Qazaqstan – dúnıedegi ár qazaqtyń qasterli qubylasy

Memleket basshysy, Qaýymdastyq Tóraǵasy Nursultan Nazarbaevtyń Dúnıejúzi qazaqtarynyń IV quryltaıynda  sóılegen sózi Ardaqty áleýmet! Tórtkúl dúnıedegi qazaqty týǵan jerdiń tósinde qaýyshtyrǵan osy qu­ryl­taıǵa kelip otyrsyzdar. Búkil elimiz sizderdi qushaǵyn ashyp, shyn jú­rek­ten, qýanyshpen qarsy alýda. Osy kúni elimizdiń aqparat qural­dary, zııaly qaýym, jastar – barlyǵy da sizderdiń kelgenderińizden habardar. Jol­daryńyz aq bolsyn, qosh keldi­ńiz­der degen qýanyshymyzdy bildirgim keledi. Barshańyzdy qasıetti qazaq jerinde qarsy alyp otyrǵanyma men de zor qýanyshtymyn. Eýrazııa tórindegi ulan-ǵaıyr ata­jurt­qa sizder álemniń 35 elinen kelip otyrsyzdar. Týǵan topyraqqa saǵynysh­tary­ńyz­dy arqalap jetkenderińiz úshin shyn júrekten alǵysymdy bildiremin. «Qasıetti qazaq jerine, jeruıyq me­ken Astanaǵa kelgen «qadamdaryńyz qutty bolsyn, aǵaıyn!» dep taǵy bir ret aıtqym keledi. Qymbatty baýyrlar! Quryltaı – toılasý úshin emes, oı­la­sý úshin shaqyrylatyn jıyn ekenin barshańyz bilesizder. Babalarymyz el taǵdyry tarazyǵa túsken tusta, jańa beleske qadam basar shaqta quryltaı shaqyryp, keńes qur­ǵan. Biz búgin sol ıgi dástúrdiń izimen jınalyp otyrmyz. Taǵdyr talaıymen tórtkúl dúnıege tarydaı shashylyp ketken aǵaıynnyń atamekende basqosýy bárimizge zor qýa­nysh. Desek de, bıylǵy quryltaıy­myz­dyń jóni bólek, joly erek, mańyzy aıryqsha. О́ıtkeni, biz táý eter Táýel­sizdi­gi­miz­diń 20 jyldyǵy tusynda jınalyp otyr­myz. Sondyqtan, búgingi quryl­taı­dyń «Qa­zaq eli» monýmenti janyn­daǵy my­naý biz otyrǵan Táýelsizdik saraıynda ótýiniń ózindik máni bar! Endeshe, ótkenimiz ben jetkenimizdi baı­yptap alar sát týyp otyr, aǵaıyn. So­ny men sizderge biraz baıandap óteıin. Qadirli quryltaı qonaqtary! Bizdi búgin osy saltanatty ǵımarat­qa ortaq nıet, ortaq maqsat jınap otyr. Ol – eldiktiń jaıy, el bolýdyń qamy. «Er qonysynan aıyrylsa, el yry­synan aıyrylady», deıdi dana halqymyz. En dalany erkin jaılaǵan baba­la­ry­myz qashanda El degen uly uǵymdy Qu­ran­daı qasterlep, urandaı ustanyp kelgen. Bostan kúnder bastan aýyp, bodan kúnder basqa túsken ker zamanda da erkindik pen eldikten eshýaqytta úmitin úzbegen. Barshańyz bilesizder, búginde jer júzinde myńdaǵan ulttar ǵumyr keshýde. Alaıda, óziniń táýelsiz memleketin qurý olardyń bárine birdeı buıyr­maǵan. Alyp planetadan týyn tiger alaqandaı tóbe taba almaı júrgen halyqtar qanshama! Olardyń arasynda sany jaǵynan qazaqty san orap ketetinderi de bar. «Baq baǵalaǵannyń ǵana basynda tura­dy», deıdi. Sondyqtan biz basymyzǵa qonǵan baqty baǵalaı bileıik, aǵaıyn. Atalarymyzdyń san ǵasyrlyq ań­sa­ry bolǵan táýelsizdikti kózdiń qarashy­ǵyn­daı saqtap, ony nyǵaıta berýimiz qajet. Bizdiń arǵy-bergi tarıhymyzda el­diń eńserile kóshýleri az bolmaǵan. Áýeli, eske túsirsek, «Qaıran da meniń Edilim» dep el aıyrylǵan zarly kósh óshpes iz qaldyrdy. Uly dala Qarataýdyń basynan qu­la­ǵan qaraly kóshtiń de kýási boldy. Odan beride taǵdyr talaıymen shetel asqan sherli kóshti de bastan keshirdik. Al táýelsiz memleket quryp, jasampaz ómirge bet burǵan búgingi kóshtiń jóni bólek. Bul aýǵan el qaıta oralǵan, aıy­ryl­ǵan aǵaıyn qaıta tabysqan Uly kósh bolyp sanalady. Biz ǵasyrlar  boıy zamana daýy­lymen jóńkile kóship, ǵasyrlar toǵy­syn­da týǵan eldiń tórine  birjola taban tiredik. Men bir aıtqan sózimde: «Kúıinsin jaýyń, súıinsin dosyń, Jıylsyn qaýym, quıylsyn kóshiń», dep edim. Dushpandy kúıindirgen, dosty súıindirgen qutty kósh boldy. Biz qansha elimiz keń, osyndaı keń-baıtaq dep júrsek te, dál búgingideı óz memlekettigimiz bolǵan joq. Qazaqtyń taban tireıtin, dál qazirgideı maǵynada «elim, jerim» deıtin memleketi bolǵan joq. О́z basqarýshylyǵy da bolǵan joq. Mundaı aýqymda elaralyq shekarany resmı shegendegen joq. О́ziniń shylbyr-tizgini qolyna tıgen joq. Barlyǵyn biz osy bir jıyrma jylda, qysqa qas qa­ǵym ýaqytta ornyna keltirdik. Ata-ba­banyń armanyn oryndadyq. Biz baqyt­ty urpaqpyz. Qadirli qaýym! Alystan at sabyltyp jetken aǵaıyn! Esterińizde bolsa, 1992 jylǵy tuń­ǵysh quryltaıda: «Quryltaıǵa qatys­qan qonaqtar Qa­zaqstannyń gúldenip-kór­keıgenine taıaý jyldarda kýá bolar», dep aıtyp edim. Sondaǵy tilegim Jaratqanǵa jetkendeı, aıtqanym kelip, Qazaqstan az ýaqytta álemge ta­nylǵan aıdyndy el boldy. Eko­no­mıkasy qýatty, saıasaty tu­raq­ty, jeri dáýletti, eli sáýletti memleket retinde irge ornyqtyrdy. Búginde bizdi búkil álem syı­laı­dy, bútin dúnıe sanasady. О́ıtkeni, Qazaq eli adamzat ta­rı­hyn­da buryn-sońdy bol­maǵan qadamǵa ba­ryp, atom qa­rýynan óz erkimen bas tartty.  Iаd­ro­syz álem qurý bastamasy arqy­ly Jer júzine izgiliktiń ónegesin kór­setti. Biz memleketimizdiń irgesin ornyq­tyryp, elimizdiń shekarasyn shegendedik. Az jyldyń aıasynda Arqa tósinde, mynaý ózderińiz kórip otyrǵan, ǵasyr­dyń ǵajaıyby atanǵan araıly elor­damyz, asqaq Astanany turǵyzdyq. Kezinde jelmaıa minip jer sholǵan Asan qaıǵy babamyz Esildiń boıyn kór­gende: «Alty kúnde at semirtip minetin jer eken», depti. Sol aıtqandaı, sizder alty jylda shyn máninde jer­uıyqqa aınalǵan Asta­nany kórip otyrsyzdar. Qazaq jeri tatýlyqtyń týyn tigip, ult­aralyq, dinaralyq kelisimniń álem úlgi tu­tatyn aıshyqty mysalyna aına­lyp otyr. Qazaq halqy ulysty uıys­tyrýshy ult retinde ózge etnostardy baýyryna basyp, danalyǵy men dar­qandyǵyn kórsete bildi. Osy jyldar ishinde elimiz jahan­dyq aýqymdaǵy 3 daǵdarystyń tol­q­y­nyna tótep berip, jańa dáýirge qadam basty. Biz daǵdarys tusynda damýdyń dańǵyl jolyna túsken el atandyq. Eger 1994 jyly ishki jalpy ónim ár adamǵa shaqqanda 700 dollardan bolsa, búgin ol jan basyna 9 myń dollardan kelip, ol 12 esege ósti! Álemdik tájirıbede óz táýelsiz­di­gi­niń 20 jylynda mundaı nátıjege esh­qan­daı el qol jetkizip kórmegen eken. Biz halyqtyń ál-aýqaty boıynsha TMD elderinen ozyp, halyqaralyq reı­tıngte 50-shi orynǵa ıe boldyq. Qazir Qazaqstan halyqaralyq rezervter deńgeıi boıynsha dúnıedegi al­ǵash­qy 50 memlekettiń qatarynda. Ulttyq qordy qosqanda, bizdiń 73 mıllıard dollar qarajatymyz bar. Daǵdarys jyldarynda álemniń kóp­tegen elderinde jalaqy, zeınetaqy, shákirtaqy qysqartylyp  jatty. Al biz, kerisinshe, bul kórsetkishterdi jyl­dan-jylǵa ósirip otyrmyz. Sońǵy 10 jylda muǵalimniń jal­aqysy 5 ese, dárigerdiń  jalaqysy 7 ese, zeınetaqynyń ortasha mólsheri 6 ese ósti. Jyl saıyn 6 mıllıon sharshy metr­lik turǵyn úı salýdy josparlap otyr­myz. Jumyssyzdyq deńgeıi 5 paıyzǵa deıin tómendeıtin bolady. О́tken jyly bizdiń elimizdegi ishki jalpy ónimniń ósimi 7 paıyzdy qurady. Biz bul kórsetkishterge toqmeıilsip otyrǵan joqpyz. Búginde biz ındýstrııalyq-ınnova­sııa­lyq damý baǵdarlamasyn iske asy­rý­damyz. Bul baǵdarlama elimizdi jańa bıikke shyǵaratyn bolady. Biz shıkizatqa maldanatyn, onyń álemdik baǵasyna aldanatyn el bol­maýǵa tıispiz. Ken baılyǵy taýsylmaı qoımaıdy. Bárinen de keregi – el baılyǵy. El baı­lyǵy degenim – básekege qa­biletti eko­nomıka men jańa tehno­lo­gııa­ny ıgergen bilikti mamandar bolyp ta­bylady. Qazaqstanda ótken bir jyldyń ózin­de 800-ge jýyq óndiris orny quryldy. Taıaýdaǵy birneshe  jylda  biz quny 8 trıllıonnan astam teńge bolatyn 300-den astam jobany júzege asyramyz. So­nyń arqasynda taǵy da 200 myń adamǵa jańa jumys orny ashylatyn bolady. Biz el damýynyń 2020 jylǵa deıingi Strategııalyq josparyn jasadyq. Ol kezeńde elimizdegi ishki jalpy ónimniń kólemi keminde 30 paıyzǵa ósýi tıis. Jaqyn jyldary Qazaqstan Eýr­azııa­nyń iri kólik torabyna aınalmaqshy. Qazir bizdiń elimiz arqyly Batys Qytaı – Batys Eýropa avtojolynyń qurylysy qaýyrt júrip jatyr. Uly Jibek jolyn jańǵyrtatyn bul dáliz arqyly júk jetkizý teńiz jo­lymen salystyrǵanda 3 esege qys­qara­tyn bolady. Bul jol sheteldegi qazaq kásipker­lerine de mol múmkindik ashady. Qazaq eliniń tabystary álemdik saıasatta da saltanat qurýda. Biz TMD jáne Azııa elderi arasynda alǵash ret Eýropadaǵy qaýipsizdik jáne yntymaqtastyq uıymyna tóraǵalyq ettik. Bedeldi uıymnyń myńjyl­dyqtaǵy alǵashqy alqaly Sammıtin ótkizdik. О́tken jyly osy saraıda 56 eldiń basshylary bas qosyp, álem damýynyń asa mańyzdy máselelerin talqylady. Astana Sammıti qazaqtyń abyroıyn jahanǵa jaıyp, elimizdiń juldyzyn joǵarydan jandyrdy. Buıyrtsa, bıyl Qazaq eli taǵy bir bıik belesti baǵyndyraıyn dep otyr. Ol – elimizdiń Islam Konferen­sııasy Uıymyna tóraǵalyq etýi. Islam dinin ustanatyn 57 múshe eli bar bul uıymnyń tizginin ustaý bizge zor jaýapkershilik júkteıdi. Kúlli musylmannyń basyn qosqan uıymǵa tóraǵalyq etý Qazaqstannyń ıslam álemindegi bedelin bıiktete túse­tin bolady. Qazaq qazaq bolǵaly biz dál mundaı bıikke kóterilgen emespiz. Sol bedeldi bıigimizdiń tuǵyrynan taımaıyq, baýyrlar! Sammıtten keıingi taǵy orasan oqı­ǵanyń biri – Qysqy Azııa oıyn­dary boldy. Astana men Almatyda qatar ótken dúbirli Azıadada el sport­shy­lary qurlyq birinshiligin jeńip aldy. Bul dúbirli jarys ta elimizdiń aby­roıyn asyryp, aıdynyn tasyta tústi. Bıylǵy jylǵy sáýir aıynda elimizde kezekten tys prezıdenttik saılaý ótkenin barshańyz bilesizder. Bul saılaý bizdiń eldigimiz ben yntymaǵymyzdyń mereıin ústem etti. Eldiktiń eren erligin, birliktiń baıan­dy jemisin búkil dúnıege taǵy da bir pash etti. Birlik bolmaı, eldik bolmaı­tynyna kóz jetkizdi. Birqatar elderde oryn alǵan halyq narazylyǵyn bilip otyrsyzdar. Ol tolqýlar eń aldymen áleýmettik máse­lelerdiń asqynýymen baılanysty. Bizdiń eldegi prezıdenttik saılaý – ha­lyqtyń ál-aýqaty jyldan-jylǵa jaq­saryp kele jatqanyn aıǵaqtap berdi. Saılaýdan keıin men halyqtan kóptegen quttyqtaýlar, tilekter aldym. Olardyń arasynda alystaǵy aǵaı­yn­nan kelgenderi de az emes. Osy oraıly sátti paıdalana oty­ryp, barshańyzǵa shynaıy alǵysymdy aıtqym keledi. Shyn júrekten shyqqan rızashy­ly­ǵymdy qabyl alyńyzdar! Bir qazaq retinde men ǵumyr boıy biligim men qaırat-qabiletimdi qazaǵym úshin jumsap kele jatqan adammyn. Qudaı densaýlyq berse, halqyma áli de aıanbaı qaltqysyz qyzmet ete beremin dep senemin. Qymbatty qandastar! Ahmet Baıtursynulynyń: «Sózi joǵal­ǵan eldiń ózi de joǵalady», degen sózi bar. Bizdiń táýelsizdikpen birge sózimiz tirilip, ózimiz eńse tiktedik. Babadan jetken qasıetti qazaq tili­niń osy jyldary memlekettik mártebe alyp, qulashyn keńge jaıa túskenin bilesizder. Esterińizde bolsa, 1991 jyly qazaq mektepterinde oqıtyn shákirt­ter­diń jal­py sany 32 paıyz ǵana bolatyn. Sóı­tip, bizdiń tilimiz keńes zamanynda joıylýǵa taqady. Búginde ol kórsetkish eki esege artyp, mektepterde 1,5 mıllıonnan  astam bala qazaq tilinde bilim alady. Aralas mekemelerdi qosqanda, bar­lyq balabaqshalardyń 90 paıyzǵa jýyǵy qazaq tilinde tárbıe berýde.  Qazir memlekettik organdarda is júr­gizý  negizinen qazaq tiline kóshirildi. Men «Qazaqstan» telearnasyna bı­yl kúzden bastap tolyq memlekettik tilde habar taratýǵa tapsyrma berdim. Balalardyń til úırenýine kómekte­se­tin «Balapan» degen arnaıy telearna ashyldy. Taıaý kezeńde qazaq tilinde «Má­de­nıet», «Bilim» degen jańa tele­arna­lardy iske qosýǵa ázirlik júrýde. Qazaq tilinde shyǵatyn basylym­dar­dyń sany da jyl saıyn arta túsýde. Eger 1991 jyly, biz táýelsizdik ja­rııalaǵan jyly, Qazaqstanda qazaq tilinde nebári 82 basylym shyqqan bolsa, bul kórsetkish bıyl 523-ke  jetti. Elimizdegi kitaptardyń 80 paıyzdan astamy qazaq tilinde jaryq kórýde. Elimiz aman, jurtymyz tynysh bolsa, qazaq tiliniń qulashyn keńge sermeıtin kúni alys emes dep senemin. Men bıylǵy Joldaýymda 2020 jyl­­ǵa qaraı qazaq tilin biletinderdiń sany keminde 95 paıyzdy quraýy tıis ekenin aıttym. Qazirdiń ózinde qazaq balabaqsha­la­ryna ózge etnos búldirshinderi kóptep kelýde. Balalarynyń keleshegin memlekettik tilmen baılanystyryp qaraı­tyn­­dar ul-qyzdaryn qazaq mektepterine berýde. Endi 10 jyldan keıin mektep bi­tirý­­shilerdiń 100 paıyzy memlekettik til­di bilip shyǵady dep mejelep otyr­myz. Táýelsizdiktiń tiregi – ulttyq sana ekenin bilesizder. Al ulttyq sana  tarıh pen mádenıet arqyly qalypta­sady. Osyǵan oraı, elimizde «Mádenı mura» memlekettik baǵdarlamasy jemisti júzege asyrylýda. Memleket ta­rapynan ulan-ǵaıyr qarjy bólinýde. Baǵdarlama boıynsha barymyzdy baǵa­lap, joǵymyzdy túgendeýde ulan-­ǵaıyr is atqaryldy. Sonyń arqasynda 100-ge tarta ta­rıhı-mádenı nysan jańǵyr­ty­lyp, onyń 73-inde qalpyna keltirý jumys­tary aıaqtaldy. Shetelderden tarıh pen mádenıe­timizge qatysty 5 myń­nan astam qundy derekter ta­bylyp, kóshirmeleri elimizge ákelindi. Álemdik aqyl-oıdyń eń ozyq úlgi­leri qazaq tiline aýdarylyp, olar tom-tom kitap bolyp jaryq kórýde. Bul qun­dylyqtar keleshekte jas­tar­dyń boı­yna ulttyq sanany sińirýge jol ashady. Ulttyq folklorymyz  «Babalar sózi» degen atpen 100 tomǵa jınaqta­lyp jaryq kórýde. Sondaı-aq, ár qıyrda shashylyp jatqan ulttyq mýzykalyq muramyz  da jınaqtaldy. Olarǵa shetel qazaqtarynyń ánderi men kúıleri de engizilgenin atap ótkim keledi. Dińgegi berik ulttyq rýhanııatymyz ben ata dinimiz órken jaıyp keledi. 1991 jyly Qazaqstanda nebári 68 meshit bolatyn, búginde olardyń sany 2400-ge jýyqtady. Qashanda tolerant­tylyqty tý etken bizdiń elde din bos­tandyǵyna bar­lyq jaǵdaı jasalǵan. Tek ótken jyldyń ózinde elimizdiń 3 300 azamaty Mekke-Medınege baryp, qasıetti qajylyq paryzyn ótep qaıt­ty. Qut qonǵan Qazaq eli san túrli din ókilderiniń basyn 3 ret qosyp, búkil álemdegi dindarlardyń saýabyn aldy. Álemdik jáne dástúrli din basshy­lary­nyń quryltaılaryn ótkizý eli­mizdiń ıgi dástúrine aınaldy. Qurmetti qandastar! Bıyl táýelsizdikpen birge atamekenge atbasyn burǵan Uly kóshke de 20 jyl toldy. Búgingi quryltaı osyndaı mereıli belespen tuspa-tus kelip otyr. Son­dyqtan, bıylǵydaı bataly jyly bizdiń bastamalarymyz jemisti bolýǵa tıis. «Elge el qosylsa – qut» deıdi dana halqymyz. Azattyqtyń eleń-alańyndaǵy kúr­de­li kezeńge qaramastan, kóshimiz kó­likti boldy. Sodan beri uly kósh bir sátke tolastaǵan emes. At qazyǵyn baılar atamekenge 20 jyl ishinde 300 myńǵa jýyq otbasy kóship keldi. Osylaısha el halqynyń sany 1 mıl­lıonnan astam qandasy­myz­ben to­lyq­ty. Biz dúnıe júzinde óz qandastaryn eline shaqyryp, qarajat bólgen úsh-aq memlekettiń bireýimiz. О́zderińiz bilesizder, ol – Izraıl, Germanııa jáne Qazaqstan. Úkimettiń tarapynan kelgen aǵaıyndarǵa biraz kómek kórsetilip jatqanyn bilesizder. Halqymyzda: «El-eldiń bári jaqsy, óz eliń bárinen jaqsy», degen ulaǵatty sóz bar. Sondyqtan qaı qıyrda júrsek te «Qazaqstan» uǵymy bizdiń júregi­mizdiń túkpirinde saqtalýy tıis. Sizder «súıegim atajurtymda jatsa» dep tilegen atalar amanatyn arqalap kelip otyrsyzdar. Shettegi baýyrlarymyz­dyń tabany­na kirgen shóńge, bizdiń jan-júregimizdi de syzdatýy kerek. Meniń Jarlyǵymmen 2008 jyldan bastap qandastardyń jyl saıynǵy kó­ship kelý kvotasyn 20 myń otbasyǵa kóterdik. Elge aǵylǵan aǵaıynnyń kó­shin júıeleý maqsatynda «Nurly kósh» baǵdarlamasyn qabyldadyq. Ony oı­daǵydaı  iske asyrýǵa memleket qazy­nasynan qomaqty qarajat bólindi. «Nur­l­y kósh» baǵdarlamasy aıa­synda irgeli ister atqaryldy. Birqatar oblys ákimderi kóship kelgen qandastarǵa arnaıy aýyldar salyp, ıgilikti is tyndyrýda. Jumysqa beıimdeý úshin ortalyqtar qurdyq. Shetten kelgenderge til úıretý sharalaryn qol­ǵa alyp jatyrmyz. Men Shyǵys Qazaq­stan, Ońtústik Qa­zaqstan, Soltústik Qazaqstan jáne Aqmola oblysyndaǵy osyndaı eldi mekenderdi ózim baryp kórdim. Kelip jatqan, qonystanyp jat­qan aǵaıynnyń qýanyshynda shek joq. Qadirli baýyrlar, Atajurtyn ańsap kelgen aǵaıyn! Búgingi alqaly jıynda qandastary­myz­ǵ­a qoldaý kórsetip, qamqorlyq ja­saýdyń naqty joldaryn aıqyndap alýy­myz kerek. Sondyqtan, aldaǵy maq­sat-mindet­terdi birlesip belgilep alǵanymyz jón. Birinshiden, Parlamentte «Halyq­tyń kóshi-qony týraly» zań jobasy qaralýda. Keńinen talqylanyp, qabyldanatyn jańa zań qandastarymyzdyń jaǵdaıyn jaqsartýǵa septigin tıgizedi dep esepteımin. Ol qandastarymyzdyń qujat tap­sy­rýda, tirkeýge turýda, azamattyq alýda kezdesetin túrli kedergilerdi joıýy tıis. Bul oraıda bir nárseni qaperde ustaǵan jón. Sońǵy kezderi belgilengen kvota tolmaýda. Týǵan elge taban tireımin, kóship kelemin deýshilerge qashanda esigimiz ashyq ekenin men taǵy da qaıtalap aıtamyn. Bul oraıda, qandastarymyzdy Otan­ǵa oraltý jumysyn júıeleı túsý kerek. Dúnıede jaǵdaıdyń ártúrli ekenin bilesizder. Biz dúnıejúzilik daǵ­da­rystan ózge eldermen birge shyǵyp kelemiz. Son­dyq­tan «kelemin degenniń bárine qarajat, úı, jumys berilip, to­lyqtaı  jaǵdaı ja­salady» dep oıla­mańyzdar. Bizdiń 20 myń otbasy dep otyrǵanymyz sondyq­tan. Al biraq óz betimen kóship kelip, aǵaıyn bolyp, otbasymen qosylyp, bas­qa jaǵdaılarmen kelse, ásirese, jas­tar oqýǵa kelemin dese, olarǵa da eshqandaı kedergi bolmaıdy. Osyǵan baılanysty biz «Nurly kósh» baǵdar­lamasynyń 2-shi kezeńiniń joba­syn qolǵa alýdy josparlap otyrmyz. Bul kezeńde qandastardy jańa ón­diristi óńirler men aýyl sharýa­shy­ly­ǵy­na keńi­nen tartýdyń joldary saralana­tyn bolady. Ol úshin kelgen maman­dardy qajet­tilikke baılanysty qaıta daıarlap, qys­qa merzimde oqytýmen qamtamasyz etemiz. Memleket qandastarymyzǵa qatys­ty qamqorlyǵyn jalǵastyra beredi. Baǵdarlamanyń elimizdiń ındýs­trııa­lyq damýymen baılanysty ekenin qaperden shyǵarmaǵandaryńyz abzal. Ekinshiden, shetelden kelgen quryl­taı qonaqtarynyń basym kópshiligi –  60 paıyzy jastar eken. Jastar – bizdiń bolashaǵymyz. Bizdiń álemdegi barsha qazaq jas­tarynyń sapaly bilim alýyna tıisti jaǵdaı jasaýymyz qajet. Qazaqstanda biz ony júzege asyramyz. Osyǵan baılanysty Bilim jáne ǵy­lym mınıstrligine qandastarymyzǵa bólinetin granttyq kvotany naqtylap, jastarmen júıeli jumys júrgizýdi tapsyramyn. Qazir bilektiniń emes, biliktiniń ozatyn zamany. Astanada álemdik deńgeıdegi Halyq­aralyq ýnıversıtet ashylǵanyn bilesizder. Kirip-shyǵyp, kórip te qaıtar­syzdar. Bul joǵary oqý ornynda dú­nıe­júziniń eń bilikti mamandary men ǵa­lym­dary dáris oqıdy. Sondyqtan, men álemniń ár qıy­ryndaǵy qazaq jasta­ryn atamekende oqý­ǵa jáne Qazaq eline qyzmet etýge shaqyramyn. Qazir jańa dáýirge qadam basqan Qa­zaqstanǵa otanshyl, bilimdi jas mamandar asa qajet. Jas qyzdar men jigitter kelip oqıtyn bolsa, osynda oqý bitirip, mamandyq alyp, keıin ata-analaryn shaqyryp alatyn shyǵar. Ol da qajet. Sondyqtan, shetelderde tehnıkalyq bilim alǵan qazaq jastaryn ındýstrııa­lyq óndiriske jumysqa tartý kerek. Qajet bolsa, olarǵa áleýmettik qol­daý kórsetýdi engizemiz. Úshinshiden, biz shettegi qandastar­dyń Qazaqstannan jan-jaqty habar alyp turýyna kómektesemiz. Baılanys jáne aqparat mınıstrligi «Kaspıonet» arnasynyń qazaqtar tura­tyn elderge taralýyn qamtamasyz etýi kerek. Sonymen birge, ulttyq dástúri­miz ben tarıhymyz týraly habarlardy art­tyrý joldaryn qarastyrýdy tap­syramyn. Buǵan qosa, mınıstrlik dú­nıe­jú­zin­degi qazaq jastarynyń baıla­ny­syn ny­ǵaıtý úshin arnaıy veb-portal ash­qany jón. Tórtinshiden, qandastar turyp jat­qan elderde ulttyq ónerdiń keńinen taralýyna jaǵdaı jasaýymyz kerek. Biz qazaqtyń qaımaǵy buzylmaǵan kór­shi elderde ultymyzdyń asa qundy rýhanı muralary saqtalǵanyn jaqsy bilemiz. Bilim jáne ǵylym mınıstrligi men Mádenıet mınıstrligine ekspedı­sııa­lar uıymdastyryp, osyndaı qundy muralardy jınaqtaýdy tapsyramyn. Besinshiden, biz shet elderde kishi qu­ryltaılardyń turaqty ótkizilýin qup­taı­myz. Osyǵan baılanysty, bul qu­ryltaı­larǵa «Samuryq-Qazyna» ult­tyq ál-aýqat qory qoldaý kórsetetin bolady. Qadirli qaýym! Qazaqstan – dúnıedegi ár qazaqtyń qasterli qubylasy! Qazaqstan – álemdegi barsha qazaq­tyń qutty qarashańyraǵy! Qazaq balasy dúnıeniń qaı túk­pirinde júrse de tutas qazaq halqynyń bir bólshegi ekenin biz esh ýaqytta umytpaýymyz kerek. Qazaqtyń abyroıyn asyryp, mereıin tasytqan – el táýelsizdigi! Sondyqtan, bizdiń basymyzǵa baq bolyp qonǵan táýelsizdikten asqan eshqandaı qundylyq joq. Endeshe, táýelsizdiktiń 20 jyl­dy­ǵyna tustas kelip, aq túıeniń qarny ja­rylǵan bul toı – bizdiń ulanasyr uly toıymyz. Toıymyz tarqamasyn, ardaqty aǵaıyn! Elimiz aman, jerimiz tynysh bol­syn! Alashtyń aıbyny, bar qazaqtyń ortaq Otany – Táýelsiz Qazaq eli máńgi jasasyn!