Mańǵystaýdyń ınvestısııalyq múmkindigi mol

Osy maqsatta Aqtaýda Mań­ǵys­taý oblysy ákimdigi jáne «Atameken» UKP qoldaýymen «Mań­ǵystaý oblysynyń ın­vestı­sııalyq áleýetin damytý» taqyrybynda ınvestısııalyq kezdesý ótti. 60-tan astam qa­zaqstandyq bıznes ókilderi, ban­kırler, áleýetti ınvestorlar, halyqaralyq jáne qazaqstandyq munaı kompanııalarynyń basshylary, qural-jabdyqtar óndirýshiler, qyzmet kór­setý kom­panııalarynyń, ınves­tı­sııalyq qorlardyń ókilderi, bız­nestiń negizin salýshylar men ıeleri qatysqan erkin for­mattaǵy basqosýda Mań­­ǵystaý oblysynyń ın­vestısııalyq áleýetin damytý, jańa ınnovasııalyq, ozyq óndiris oryndary men jo­ba­lar jasaqtaý, sondaı-aq aı­maq ekonomıkasynyń ba­sqa sek­torlaryndaǵy jańa ınves­tı­sııalyq múmkindikterdi anyq­taý negizgi ustanym boldy. 

Jýyrda Memleket basshysy Nursultan Nazarbaevtyń aı­maqqa jumys saparymen kelip, oblys aldyna naqty mindetter, eń aldymen aımaq ekonomıkasynyń oń ósimin qamtamasyz etý máse­lesin qoıǵanyn atap kórsetti Mań­ǵystaý oblysynyń ákimi Eraly Toǵjanov.

– Ol úshin bizde barlyq jaǵdaı bar. «Aqtaý teńiz porty» arnaıy ekonomıkalyq aımaǵynda birneshe artyqshylyqtar men jeńildikter qarastyrylǵan. Osy jyldan bastap qajetti ınfra­qurylymdarymen qamtamasyz etilgen Indýstrııalyq aımaq qu­ryldy. Aımaqtyq ındýs­trııa­landyrý kartasynyń jo­­balary men jalpy somasy 432,3 mlrd teńgeden astam «Nur­ly jol» baǵdarlamasynyń ınfra­qurylymdyq jobalary júzege asyrylýda, – dedi ol.

Mańǵystaý óńiri – qýatty tranzıttik áleýetke ıe. Bul oblys aýmaǵynda kóliktik-logıs­tıkalyq habty damytýdy bas­­ty basymdyq etýge múm­kin­dik beredi. «Arqalyq-Shu­bar­kól», «Jezqazǵan-Beıneý» já­ne «Borjaqty-Ersaı» temir jol jelilerin paıdalanýǵa be­rý, «Qorǵas-Shyǵys qaqpa­la­ry» jáne «Aqtaý teńiz porty» AEA ózara tyǵyz is-áre­ke­tiniń arqasynda Eýropa, Iran jáne Parsy shyǵanaǵy el­deri baǵytynda Mańǵystaý arqy­ly Qytaıdan Qazaqstanǵa júk­terdi tasymaldaýdyń ja­ńa lo­gıstıkalyq tizbegi jasaqtalýda.

Mańǵystaýda sý máselesi – kóne másele. Ony sheshýdiń bir­den-bir joly teńiz sýyn tushy­typ paıdalaný bolmaq. Jyl saıynǵy halyq sanynyń ósýi, ındýstrııa­ly, ınfraqurylymdyq jáne áleýmettik jobalardyń júzege asyrylýy jyldan-jylǵa sý tapshylyǵynyń arta túsýine soqtyrýda. Aımaqtyń damý qar­qynyn esepke alyp boljam jasaǵanda sý qajettiligi 2020 jylǵa qaraı shamamen táýligine 70 myń tekshe metrge jetedi delinedi. Qazirgi tańda máseleni sheshý úshin shet el ınvestorlarynan teńiz sýyn tushytý boıyn­sha jobany júzege asyrýdyń anyqtalǵan merzimi kórsetilgen naqty usy­nystar bar. Eger aımaqta sý máselesi sheshilse, bul talaı ıgi­liktiń júzege asýyna jol ashpaq. Mysaly, sý kólemin arttyra otyryp, aımaqta agro­ónerkásip keshenin damytý aldyńǵy kezekte aıtylady. Aı­maqta búginde agroónerkásip kesheni boıynsha 34 mlrd teńge somasyna 15 ınvestısııalyq joba júzege asyrylýda, al týrıstik sala boıyn­sha ázirge negizgi úsh baǵyt basymdyqqa ıe. Birinshisi ishki týrızm, demalys oryndary men teńiz jaǵalaýy ınfraqurylymynyń qurylysy, sonyń ishinde Aqtaý qalasynyń jaǵalaýyn damytý bolsa, ekin­shisi – Kaspıı ja­ǵa­laýyndaǵy mem­­leketter arasyndaǵy ha­lyq­aralyq qa­tynastar múmkindikterimen teńiz jaǵa­laýyndaǵy ıaht-klýbtardy damytý. Bul maqsatta Aqtaýdyń soltústik jaǵalaý aımaǵyn zertteý sharalary júrgizilip, Aqtaý qalasynyń bas jospary aıasynda osy aýmaqta jer bólý máselesi qarastyrylýda. Al úshinshi baǵyt – «Kendirli» jáne «Ashy­sor» tereń sýly shyǵa­naǵy sekildi iri jobalar arqyly halyqaralyq tý­rızmdi damytý.

Kaspıı teńizinde qolǵa alynyp jatqan iri jobalar Mań­ǵystaýdyń múmkindigin asha túsedi. Teńizden kómirsýtegi shı­kizatyn óndirýge qatysty teńiz operasııalary úshin mu­naı-ser­vıstik qyzmet kórsetý Mań­ǵystaý dalasynan júzege asyrylady. Sol sebepti teńiz porttaryn keńeıtý men damytý jumystary barynsha mańyzdy.

– Kaspıı arqyly júrgiziletin barlyq tranzıttik jáne saýda operasııalary jáne teńiz munaı-gaz jobalaryna qyzmet kórsetý Aqtaý halyqaralyq teńiz porty, Baýtıno porty jáne Quryq portyndaǵy paromdyq keshen arqyly júzege asyrylatyn bolady. Sondyqtan, men sizderdi bul jobalarǵa qatysýshy ǵana emes, strategııalyq ınvestorlar tartýǵa kómektesýge jáne qol­daýǵa shaqyramyn, – dedi aımaq basshysy óz sózinde.

Investısııalyq shara aıasynda qonaqtarǵa Mańǵystaý oblysynyń óndiristik alańdary tanystyryldy. Aımaqtyń ın­ves­tısııalyq áleýeti negizin­de 11 qazaqstandyq bız­nes-qo­ǵamdastyq ókilderi Mańǵystaý oblysy úshin naqty ınvestısııalyq usynystaryn jetkizdi. Olardyń arasynda Mańǵystaý oblysynyń ınvestısııalyq áleýetin damytý, ınvestısııalyq jáne ın­novasııalyq damý «Jańǵyrý 3.0» jańa baǵdarlamasyn jú­zege asyrý aıasynda Astana qalasynyń jobasy úlgisindegi «Smart City-Aqyldy qala» jobasy, Mańǵystaý oblysynyń kásip­oryndarynda energııanyń jum­salýyn tó­mendetý jáne óner­kásiptik qaýip­sizdikti arttyrý, ınjenerlik júıeni avtomattandyrý men dıspetcherlendirý ar­qy­ly ǵımarattyń ener­go­tıim­di­ligin kóterý, aqpasýdy bıo­lo­gııa­lyq tazalaý boıynsha ın­novasııalyq sheshim men tehnologııa, Mańǵystaý oblysynda elek­tron­dy kommersııa­ny damytý, As­tana qalasyndaǵy «SchoolBus» kom­panııasynyń úlgisinde balalardy qaýipsiz tasymaldaý, joǵary já­ne joǵary bilimnen keıingi aı­maqaralyq damý taqyryptary boldy.

Naqty jumys alańyna aı­nalyp, mazmundy jobalar men usynystar aıtylǵan ke­ńes nátıjesinde aımaqtyń eko­no­mıkalyq damý baǵyttaryn aı­qyndaıtyn jańa ıdeıalar or­talyǵyna aınalýy tıis «Kaspıı» tehnologııalyq damý ortalyǵy» qurylatyn boldy. Sondaı-aq, júlde qory qomaqty «Úzdik ın­novasııalyq joba», «Úzdik otbasy bıznesi», «Úzdik jasyl aımaq», «Tehnologııany damytý boıynsha úzdik mesenat», «Úzdik taǵam» jáne taǵy basqa saıys­tar uıymdastyrylmaq. О́ńirde teńiz, qurylys, agroónerkásip, týrızm jáne tehnologııalyq salalarda mamandar tapshy. E.Toǵjanov tıisti qyzmetkerlerge aımaqqa qajetti mamandyqtar boıynsha Qazaqstannyń jáne TMD elderiniń úzdik joǵary oqý oryndaryna jas­tar men daryndy túlekterge 50 grant taǵaıyndaý týraly tapsyrma berdi.

Investısııa tartýǵa arnalǵan jıyn iri qazaqstandyq kompanııalar men qaýymdastyqtar arasynda yntymaqtastyq týraly memorandýmǵa qol qoıýmen túıindeldi. Ol óz kezeginde Mań­ǵystaý aımaǵynyń ekonomıkasyna otandyq ınvestorlardy tartýǵa, jańa óndiris oryndary men jumys oryndaryn ashýǵa múmkindik beredi.

Gúlaıym ShYNTEMIRQYZY,

«Egemen Qazaqstan»

Mańǵystaý oblysy