– Elmurat Muqashuly, sizdiń el kıkboksıngi tarıhynda óz ornyńyz bar ekenin jaqsy bilemiz. Biraq, jaqynda sizdi kəsipqoı boksshylar Batyr Júkembaev pen Abylaıhan Qusaıynovtyń janynan kórip qaldyq...
– Negizi, biz de sportty sol bokstan bastaǵanbyz. Almaty oblysyndaǵy Eńbekshiqazaq aýdanyna qarasty Nura aýylynda boks úıirmesine baryp júrdim. Keıinnen ǵoı kıkboksıngke aýysqanymyz. Sondyqtan, sońǵy jyldary basymdyqty olımpııalyq sport túrine berýdi jón taýyp, jastarymyzǵa azdap qolǵabys etip júrgen jaıymyz bar.
– Eki boksshynyń sońǵy jekpe-jekterine qatysty bapker retinde bergen baǵańyz qandaı?
– Bul boks keshine kópshiliktiń kóńili toldy. Batyr óziniń shynymen myqtylyǵyn dəleldeı bildi. Sebebi, onyń qarsylasy osal emes edi. Təjirıbeli, əri ataǵy da bar. Soǵan qaramastan, Batyrdyń basymdyǵy kózge anyq kórinip turdy. Abylaıhan da jarady. Jas bola tura kəsipqoı boksqa kezdeısoq kelmegenin ańǵartty. Ekeýi de daryndy. Batyrdyń joıqyn soqqylary, jyldamdyǵy sheteldik mamandar tarapynan da eskerýsiz qalǵan joq. Abylaıhan da sol aǵasynyń izin basyp, jańa belesterdi baǵyndyrýǵa umtylyp keledi.
– Batyrmen tanystyq qalaı bastalǵan edi?
– Sportqa janashyr baýyrlarymyzdyń arqasynda «Osy salada jetistikke jetsem, el abyroıyn asqaqtatsam» degen jastarymyzdyń qasynan tabyldyq. Batyrmen úsh-tórt jyldan beri birlesip jumys istep kelemiz. Keıinnen bul qatarǵa Abylaıhan da qosyldy.
Gennadıı Golovkın, Qanat Islam, Janqosh Turarov sekildi birtalaı boksshylarymyz muhıt asyp, qazaqtyń jýan judyryǵynyń áleýetin baıqatyp júr. Masqat – jastarymyz da sol aǵalarynyń jolyn qýsa eken deımiz. Bular izimizdi basar inilerimiz ǵoı. Buryndary batyrlarymyz aq naızanyń ushymen, aq bilektiń kúshimen el úshin, jer úshin qasyq qany qalǵansha kúresse, búginginiń batyrlary qazaqtyń atyn jer-jahanǵa tanytsaq deıdi. Ras, búgingi kúnde álem Qazaqstandy bilim, óner jáne sport salalaryndaǵy tolaǵaı tabystary men bereke-birligi arqyly tanyp, moıyndaı bastady. Endeshe, osy baǵytty ustanǵandarǵa nege kómektespeske?! «Aǵaıynnyń aty ozǵansha, aýyldasyńnyń taıy ozsyn» deıdi ǵoı qazaq.
– Kəsipqoı boksta taǵy kimderge qoldaý kórsetip júrsiz?
– Asqat Ýəlıhanovtyń aıaq alysyna qýanamyz. Odan bólek, Qanat Islam men Janqosh Turarovqa qoldan kelgenshe qoldaý kórsettik, aldaǵy ýaqytta da kómeketen aıanaıyn dep otyrǵan joqpyz.
– Kez kelgen kəsipqoı boksshy ataq-dańqpen qatar mol tabysqa kenelgisi keleri anyq. Jalpy, Batyr men Abylaıhannyń aldyna qoıylǵan basty mindet qandaı?
– Búginge deıin Batyr toǵyz kezdesýiniń segizin merziminen buryn aıaqtady. Bastamasy jaman emes. Degenmen, osy jetistiktiń ózine dandaısyp ketpeýi kerek. Negizi, Batyr da, Abylaıhan da óte qarapaıym jigitter. Batyr aty ańyzǵa aınalǵan Muhamed Əlı, Mennı Pakıao nemese Maık Taıson sekildi bylǵary qolǵap sheberleriniń jetistikterine jetse, soǵan umtylsa deımiz. Eń bastysy, bulardyń kózderinde ot bar, ekeýiniń de bolashaǵy alda. Tek, eńbekqorlyqtan tanbaý kerek.
Kezinde ózimniń de kúnine úsh-tórt saǵat qana uıyqtap, jattyǵý jasaǵan kezderim az bolǵan joq. Tańnyń atysy, kúnniń batysy zaldan tabylatynbyz. Sonyń arqasynda Eýropada, Azııada úzdik boldym. «Meni jeńetin qazaq əli týǵan joq», dep jar salǵan əıgili kıkboksshy Shaban Shadmanovty da Eýropa chempıonatynyń fınalynda jeńdim. Úsh ret əlem birinshiligine qatysyp, qola júldeger atandym. «Qoıandy namys, er jigitti namys óltiredi» dep aıtady. Bizdi de alǵa, jańa jetistikterge jetelegen – namys. Endi bizdiń inilerimiz Serik Qonaqbaev aǵalary sekildi ózderiniń esimderin boks jylnamasyna altyn əriptermen jazyp qaldyrsa deımiz.
– Batyr men Abylaıhannyń jekpe-jekteri shetelderde ótedi. Al jattyǵý jumystary jolǵa qalaı qoıylǵan?
– Əlginde aıtqandaı, sportqa beı-jaı qaramaıtyn aǵalarymyzdyń arqasynda jattyǵýlaryna baryp turamyz. Muny men «Bolar eldiń balasy birin-biri batyr deıdi» degenge mysal qylar edim. Kezdesýler aldynda osy boksshylarymyzdyń qasynan tabylyp, bilgen-túıgenimizben bólisip, aqyl keńesimizdi beremiz. Bul balalardyń bolashaǵyna qatysty josparlar az emes. Alla sətin salsa, jastarymyzdyń əlemdik deńgeıde tanylýy jolynda kóptegen jumystar isteıtin bolamyz. Aryq aıtyp, semiz shyqqanǵa ne jetsin! Inilerimiz biz baǵyndyra almaǵan asýlardan assa eken dep tileımiz.
– Sizderdeı qamqorshy aǵalary barda, olar əli talaı jetistikke jetedi dep oılaımyz. Əńgimeńizge rahmet!
Madına Asylbek,
jýrnalıst
