Atyraý oblysynda terrorızm men ekstremızmniń aldyn alý maqsatynda qurylǵan arnaıy top óz jumysyn Jylyoı aýdanynan bastady. Olar Elbasynyń «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» atty maqalasyn túsindirý, áleýmettik máselelerdi sheshý, bıznesti damytý, dinı máseleler, aqparattyq jumys, yqtımal teraktilerge qarsy daıyndyq baǵytynda úsh kún boıy aýdannyń eldi mekenderin aralap, halyqpen kezdesti.
Dinı saýatsyzdyq – qoǵam derti
Oblys ákiminiń orynbasary Álibek Náýtıev pen oblys prokýrory Ǵalymjan Toǵyzbaev qatysqan aýdan aktıviniń jınalysynda Memleket basshysynyń maqalasy ekonomıkalyq-ınnovasııalyq damýdyń ıdeologııalyq jalǵasy ekeni aıtyldy. «Kún sanap ózgerip jatqan dúbirli dúnıede zaman aǵymyna ıkemdelý arqyly jańa dáýirdiń jaǵymdy jaqtaryn boıymyzǵa sińirý asa mańyzdy. Ulttyq qundylyqtarymyzdy saqtaı otyryp, qazirgi zamanǵy ozyq tehnologııalardy ıgerýimiz qajet», – dedi aýdan ákimi Maqsym Izbasov. Elbasy maqalasynda kórsetilgen mindetterdi júzege asyrý úshin Jylyoı aýdanynda barlyq múmkindik bar.
Jıynda dinı ekstremızmniń aldyn alý jaıy da qaraldy. Oblys prokýrory Ǵalymjan Toǵyzbaev óz sózinde «О́tken jyly Elbasy tapsyrmasymen, Bas prokýratýranyń bastamasymen Aqtóbe oblysynda vedomstvoaralyq toptar jeti baǵyt boıynsha jumys istedi. Bul sharalar halyqtyń áleýmettik jaǵdaıyna, jalpy aımaqtaǵy dinı ahýaldy sheshýge oń áserin tıgizdi. Bizdiń arnaıy tobymyz da osy maqsatty kózdeıdi. El ishindegi qordalanǵan problemalardy múddeli organdarmen birlesip sheshemiz», – dep atap ótti.
«Jylyoımunaıgaz» munaı-gaz óndirý basqarmasy qyzmetkerlerimen bolǵan kezdesýde «Ekstremızm men terrorızmniń taralýynyń úsh baǵyty bar, – dedi oblystyq prokýratýranyń bólim basshysy Aslan Nurǵalıev. – Eń birinshisi – dinı ádebıetterdiń belgilenbegen jerde taratylýy. Osyndaı materıaldardy júıeli túrde anyqtap, ári qaraı elimizdiń aýmaǵynda taratylmaýyna jol bermeý maqsatynda sharalar qabyldandy. Jasyryn oryndarda toptasyp ýaǵyz aıtý, ıdeologııalyq nasıhat jumystaryn júrgizý, áleýmettik jeliler arqyly jaǵymsyz ortaǵa erip, olarǵa eliktep ketý de adamdardyń jat aǵymdardyń quryǵyna túsýine aparady. Biz teris aǵymǵa ıtermeleıtin saıttarǵa jıi monıtorıng jasap otyramyz. Alaıda, ınternet – álemdik keńestik. Bir saıt jabylyp jatsa, basqa jerden ekinshisi, ashylyp otyrady. Sondyqtan, balalaryńyzǵa jıi kóńil bólip, áleýmettik jelilerdegi dostaryn da baqylap turý kerek».
Al oblystyq din isteri basqarmasy «Aqparattyq taldaý ortalyǵy» KMM-niń basshysy Aıbek Atashev: «Qazaqstan táýelsiz el bolyp tanylǵan soń din bostandyǵy jańa arnaǵa túsip, ózin zaıyrly memleket dep jarııalady. Sondyqtan, óz azamattarynyń zań júzinde dinı senimine, tańdaýyna jáne ustaný quqyǵyna kepildik beredi. Desek te, búginde kóptegen qandastarymyz top-tobymen jat aǵymdardyń jeteginde júrgeni jasyryn emes. Aǵymdardyń shyrmaýyna túsip jatqan jastardyń osal tusy – dinı saýatynyń durys qalyptaspaýy, biliminiń tómendigi», – dedi. Jyl basynan beri Atyraý oblysynda ekstremızm men terrorızmdi nasıhattaǵany úshin úsh azamatqa qylmystyq is qozǵalǵan.
Oqýshylar oramalǵa nege qumar?
«Nur Otan» partııasynyń aýdandyq fılıalyndaǵy kezdesýde mekteptegi kıim kııý úlgisiniń zańdylyqtaryn saqtaý, Islam mádenıeti arqyly ulttyq tárbıeniń birligi men sabaqtastyǵyn baılanystyra otyryp, jastardy otansúıgishtikke baýlý máseleleri talqylandy. Top múshesi, oblystyq bilim berý basqarmasynyń bólim basshysy Baıjan Shamurat tıisti mınıstrlik bekitken erejelerdi tanystyrdy.
– Qazaqstan zaıyrly memleket bolǵandyqtan, zańǵa baǵynýymyz kerek. Bilim jáne ǵylym mınıstrliginiń 2016 jylǵy 14 qańtarda shyqqan buıryǵynda mektepterdegi mindetti formanyń talaptary bekitilgen. Munda mektep formasyna eshqandaı dinı atrıbýtıkalar, ártúrli konfessııalardyń kıim úlgileriniń elementterin qosýǵa tyıym salynatyndyǵy kórsetilgen. Sondyqtan, bilim berý oryndaryna oramal tartyp nemese balaqty qysqartyp barýǵa bolmaıdy. Eń aldymen, osy talapty ata-analar oryndaýy tıis, – dedi ol.
Daý týdyrǵan taqyryp týraly aýdan turǵyny Murat Moldaǵalıev: «Oramalda turǵan eshteńe joq, hıdjab kıgennen eshkim zııan kórmeıdi. Zań qabyldanarda qoǵammen, halyqpen sanasý kerek» degen pikirin jasyryp qalmady. Al zeınetker Naýryzbaı Tóleýov: «Olar áke-sheshesinen bólek tamaq ishedi, birge otyrmaıdy, kórshimen aralaspaıdy. Nege qoǵamnan bólinedi? Mektep zańdylyǵyna baǵynýy tıis. Bul oraıda bar mindetti muǵalimderge ıterip salýǵa bolmaıdy, qoǵam bolyp atsalysýymyz qajet», degen oıyn jetkizdi.
Qaýip qaıdan demeńiz
Munaıshylar klýbyndaǵy jıynda top músheleri terrorızm aktisi jasalǵan nemese lańkestik qaýpi týyndaǵan jaǵdaıda ne isteý kerek degen saýal tóńireginde túsindirý jumystaryn júrgizdi. Atyraý oblystyq Ishki ister departamentiniń ekstremızmge qarsy is-qımyl basqarmasynyń aǵa jedel ýákili Aman Meńdiǵalıev terrorızm aktisi týraly habarlama túsken kezde áńgimeniń naqty mazmunyn este saqtaý jáne dybystyq fondy ańǵarý qajet ekenin aıtty. «Mekemeniń qaýipsizdik qyzmetin jáne quqyq qorǵaý organdaryn dereý habardar etińiz. Al qaýip tóngen jaǵdaıda halyqty dereý evakýasııalaýǵa daıyn bolyńyz. Jarylǵysh qurylǵy tapqan kezde ony ustaýǵa, ornynan qozǵaýǵa, ashyp qaraýǵa múlde bolmaıdy. Sizden bar talap etiletini – quzyrly organdarǵa ýaqytynda habardar etý jáne qyzmetkerlerdiń qaýipsizdigin oılaý», – dedi ol.
Jylyoı aýdandyq tótenshe jaǵdaılar bóliminiń basshysy Erlan О́skenbaev terakt jaǵdaıynan keıin oryn alýy múmkin órt kezinde is-qımyl sharalaryn túsindirdi.
Jumys toby mektepter men kolledjderde bolyp, oqýshylarǵa dinı baǵytta túsinik berdi. Patrıotızmge tárbıeleıtin beınerolıkter kórsetti. Teńiz kenishindegi «Sıchım», «Senimdi qurylys», «Qulsary munaı qubyrlary» mekemeleri jumysshylarymen de kezdesý ótti. Sondaı-aq, «Nátıjeli jumyspen qamtýdy jáne jappaı kásipkerlikti damytýdyń 2017-2021 jyldarǵa arnalǵan baǵdarlamasy» týraly da aýyl halqyna túsinik berildi.
Eldiń tynyshtyǵy men bereke-birliginen qymbat eshteńe joq. Táýelsizdigimizdi, ulttyq qundylyqtarymyzdy, Otan-otbasymyzdy qorǵaý basty maqsat bolýy tıis. Jylyoıdan jumysyn bastaǵan arnaıy toptyń da kózdegeni – osy. Mundaı sharalar barlyq aýdandarda jalǵasady.
Baqytgúl BABASh,
«Egemen Qazaqstan»
ATYRAÝ
