Kóshke kedergi joq

Ishki ister mınıstrliginiń Kóshi-qon polısııasy komıteti, Syrtqy ister mınıstrliginiń Konsýldyq qyzmet departamenti men Dúnıejúzi qazaqtary qaýymdastyǵy birigip «Etnostyq repatrıasııa qazirgi zamanǵy kezeńde: jaı kúıi, problemalary» degen taqyrypta dóńgelek ústel ótkizdi. Jınalǵandar aldynda sóz sóılegen Ishki ister mınıstrligi Kóshi-qon polısııasy komıteti­niń tóraǵasy H.Dosqalıev Qa­zaq­stanǵa alǵashqy jyldary eki-úsh myń otbasy  kóship kelgen bolsa, 2005-2008 jyldary  jyl saı­yn­ǵy ımmıgrasııanyń kvotasy 15 myńǵa, al sońǵy úsh jylda 20 myń otbasyǵa jetkenin aıtty. Sóıtip 1991 jyldan bastap elge 300 myńnan astam oralmandar otbasy  qonys aý­darǵan. Sonyń esebinen Qazaq­stan halqynyń sany 1 mıllıonnan astam qanda­sy­myzben to­lyqty. Bala týýdyń ósýi jáne qazaqtardyń tarıhı otanyna kelýinen ótken on jyl­dyqtyń etnodemografııalyq úı­lespeý­shi­lik­teri birtindep joı­yl­dy.  Kóship kelý úderisine qar­jylaı qoldaý qamtamasyz etilýde. Bizdiń elimizde repatrıasııa­nyń quqyqtyq tetikterin jetildirýde Parlament depýtattary ma­ńyzdy ról atqarady. Qazaqstan Respýblıkasy Parlamentinde «Ha­lyqtyń kóshi-qony týraly» zań­nyń jańa redaksııasynyń jobasy qaraldy. Ol kúni keshe ǵana Má­jilistiń plenarlyq otyrysynda maquldanyp, Senatqa joldandy. Mine, osy «Halyqtyń kóshi-qony týraly» zańnyń jańa redak­sııa­syndaǵy jańalaýlar sheteldegi otandastardyń  tarıhı atamekeninde beıimdelý úderisterin jetildirýge baǵyttalǵan. Máse­len, sheteldik dıasporalar­dyń ókil­deri kvotaǵa qosý týraly, ózi turaqty turyp jatqan elinde bola tura, qazaqstandyq elshilik arqyly  ótinish bildire alady. Tıisti sheshim qabyldanǵannan keıin  olarǵa Qazaqstan Respýb­lı­kasynda naqty turaqty turý or­ny­na joldama beriledi. Olar Qa­zaqstanǵa kelgen kúnnen bes jumys kúni ishinde oralman mártebesin,  on jumys kúni ishinde turaqty turýǵa jáne bir aıda  áleýmettik qyzmet kórsetý paketin resimdeı alady. Zań jobasynda oralmandar­dyń Qazaqstannyń azamattyǵyn alý­dy ońaılatý máselesine erekshe nazar aýdaryldy. Zań qabyl­danǵannan keıin bul rásim olar úshin eki esege qysqaryp, qazirgi ýaqyttaǵydaı alty aı emes, úsh aıda resimdeledi. Konferensııaǵa qatysýshylar zamanaýı kezeńde aldymyzda tur­ǵan etnostyq repatrıasııany uı­ymdastyrýdaǵy negizgi másele­ler­ge baılanysty kókeıdegi su­raqtaryn ortaǵa saldy. Olarǵa jan-jaqty jaýaptar qaıtaryl­dy. Oralmandar ózderin tolǵan­dy­ryp júrgen  basqa da ózekti máselelerge egjeı-tegjeıli toq­tal­dy. Sóz alǵan qandas­tary­myz jaǵdaılary jaqsara­ty­nyna senimdi. Olar óz kezeginde qujat tapsyrýda, tirkeýge turýda, azamattyq alýda kezdesetin túrli kedergilerdi joıýdy usyndy.  Qyrǵyz Respýblıkasynyń Bish­kek qalasynan kelgen qazaq dıas­porasy tóraǵasynyń orynbasary E.Ábdikárimov kóshi-qon másele­sin­de ózge memleketterdegi qan­das­tarymyzǵa qaraǵanda bizde pálen deıtindeı qıynshylyqtar joq, dedi. Bir ǵana aıtarymyz, Qyr­ǵyzstandaǵy qazaqtar Qazaq­stanǵa kelgende qujattardy tirkeý máselesi ońaılatylsa eken. Sosyn saqtandyrý máselesi jáne Qazaqstanǵa kelgende beriletin bes kúndik merzim bir aı kólemine uzartylsa degen tilegimiz bar dedi aıyr qalpaqty el qazaqtary. Aleksandr TASBOLATOV.