi.
Darııa QOJAMJAROVA,
TarMPI rektory, «Nur Otan» partııasy
oblystyq fılıalynyń partııalyq baqylaý komıssııasynyń tóraıymy
