Trıýk – qatelikti keshirmeıtin erekshe qaýipti óner. Qazaq sırkiniń ártisteri qyryq jyl buryn kezinde álemniń eshbir sırki qaıtalaı almaǵan «Qos attyń astynan ótý» deıtin rekordtyq trıýkti jasaǵanyn qazir kórermenderdiń kóbi umytyp ta qalǵany sózsiz.
Sol fotonyń qasyna baryp, birazǵa deıin tolqyp turyp qaldym. Manejde júıtkigen qos júıriktiń astynan kóz ilespes jyldamdyqpen saýyrynan sýyrylyp shyǵyp kele jatqan qazaq jigiti kim edi? Attyń qulaǵynda oınap kele jatqan shabandoz kim?
Bul suraqtyń jaýabyn bilse, 1976-1987 jyldary Mádenıet mınıstri bolǵan Jeksembek Erkimbekov aǵamyz biletin shyǵar dep, ol kisini sýrettiń janyna alyp keldim.
– Jeksembek aǵa, myna jigitterdi bilýshi me edińiz? Bular qazir qaıda? Esimderi kim?
– Anaý attyń ústindegi jigit men. Attyń saýyrynan shyǵyp kele jatqan Orynbasar Qurmanbaev, –dedi sýretke muńdana qarap turǵan egde azamat.
Kepka kıgen, býryl murtty, egde tartqan qazaqqa Jeksembek aǵa ekeýmiz de jalt buryldyq.
Aıaq astynan ózi tabylǵan adam – Omarhan Jamanaqov bolyp shyqty. Al attyń astynan sýyrylyp shyǵyp kele jatqan shabandoz Orynbasar Qurmanbaev eken.
– Sonaý 1968 jyly sırk stýdııasyna túsken bizdi Saratov sırkine eki jylǵa oqýǵa jiberdi. Sol jerde qazaq jigitterin attarmen jasalynatyn nómirlerge baýlydy. «Djıgıtovka», «Tabýnchıkı-djıgıty» deıtin trıýkterge mashyqtandyq. Keıin kele-kele bir jyldyń ishinde eki attyń astynan ótýdi úırendik. Qos atty múltiksiz qatar, aıaqtaryn birdeı aldyrý ońaılyqpen kelgen joq. Bul shamasy 1974-1975 jyldar. Bul nómirmen Keńes Odaǵynyń biraz respýblıkalaryn gastrolmen araladyq. Qos attyń atynan ótý trıýgin jasaý ózimizdiń ıdeıamyz bolsa da, bizge Qadyrhan Bóribekov jetekshilik jasady, – deıdi Omarhan aǵa.
– Bul trıýkti eshbir eldiń sırkinen qaıtyp kezdestirmedim. Oılaryna da kelmegen shyǵar dep oılaımyn. Osy nómir Gınnestiń rekordtar kitabyna enýi kerek edi. Biraq Keńes Odaǵy kezinde bizdi shet elge shyǵarǵan joq. Sondyqtan, rekordtar kitabyna enbeı qala berdik, – deıdi baıyrǵy shabandoz.
Bul nómirmen Omarhan Jamanaqov pen Orynbasar Qurmanbaev 90-jyldarǵa deıin óner kórsetken. Sodan keıin Keńes Odaǵy ydyrap, biraz ýaqyt óner jetim qalady. Al Qazaq sırkiniń myqty maıtalmandary shet elderge ketýge májbúr bolǵan.
Álemniń talaı elinde óner kórsetken Omarhan aǵamyz 2008 jyly elge oralypty. Al Orynbasar Qurmanbaev áli de otbasymen AQSh-ta turady.
– Amerıkaǵa 1992 jyly kettim. Kóptegen memleketterdiń sırkterimen kelisimshartqa otyryp, búkil Eýropany araladyq. Kúsh-qýatymyz bar kezde óner kórsettim. Keıin jastardy shabandoz bolýǵa baýlydym. Qazir zeınettemin. Osy ónerdiń jolynda kóp zaqym aldyq. Endi densaýlyqty kúıttep otyrǵan jaı bar, – dep áńgimesin aıaqtady bir kezderi attyń qulaǵynda oınaǵan qazaq.
Aınash ESALI,
«Egemen Qazaqstan»
ALMATY
