Densaýlyq saqtaý mınıstri Eljan Birtanov 2016-2019 jyldarǵa arnalǵan «Densaýlyq» densaýlyq saqtaýdy damytýdyń memlekettik baǵdarlamasynyń oryndalý barysy jaıynda baıandady. Mınıstrdiń málimdeýinshe, baǵdarlamanyń negizgi baǵyttarynyń biri – qoǵamdyq densaýlyq saqtaý qyzmetin qurý. Bul degenimiz, halyqtyń densaýlyǵyn nyǵaıtý boıynsha vedomstvoaralyq jumystardy retteý jáne úılestirý.
«Aýyryp em izdegenshe, aýyrmaıtyn jol izde» degen bar. Tujyrymdamanyń negizgi túıini, mine, osy máteldiń ózeginde jatqandaı. Mınıstrdiń málimdeýinshe, qoǵamdyq densaýlyq modeli aýrýlardy emdeýden góri onyń aldyn alý men basqarýǵa nazar aýdarýǵa múmkindik bermek. Bul Qazaqstanda Dúnıejúzilik densaýlyq saqtaý uıymy aıqyndaǵan qoǵamdyq densaýlyq saqtaýdyń negizgi on operatıvti fýnksııasynyń negizinde qurylady. Oǵan halyqtyń densaýlyǵy men ál-aýqatyn epıdemıologııalyq qadaǵalaý, densaýlyqqa qaýip tóngen jáne tótenshe jaǵdaılarda monıtorıng júrgizý jáne áreket etý, densaýlyqty qorǵaý, onyń ishinde qorshaǵan ortanyń, eńbek, tamaq ónimderiniń qaýipsizdigin qamtamasyz etý, sonymen qatar, densaýlyqtyń nasharlaýyn erte anyqtaý arqyly aýrýlardyń aldyn alý jaǵdaılary kiredi. Sonymen qatar, kórsetilgen fýnksııalardyń qataryna densaýlyq saqtaý salasyn strategııalyq basshylyqpen, bilikti kadrlarmen, sondaı-aq, turaqty uıymdastyrýshylyq qurylymmen jáne qarjylandyrýmen qamtamasyz etý kiredi. Budan basqa, onyń fýnksııalarynda qoǵamdyq densaýlyq saqtaý salasyndaǵy aqparattyq-túsindirý jumystary men zertteýlerdiń damýyna yqpal etý qarastyrylady. Al bul qyzmettiń damýynyń negizgi baǵyttary qazirgi kezde normatıvtik quqyqtyq baza men bıýdjettik baǵdarlamalardy qalyptastyrý, usynylatyn qyzmetter tizimin ázirleý, ınfraqurylymdy damytý, biryńǵaı IT-platforma qurý, kadrlyq áleýetti damytýdy qamtýmen densaýlyq saqtaý salasynyń áleýetin arttyrý, sonymen qatar bıznesti tartý men memleket-jekemenshik áriptestigin damytý sııaqty jumystardy qamtıdy.
Densaýlyq saqtaý salasy sóz bolǵanda, kóptiń kókeıinde turatyn bir saýal – elimizdegi dári-dármek baǵasy týraly bolatyny jasyryn emes. Úkimette de bul másele aıtyldy. Osyǵan baılanysty Densaýlyq saqtaý mınıstrligi dári-dármekterdiń bólshek saýdadaǵy shekti baǵasyn 2018 jyldyń 1 qańtarynan bastap bekitetinin málim etti. Mınıstr E.Birtanov «Bólshek saýdadaǵy dári-dármekterdiń baǵasyn retteý týraly» zań jobasynyń tujyrymdamasy ázirlenip jatqanyn, endi ony talqylaý bastalatynyn jetkizdi. «Aldymen qoǵamdyq keńeste, keıin Ulttyq kásipkerler palatasynda, BAQ-ta keńinen taldaıtyn bolamyz. Qoǵam talqylaýynan soń, zań jobasy bıyl kúzde Parlamentke joldanady. Jyl sońyna deıin ony qabyldap, 2018 jyldyń 1 qańtarynan bastap dári-dármekterdiń shekti baǵasyn bekitemiz degen úmit bar», dedi mınıstr.
Úkimet otyrysyna qoǵamdyq uıymdardyń basshylary, sonymen qatar, DSU ókilderi de qatysyp, sóz sóıledi. Al talqylaý qorytyndysynda Premer-Mınıstr Úkimet múshelerine jyl sońyna deıin qoǵamdyq densaýlyq saqtaý qyzmetin qurý boıynsha uıymdastyrý jumystaryn aıaqtaýdy tapsyrdy.
Otyrysta qaralǵan kelesi másele – «Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine joǵary oqý oryndarynyń akademııalyq jáne basqarý derbestigin keńeıtý máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» zań jobasy jaıynda Bilim jáne ǵylym mınıstri Erlan Saǵadıev baıandady. Mınıstrdiń málimdeýinshe, Qazaqstannyń joǵary oqý oryndarynyń akademııalyq jáne basqarý erkindigin keńeıtý degenimiz JOO-larǵa stýdentterdi qabyldaýǵa, qurylym tártibin, bilim berý baǵdarlamalarynyń mazmunyn anyqtaýǵa jáne ǵylymı-bilim berý qyzmeti boıynsha enshiles uıymdardy qurýyna quqyq berýdi bildiredi. Buǵan deıin osyndaı artyqshylyqtar tek ulttyq JOO-larda ǵana bolǵan. Budan ózge, Ulttyq biliktilik sheńberine biriktirile otyryp bilim berý baǵdarlamalaryn ázirleý qaǵıdasy engiziletin bolady. Osynyń arqasynda JOO-lar bilim berý nátıjeleri men ózderiniń quzyrettilikteriniń negizinde derbes bilim berý baǵdarlamalaryn ázirleı alatyn bolady. Sondaı-aq, JOO-lardy lısenzııalaý júıesi de ózgeredi. Eger bastapqyda tek mamandyq lısenzııalanǵan bolsa, endi zań jobasy qabyldanǵan soń jalpy daıyndaý baǵyty da lısenzııalanatyn bolady.
«Búgingi tańda joǵary jáne joǵarydan keıingi bilim berýde shamamen 600 mamandyq bar, jańa tásil engizilgennen keıin daıarlaýdyń 10 baǵyty paıda bolady, onyń ishinde EYDU elderindegideı, JOO-lardyń 600-den de kóp derbes bilim berý baǵdarlamalary bolady», dedi mınıstr. Sonymen qatar, stýdentterge de eki baǵyt boıynsha oqýdyń derbes jolyn qalyptastyrý quqyǵy berilmek. Olar – pánderdi tereńinen meńgerý jáne pánderdi qosymsha meńgerý. Qosymsha meńgerýde bir mamandyqta oqyp júrgen stýdentter óz bilimderin tolyqtyrý úshin qosymsha mamandyqty da ıgerýge múmkindik alady.
Úkimet otyrysynda qaralǵan taǵy bir másele – «Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine olardy Qazaqstan Respýblıkasy Konstıtýsııasynyń normalaryna sáıkes keltirý máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» zań jobasy. Bul jobany Ádilet mınıstri Marat Beketaev tanystyrdy. Ol zań jobasynyń maqsaty zańnamalyq aktilerdi Konstıtýsııaǵa jaqynda engizilgen túzetýlerge sáıkes keltirý ekenin, soǵan oraı 7 kodeks pen 46 zańǵa ózgerister engizý talap etiletinin málim etti. Qazaqstan Respýblıkasynyń Qylmystyq kodeksiniń birqatar babyna, azamattyq týraly, sheteldikterdiń quqyqtyq jaǵdaıy týraly, jergilikti memlekettik basqarý jáne ózin-ózi basqarý týraly, halyqtyń kóshi-qony týraly, ulttyq qaýipsizdik týraly, volonterlik qyzmet týraly zańdardyń normalaryna ózgerister engiziledi. Budan ózge, «Quqyqtyq aktiler týraly», «Prokýratýra týraly» zańdarǵa jáne sot júıesi qyzmetin retteıtin zańǵa túzetýler engiziletin bolady.
Dınara BITIKOVA,
«Egemen Qazaqstan»
