− Asqar Baıjigituly, sońǵy jyldary Shyǵystyń voleıbolshylary qarsylas shaq keltirmeı júr. «Altaıdyń» uldary da, qyzdary da eki jyl qatarynan el chempıony atandy. Munyń syry nede?
− Árıne, chempıon bolý ońaı emes. Chempıondyqty saqtap qalý odan da qıyn. «Altaı» bul deńgeıge ońaılyqpen jetken joq. Oblys basshylyǵynyń qoldaýynyń, klýb jumysynyń durys jolǵa qoıylǵanynyń nátıjesinde qos qomanda osyndaı bıik belesterdi baǵyndyrdy. Sportshylarǵa tıisti jaǵdaılardyń barlyǵy jasaldy. Turmystyq, qarjylyq máseleleri tolyq sheshildi. 2015 jyly túrkııalyq Býrhan Janbolat esimdi bilikti mamandy arnaıy shaqyryp, qyzdar quramasyna bas bapker retinde eki jylǵa kelisimshartqa otyrǵan bolatynbyz. Nátıjesin kórdińizder. «Altaı» voleıbol komandasynyń qyzdary eki jyl qatarynan Qazaqstan chempıonatynda top jardy. Býrhan Janbolatpen aradaǵy kelisimshart merzimi jaqynda aıaqtaldy, endi onyń ornyna bapkerlik qyzmetti 1988 jylǵy Seýl Olımpıadasynyń kúmis júldegeri, Eýropanyń eki dúrkin chempıony, álem chempıonatynyń kúmis jáne qola júldegeri Iаroslov Antonov atqaratyn bolady. Bıyl «Altaı» voleıbol komandasynyń qosalqy quramyna da jańa bapker shaqyrdyq. Jıyrma úsh jasqa deıingi qyzdar arasynda úzdik oıyn órnegin kórsetip júrgen voleıbolshylardy quramaǵa aldyq. Olar da el birinshiligin jeńip aldy. Kelesi Olımpıadaǵa osy qyzdardyń baryp qalýy ábden múmkin. 25-30 mamyr aralyǵynda О́skemende klýbtyq komandalar arasynda ashyq Azııa chempıonaty ótedi. Segiz komanda qatysady. Aldymyzǵa ekinshi oryn alsaq degen maqsat qoıyp otyrmyz. Eger bul mejeni baǵyndyrsaq, álemdik lıgalarǵa qatysýǵa jol ashylady.
− Endi áńgimemizdi «Altaı» fýtbol klýbyna qaraı oıystyrsaq. Osy «Altaıdyń» basynan nege bult arylmaı qoıdy?
− «Altaı» fýtbol klýby byltyr birinshi lıgada ekinshi oryn alyp, premer-lıgaǵa joldama ıelengeni belgili. Biraq elimizdiń fýtbol federasııasy klýb eki talapqa sáıkes kelmeıdi dep «Altaıdy» premer-lıgaǵa qatysatyn komandalar tiziminen alyp tastady. Jalpy oblys atynan birinshi lıgada óner kórsetý úshin klýbqa jeke qarajat qarastyrylǵan. Tek ol qarajat memlekettik satyp alý baıqaýy arqyly bólinedi. 2016 jyly memlekettik satyp alý baıqaýynda «Altaı» FK» JShS jeńiske jetip, qarajat klýbqa bólingen bolatyn. Al 2017 jyly baıqaýda qaı klýbtyń jeńiske jetip, chempıonatta oblys namysyn qorǵaıtyndyǵy belgisiz boldy. Qazir konkýrstyq rásimder júrip jatyr. Reti kelgende aıta keteıin, «Altaı» fýtbol klýby 100 paıyz jeke menshik komanda. Qazir elimizde fýtbol keremet suranysqa ıe dep aıta almaısyz. Oblysta da solaı. Kerisinshe, bizdiń óńirde hokkeıge qyzyǵýshylar qatary qalyń. О́skemenniń «Torpedo» hokkeı klýby Joǵary hokkeı lıgasynyń turaqty chempıonatyn utyp alyp, «Bratına» kýbogynyń fınalynda óner kórsetti. Bul – Shyǵys Qazaqstan oblysynyń hokkeı tarıhynda buryn-sońdy bolmaǵan jetistik.
Alaıda byltyr el chempıonatynda bizdiń oblystyń jasóspirimder quramasy alǵashqy bestikke de iline almady. Aınaldyrǵan segiz óńir arasynda. Quldyraý ma? Quldyraý. Qazir osy olqylyqtyń ornyn toltyrý maqsatynda jattyqtyrýshylar quramyn aýystyryp, oblystyq qysqy sport túrlerinen joǵary sport sheberligi mektebine jańa dırektor taǵaıyndadyq.
− Dırektor degennen shyǵady, BAQ betterinde «Mojanov basqarmaǵa kelgeli dırektorlardy birinen soń birin jumystan bosatyp jatyr» degen áńgimeler tarady. Osynyń anyq-qanyǵyn óz aýzyńyzdan estisek.
− Jumys istemeıtin basshylar kimge kerek? Sport salasynyń jumysyn, nátıjesin tekserý asa qıyn dúnıe emes. Komandalardyń týrnır kestesindegi ornalasý retine kóz salsańyz jetkilikti. Oblystyń jasóspirimder quramasy shańǵydan ótetin el chempıonatynda birinshi oryn almaǵaly qaı zaman?! Jasóspirimder arasynan myqty sportshylardy daıyndamasaq, eresekterden chempıon shyǵa ma? Rezerv degendi de múlde umytqan. Bul – úlken problema. Atyn atap, túsin tústemeı-aq qoıaıyn. Men jumystan bosatqan basshylar sportty damytýmen emes, qara bastarynyń qamyn kúıtteýmen shuǵyldanǵan. Sportshylarǵa jasalýǵa tıis jaǵdaılardy jasamaǵan. Mynany qarańyz: óskemendik shańǵyshy qyz Anna Stoıan qazir Qaraǵandy oblysynyń, al rıdderlik Angelına Shýryga Almatynyń namysyn qorǵap júr.
− Olardy qaıta shaqyrý oıda bar ma?
− Maýsym aıaqtalsyn, shaqyramyz, tıisti jaǵdaılaryn jasaımyz. Týǵan jerlerine kelýden bas tartpaıtyn shyǵar dep oılaımyz.
− Byltyr óńir balýandaryn jattyqtyrýǵa Mońǵolııadan bapkerler aldyrdyńyzdar.
− Kúres boıynsha oblysymyzda birneshe shet el mamandary jumys istep jatyr. Semeıdegi sport akademııasynda dzıýdo kúresi boıynsha 2016 jyldyń qyrkúıek aıynan beri mońǵol bapkeri balýandarymyzǵa bilgenin úıretip jatqan jaıy bar. Erkin kúres boıynsha Ázerbaıjan men Daǵystannan maman shaqyrdyq. 2004 jylǵy Olımpıadanyń júldegeri Gennadıı Grebnıkpen jumys istep jatyrmyz. Bizdiń oblystyń balýandarynyń erkin kúres boıynsha Qazaqstan chempıonatynda kórsetken nátıjeleri jaman emes. El birinshiliginde Azamat Dáýletbekov chempıon, Danııar Qaısanov ekinshi oryn ıelendi. Rasýl Qalıev alǵashqy beldesýinde jaraqat alyp, jarysty ári qaraı jalǵastyra almady.
− О́ńirde bokstyń damýy báseńdep turǵan sekildi. Álem chempıonattary men Olımpıaıa oıyndarynan Shyǵystyń boksshylaryn kóre almaı júrmiz.
− Boks − elimizdegi eń qarqyndy damyǵan sporttyń biri. Básekelestik óte joǵary. Bul baǵyttaǵy jumystarymyzdy álsiretip alǵanymyzdy moıyndaımyz. Jaqynda, 10-27 sáýir aralyǵynda О́skemende Belorýssııa quramasymen birlesken jıyn ótti. Ári qaraı kóre jatarmyz. Degenmen aýyzdy qý shóppen súrtýge bolmas. Boksshymyz Ádilet Qurmetov 60 kılo salmaqta el chempıony atandy. Manat О́mirzaqov ta osy birinshilikte júldeger boldy.
− Myqty sportshylardyń kóbi aýyldan shyǵatyny belgili. Aýyl balalaryn sportqa tartý, baýlý jaǵy qalaı?
− Oblysta 27 aýdandyq sport mektebi bar. Ondaǵy tárbıelenýshiler aýdandyq, oblystyq jarystarǵa qatysady. Aýdandarda, aýyldy jerlerde sport jaqsy damyp keledi. Máselen, Aıbek, Muhıt syndy «Qazaqstan barystaryn» baptaǵan Abaı aýdanyn erekshe atap ótýge bolady. Qazir aýdandyq sport bólimine jańa maman kelip, aýdanda buryn damymaǵan sport túrlerin túrlendirip jatyr. Bul, árıne, bizdi qýantady. Muńaıtatyn tustar da bar. Shemonaıha aýdany kezinde voleıboldan myqty edi. Uldary da, qyzdary da aldaryna jan salmaıtyn. Qazirgi jaǵdaıy aıtpasa da túsinikti. Munyń bári mektepterdegi dene shynyqtyrý pániniń qalaı júrgizilýine, sabaqtyń sapasyna baılanysty. Ataqty sportshylar qaıdan shyǵady, árıne mektepten shyǵady. Sondyqtan biz bul baǵyttaǵy jumystardy jandandyrýǵa tıispiz.
− Qalaǵa shaqyrylyp jatqan bilikti mamandardy aýyldarǵa da jiberý oıda joq pa?
− Mundaı oılarymyz bar. Qazir oblys ákimi Danıal Ahmetovtiń tapsyrmasymen arnaıy baǵdarlama ázirlep jatyrmyz. Semeıde sport akademııasy ashylǵanyn bilesizder. Osy akademııa janynan sporttyń ár túrinen bapkerler men oqytýshylar quramynyń biliktiligin arttyratyn saraptamalyq ortalyq ashylatyn bolady.
− Byltyr О́skemende halyqtyq oıyndardan ótken spartakıadada aýdaryspaq, kókpar sekildi ulttyq oıyndarymyz baǵdarlamaǵa engizilmeı qalǵanyn bilemiz. Bıylǵy spartakıadaǵa engizile me?
− Halyqtyq oıyndar týraly tujyrymdama ázirlep jatyrmyz. Sońǵy jyldary halyqtyq oıyndarǵa durys mán berilmeı, ekinshi planǵa ysyrylyp qalǵanyn jasyra almaımyz. Qazir osy olqylyqtardyń ornyn toltyrýǵa tyrysýdamyz. Bıylǵy halyqtyq oıyndar spartakıadasy sporttyń 20 túrinen ótedi, onyń 10-y – ulttyq oıyndar. Aýdaryspaq ta, kókpar da, birneshe qashyqtyqtaǵy at jarystary da baǵdarlamaǵa mindetti túrde enedi.
− Búkpesiz áńgimeńizge alǵys aıtamyz.
Suhbattasqan Azamat QASYM
О́SKEMEN
