Lamberto Zaner – EQYU Bas hatshysy

Byltyr ǵana óz elimiz tóraǵalyq etken Eýropadaǵy qaýipsizdik jáne yntymaqtastyq uıymynyń bas hatshysy bolyp ıtalııalyq dıplomat Lamberto Zaner saılandy. Bul eýropalyq bedeldi uıymnyń ómirindegi aıtarlyqtaı oqıǵa bolýmen qatar, jańa hatshynyń ómirindegi de úlken beles. Jalpy, EQYU-ǵa tóraǵalyq etý jeke elder úshin úl­­ken senim, úlken jaýapkershilik. So­ǵan qa­ra­maı, bul uıym­nyń kún­de­lik­­ti úı­lestirýshi ju­­my­syn onyń bas hatshysy at­­qa­rady. Ony bizdiń elimiz uıym­ǵa tóraǵalyq etken kezde aıqyn kó­rip, sezindik. Mark Perren de Brıshambo bizdiń elde EQYU-nyń sammıtin ótkizýge baıla­nys­ty jıi bolyp, barlyq bas­­ta­ma­myzǵa qoldaý kór­setip otyrdy. Sol úshin de biz fransýz dıp­lomatynyń bas hatshylyq qyz­metin joǵary baǵaladyq. Biz ǵa­na emes, uıymǵa múshe barlyq el­der de asa joǵary qyzmetti eki merzim atqarǵan M.P.de Brısham­boǵa la­ıyqty qurmet kórsetti. Qyzmet mer­ziminiń 1 shildede bitýine baı­lanysty Vena qalasy­nyń Hofbýrg saraıynda qosh­tasý qabyl­daýy ótip, onyń tyn­dyr­­ǵan isine jan-jaqty baǵa berildi. Burynǵy adam ketken soń, or­nyna jańa adam keledi. Bul qyz­metke qyzyqqandar da az bolǵan joq. Oǵan kez kelgenniń de umty­la bermeıtini belgili. Sóıtse de, tórt el óz ókilderin usyndy. Tú­rik­ter bul qyzmetke Ersın Er­chınniń ótýine kúsh saldy. Ony túrik prezıdenti Abdýlla Gúldiń ózi qol­dapty. Avstrııanyń bu­ryn­ǵy syrt­qy ister mınıstri Ýrsýla Plas­nıktiń bedeli de aıtarlyqtaı edi. Al buryn Portýgalııa úkimetin basqarǵan, keıin EQYU-nyń Parlamenttik As­sambleıasyna tóraǵa bolǵan Joao Soaresh – álem tany­ǵan qaırat­ker. Úmitkerler ishinde belgisizdeýi jáne «úndemesi» BUU-nyń Ko­sovodaǵy ókili qyzmetin at­qa­rýshy Zaner edi. Kúres birshama jabyq júrdi. Biraz el bul qyzmetke Eýroodaq­qa múshe emes eldiń ókili de saı­lanǵany jón degen usynys jasap, Erchınge qol­daý kórsetken­de, oǵan Armenııa men Kıpr qar­sy shy­ǵyp, ótkizbeı tas­ta­dy. Al bas hat­shy­ny saılaýda konsensýs qajet, ıaǵnı bir eldiń qar­sy­lyǵy saı­­latpaı tastaıdy. Sóı­tip, túrik ókili ót­peı qal­ǵan soń, tań­daý taǵy da Eý­ro­odaq elderine qal­dy. Bul jerde kóp­shiliktiń qol­daýy Ýr­sýla Plasnıkke toq­taǵan. Tipti ony quttyqtaýshylar da bo­lypty. Biraq Túrkııa ókili óz ada­mynyń ótpegenine kek qaı­tar­ǵandaı, onyń aıaǵynan shaldy. Ke­zinde, mınıstr kezinde Plasnık Túrkııanyń Eýro­odaqqa ótýi­ne qarsy bolǵan eken, búgin sol aldynan shyqty. Jaq­taý­shy – 55, qarsy – bireý. О́tpedi. Rásim boıynsha endi buryn aldyn ala daýysqa salǵanda ekin­shi oryn alǵan adamnyń kan­dı­da­týrasy usynylady. Ol – Zaner. Ony barlyq eldiń ókil­deri qol­dady. Bul jerde qyńyr­lyqqa ba­syp, óz ókili usynylǵan el qar­­sy shyǵa berse, tirlik bol­maı­­dy. Onda óz ókilińdi ótkize almaýmen birge, qyńyr el ata­nasyń. Ol – aýyr ataq. Oǵan eshkim barmaıdy. Jurtty Soareshteı belgili qaıratkerdiń ótpeı qalǵany tań­dan­dyrady. Biraq aldymen usy­nylǵan Zanerdi ótkizbeı tastap, Soareshtiń kandıdatýrasy usy­nyl­ǵanda, oǵan jurttyń túgel daýys bere qoıýy da ekitalaı edi. Bul jerde adamı ádep alǵa tosylady. Zanerdiń Soareshten nesi kem degen saýal qoıylady. Italııalyq dıplomat Lamberto Zanerdiń de óz artyq­shylyǵy bar. Oǵan EQYU júıe­si jaqsy tanys. 2002-2006 jyl­dary ol bul uıym­nyń Shıele­nisterdiń al­dyn alý ortalyǵy­nyń dırek­tory qyz­metin atqar­ǵan. Bul bas hatshydan keıingi ekinshi qyzmet sanalady. Endi bar-joǵy bir-aq saty kó­terildi dese de bolady. Odan keıin de BUU-nyń Kosovodaǵy ar­naýly ókili retinde ózin kórsete bilgen. Ynty­maqtas­tyqty óz ju­my­sy­nyń ózegi sa­naıtyn EQYU sııaq­ty uıymǵa shıelenisti sheshýdi kásipke aınal­dyrǵan Zanerdeı qaıratker kerek-aq. TAILAND: OPPOZISIIа JEŃISKE JETTI Áńgime sol ás­kerılerdiń moıyn­­daýynda. Bul partııa buryn da bılik ba­syn­da bolǵan, tek 2006 jyly áskerı hýnta úkimettik tóń­keris jasap, syrt­ta issaparda júrgen zańdy premer-mınıstr Taksın Chınavatty or­ny­nan alyp, elge kirgizbeı qoıǵan. Sodan beri elde tynyshtyq joq. Bılikke qarsy halyq únemi bas kó­terip jatady. Atap aıtar bir jáıt: qarsylyqqa shyq­qan­dar árqashan kúrestiń beıbit túrin paıdalandy. Qy­zyl jeıde kıgen halyq el asta­na­sy Bangkokte qyzyl teńizdeı tolqı­tyn. Sodan da bul qozǵalys «qyzyl jeıdeliler» qarsylyǵy atalyp ketti. Búgingi jeńisti sol «qyzyl jeıdeliler» kúresiniń jemisi deýge áb­den bolady. Byltyrǵy jy­ly jaz­ǵa salym bılik áskerı­ler­diń kó­megimen kóterilgen ha­lyq­ty aıaýsyz basqany­men, ony jeńis deý qıyn edi. Sonda beıbit qarsylyqqa shyqqandardyń 91 adamy qaza taýyp, eki myńdaıy jaralanǵan. Sol adamdardyń qa­nyn moıyndaryna júkteý ás­kerılerge ońaıǵa túspedi. Iá, halyq endi kóteriler bolsa, olardy basý ońaıǵa soq­pa­syn áskerıler anyq ańǵardy. Qor­ǵa­nys mınıstrligi atynan general Pravıt Vongsývan ar­mııanyń ózi­niń negizgi isinen bas­qaǵa aralas­paı­ty­nyn já­ne saılaý qory­tyn­dy­syn mo­­ıyn­daıty­nyn málim­de­di. Ás­­ke­rı­­ler ǵana emes-aý, so­lar­dyń qol­daýy­men bılikte tur­ǵan qazirgi premer-mınıstr Aphısıt Vetchachıva da óziniń par­tııa­sy – «Taıland demokratııa­lyq partııa­sy­­­nyń» jeńilisin mo­ıyndap, «Phya Tha»» partııasyn je­ńi­simen quttyqtady. Jeńiske jetken «Phya Tha» («Taıland úshin») partııasy parlamenttegi 500 oryn­nyń 264-ine ıe bo­lyp, endi koalı­sııa­syz-aq úkimetti ja­saqtap, óziniń óki­lin premer-mınıstr etip taǵaıyndaı alady. Al premer-mınıstr qyz­metine bul elde alǵash ret áıel qaı­ratker – «Phya Tha» partııasynyń qa­zirgi jetekshisi Iın­glak Chınavat saı­­lanýy múm­kin. Múm­kin bol­ǵanda, basqa­daı kezdeısoq jaǵdaı kedergi jasamasa, solaı bolýǵa tıis. Taıland – Ońtústik-Shyǵys Azııa­daǵy iri memleket. Hal­qy­nyń sany jaǵynan ol alǵashqy iri 20 el­diń qataryna kiredi. Qaz­ba baıly­ǵy­men maqtana almasa da, sońǵy jyl­dar­da ekono­mı­kasy aıtarlyqtaı da­myp, álem elderi arasynda óz ornyn aı­qyn­dap úlgerdi. Ásirese, bul el halyqaralyq týrızmniń bir orta­lyǵy retinde tanyldy, sodan qy­rýar paıda da tabady. Osynaý elde tynyshtyq bolǵanyna kóp jurt múddeli. Mamadııar JAQYP.