Keń aýqymda qarastyrylǵan 

Bo­­la­shaq­qa baǵ­dar­lanǵan  rý­h­a­nı jań­ǵy­rý­dyń basym ba­ǵyt­ta­ryn aı­qyn­dap,  qı­yn­dyq­tar­dy qoǵam, ju­rt­shylyq bo­lyp eń­serý­diń  as­qaraly min­det­terin qoıdy.

Ár qazaqstandyqtyń kó­­keıinde júrgen, tol­ǵan­dy­ratyn ótkir máseleniń kún tár­­tibine shyǵarylýy kez­deı­­soq emes. Táýelsizdik jyl­­­­dary osyndaı úl­ken um­­­tylys jasaýǵa jaq­sy ne­­­giz qalandy. Hal­qy­myz El­­­­basymyz usy­n­ǵan st­ra­te­­­­gııalyq baǵ­dar­la­ma­lar­dy jú­­zege asyra otyryp, ós­ti, ór­kendedi, jetildi. Eko­­n­o­mı­kalyq-saıası sala­lar­da or­nyqqan órkendi óz­ge­ris­ter sanaǵa da sáýlesin tú­sir­geni, qazirgi zamandaǵy ja­ńa Qazaqstannyń bola­sha­ǵyna degen senimdi ny­ǵaı­ta tús­keni anyq. Árıne, ja­han­dyq básekege qabiletti bo­lý, álemniń ozyq elderiniń qa­tarynan kóriný úshin mu­nyń bári azdyq etedi. Bul ret­­te ulttyq rýhanı jań­ǵy­­­rýdy sapalyq deńgeıge kó­­terýdiń, oǵan jol ashatyn ja­ńa tetikterdi iske qosýdyń ma­ńy­zy óte zor.

Nursultan Ábishulynyń óz sózine júginsek, «Kún sanap ózgerip jatqan dúbirli dú­­nıede sana-sezimimiz ben dú­nıetanymymyzǵa ábden si­ńip qalǵan taptaýryn qa­ǵı­dalardan arylmasaq, kósh ba­­syndaǵy eldermen ter­e­-

­zemizdi teńep, ıyq túı­is­tirý múmkin emes... árbir qa­zaqstandyq, sol arqyly tutas ult HHI ǵasyrǵa la-

ı­yq­ty qasıetterge ıe bolýy kerek». Osy sózdermen sa­nasynda sáýlesi bar kez kelgen otandasymyzdyń keliserine kámil senemin. Deı turǵanmen, osy oraıda jaq­sy men jamannyń, ja­ńa men eskiniń taıtalasqa tú­setinin jasyrmaýymyz ke­rek. Olaı deıtinimiz, biz úsh ǵasyrdan astam ýaqyt bo­ıy bodandyqtyń qamytyn kı­ip,

otarlyqtyń ústemdik tep­kisin kórip, materıaldyq qa­na emes, zııatkerlik, psıh­o­lo­gııalyq zardap shekken, ult­tyq rýhymyzdan aıyrylyp qala jazdaǵan halyqpyz. Táý­elsizdigimiz ja­­rııa­lan­ǵ­anyna shı­­rek ǵasyr­dan as­tam ýaqyt ó­t­se de, ult­tyq j­a­dy­myz­dyń qa­sań q­a­ǵı­da­lardan ar­ylmaı, eń­se­miz­diń tik­tele qoı­maý­yny­ń basty sebebi, mine, osyn­da jatsa kerek. Uzaqqa so­zylǵan otarlyq saıasatty, keıin keńestik dáýirdiń ús­temdigin bastan keshken ul­­ty­myzdyń birneshe býyny qa­zaqy qalpynan, bolmysynan aırylyp qala jazdaǵany ashy bolsa da shyndyq. Ult­tyq qundylyqtarymyz kó­meskilenip, ata jolynan adas­qandar kóbeıdi. Za­ma­nnyń bolmysyna saı kele bermeıtin basqalardyń jyl­­tyraqtaryna eliktep, tarıhı tanymy, aqyl-oıy daǵdarysqa ushyraǵan, ult­tyq namystan jurdaı máń­gú­rt­ter, ulttyq tárbıeniń ýy­zyna qanbaǵan, týǵan eline de­gen súıispenshilikten, tól mádenıetine degen qurmetten ada rýhsyz, namyssyz jas­tar shoǵyry paıda boldy. Týǵan tilinen, dilinen adasyp qalyp, qazaq bola almaı basqalarǵa mazaq bolyp júrgen olardyń qatary qazir de az emes. Mine, osylaısha ulttyń taǵdyry, bo­lashaǵy synǵa túsken sátte El­basynyń rýhanı jań­ǵy­rýdyń ózekti de tú­be­geı­li máselelerine sóz ar­nap, ba­ǵyt-baǵdar silteýi, hal­qy­myzǵa aı týyp, kún shyq­qan­d­aı áser etti desek, artyq aıtqandyq emes.

Árıne, ótkenge topyraq shasha berýge bolmaıdy. Egemen el bolǵaly da bar­lyq múmkindikterdi tıim­di ıgerip kele jatyrmyz dep aıta almaımyz. Bas­qa­lar­dy bylaı qoıǵannyń ózin­de, qyzmet babyn jeke ba­sy­nyń múddesine paıdalanyp, memleket qazy­nasyna qoma­ǵaı­lana qol sal­ǵan, sodan te­mir tordyń ar ja­ǵynan bir-aq shyqqan bıliktegi laýazym ıeleriniń sanynan da jańylyp qaldyq. Bul da bas-kóz joq, bıliktiń tizginin ult­tyq qundylyqtarymyzǵa qanbaǵan, boılaryna etno­má­denı bolmys da­ry­ma­ǵan, qazaqtyń tilin, dinin, di­lin, ata saltyn syılamaı­tyn jas­tarǵa ustata sa­lýymyzdyń saldary ekeni ras. Zamananyń jú­rek lúpilin estimeıtin, sez­beı­tin, keńestik dáýirden be­ri jalǵasyp kele jatqan eski súrleýden shyǵa almaı qalǵan basshylar da az emes. Mine, osyndaı sanattaǵylar Elbasy qoıyp otyrǵan tyń talaptar údesinen kórine ala ma? Osy jaǵyn da oılastyryp, rýhanııattyń taǵdyryn elim degen naǵyz erlerdiń qolyna tapsyrý jón sııaqty. Naq búgin, ásirese, biz sóz etip otyrǵan salada kadr saıa­satyn ulttyń múddesin qor­ǵaı otyryp, memlekettik baǵytta júrgizý zaman talaby ekenin eskergenimiz abzal. Munyń alashtyń arys­tary «Baspasóz − halyqtyń kózi, qulaǵy hám tili» dep ardaqtaǵan buqaralyq aq­pa­rat quraldaryna, tel­ea­r­na­larǵa da tikeleı qatysy bar. Qazaqtyń birtýar aza­mattarynyń biri Aqseleý Seı­dimbek: «Bizdegideı beı­­bastaq álemniń birde-bir elinde joq. Qazir BAQ-tyń zorlyq-zombylyǵynan murnymyzdan qan ketip otyrǵan elmiz. Eseńgireýdiń, esi­mizden aıyrylýdyń deń­geıine jettik» dep kú­ńirene kúıingeni esimizde. Sodan beri ne ózgerdi? О́kinishke qaraı, mysqaldap kirgen dert kúnnen-kúnge asqynyp ba­rady. Zııalylar dabyl qaq­qanmen, qulaq asyp jat­qan­dar shamaly. Osydan keıin ult úshin kúrespeıtin, memleket úshin saýsaǵyn qımyldatpaıtyn dúbára, kos­­mopolıt, nemketti urpaq qaıdan shyǵyp jatyr dep tańdanýǵa bola ma?!

Elbasy óziniń júrek­jar­­dy sóz­derin eń aldymen jas­­tar­ǵa ba­ǵyshtady. Rýhanı jań­ǵyrý, za­man talabyna saı sanada sil­kinis týǵyzý –Pre­zı­denti­miz­diń udaıy nazarynda ustap ke­le jatqan másele ekenin óskeleń ur­paq jete uǵynǵany abzal. Kezinde «Mádenı mura», «Ha­lyq – tarıh tolqynynda» baǵ­darlamalary sheńberinde eli­mizde ulan-ǵaıyr ister atqarylǵanyn jaqsy bilemiz. Elbasy óziniń jańa eńbeginde osy baǵyttaǵy jumystardy odan ári tereńdete túsý, óri­­sin barynsha keńeıtý, rý­ha­nı jańǵyrý mindetinen týyndaıtyn san-salaly is­terge turlaýly sıpat berý má­selesin qozǵap, kóptiń kúsh-ji­gerimen júzege asyrylýǵa tıis naqty mindetterdi aı­qyn­d­ap, oryndaý joldaryn saralap berdi.

Sózden iske kóshetin mezgil jetti!

Jarasbaı SÚLEIMENOV,

qoǵam qaıratkeri, oblystyń qurmetti azamaty

Soltústik Qazaqstan oblysy