Sahnada – túrki áýenderi

Astana kúni qarsańynda elor­danyń jarqyn kelbeti bury­n­ǵy­sy­nan da symbatty bolyp, araı­lana tús­ti. Qalanyń kóginde tek ásem áýen­der terbelip, shat­tyq­tyń shal­qy­­masy shertiledi. Muńaıyp, qaba­ǵy túsken adamdy múldem kezdestirmeısiz. Bári­niń kóńil aspany kúlim­sireýmen ózin­she bir tań-tamasha dú­nıe. О́ıt­keni, mereke aıasynda elor­dalyqtar men qala qonaqtaryna merekelik kóńil-kúı syılaıtyn kóp­te­gen is-sharalar bar. Solardyń biri 3-5 shilde aralyǵynda K.Baı­se­ıi­t­ova atyn­daǵy Ulttyq opera jáne ba­let teatryn­da bolǵan túrki áýen­de­riniń «Astana – Arqaý» festıvali edi. Osymen tórt jyl qatarynan ótkizilip kele jatqan «Astana – Ar­qaý» festıvali Astanadaǵy túr­ki ór­kenıeti halyqtary ókilderiniń bas­qosýymen erekshelenedi. Onyń ústi­ne jahandaný úrdisine baıla­nys­ty sońǵy ýaqyttarda túrki áýen­deri­niń álemdik sahnada az oryndalyp bara jatqany eskerilip, mundaı or­taq mu­rasy bar elderdiń ánderi birge shyr­qalyp jatqany sondaı bir jarasym tapqandaı kórinedi. Tarıhpen jalǵasqan ortaq túrik mádenıetindegi ár túrli stıl men mazmun, oryndaýshylardyń sheberligi, HH ǵasyrdaǵy ıslamdyq órke­n­ıet­tiń terbelý yrǵaǵy, osylardyń bári ultaralyq mádenıet sabaq­tas­tyǵy­nyń bir kórinisi bolyp qala bermek. Festıval barysynda aty álemge máshhúr ánshiler oryn­da­ǵan túrki halyqtarynyń áýenderi kópshilik na­zaryna usynyldy. Son­daı-aq, Ba­tys pen Shyǵys tyńda­r­mandaryn tańǵal­dy­ratyn jáne joǵary baǵalanatyn dinı ánder, shańqobyzǵa arnalǵan úzdik óner kompozısııasy, kómekeımen án aıtý, epıkalyq jáne aspaptyq kompozısııalar, Orta Azııa men Qazaq­stan, Qap taýy men Anadoly, Edil boıy men Sibir, túrkilerdiń lırı­ka­lyq ánderi, alýan stıldegi jáne maz­­mundaǵy áýender oryndaldy. Túrli ult ókilderiniń túrki máde­nıe­tine la­ıyqtalǵan ulttyq áýenderin tyń­daǵanda, kórermenderdiń bári rýhanı turǵydan erekshe jigerlengeni anyq. Búgingi tańda adamzattyń klassıka­lyq murasy retinde moıyndalǵan ult­tyq epos janryndaǵy áýender tyńdaýshylardy rýhanı lázzattan­dy­ratyny da sondyqtan. Araı ÚIRENIShBEKQYZY.