Sýretter sóılegende

Kez kelgen nárseden kórkem­dikti seze biletin, sezip qana qoımaı, ony qabyldaı biletin sýretshi bolý baqyty kóp adamǵa buıyra bermeıdi. Ondaı jandar erekshe jaratylys ıesi bolyp kórinedi. Sondyqtan da tabı­ǵat­tyń tańǵajaıyp syıyn alǵan qyl qalam sheberleri únemi ózge­lerdiń kózderine kórinbeıtin eleý­siz nárselerdi álemniń uly klassıkasyna aınaldyrady. Ondaı klassıkalardy qazaqstandyq sýret ónerindegi uly sheberler de qyl qalamdary men túrli-tústi boıaýlarynan dúnıege alyp keldi, kelip te jatyr. Bolashaqta kele beredi de. Adam janyn súısin­diretin sol sýretterdi As­tana­nyń túrli murajaı­la­­­rynda da kezdestirýge bolady. Mereke qarsańynda Astana qalasyndaǵy Qazirgi zamanǵy óner murajaıynda Qazaqstan Res­pýblıkasy Táýelsizdiginiń 20 jyldyǵyna arnalǵan jáne qala kúni sheńberinde Á. Qasteev at­yndaǵy memlekettik óner mura­jaıy Qazaqstan sýretshileri S.Mámbeevtiń, K.Mýllashevtiń, V.Rahmanovtyń alǵashqy jáne teń­desi joq kórmesiniń vernı­sajy ótkizildi. Bul kórmege joǵaryda atal­ǵan murajaılardyń qorynan al­ynǵan jáne jeke jınaqtardan turatyn tarıhı-mádenı qundy­lyǵy bar týyndylar qoıyldy. Úsh sýretshiniń ártúrli taqy­ryp­tyq kartınalary, peızajdary, natıýrmorttary men músindik ju­mystary bir-birlerimen erekshe úılesim taýyp, sýret óneri­niń ózine ǵana laıyq qozǵalys rıt­min somdap jatqandaı kórindi. Qazaq KSR halyq sýretshisi S.Mámbeev týraly belgili óner­tanýshy Raıhan Erǵalıeva: «Mám­beevke ǵana tán jazý má­ne­riniń ereksheligi – onyń ulttyq álem tanýdaǵy shyǵarmashylyq tol­ǵanystary ózinshe bólek. On­yń shyǵarmalary tereń de tosyn mazmunymen baýraıdy. Respýblıka ónertanýshylary onyń shyǵarmalaryn Borısov – Mýsatov jumystaryndaǵy ımpres­sıonızmniń qozǵalmaly dirili men tabıǵatta týyndaǵan dekoratıvtik boıaýlardaǵy syndarly jumystarymen salystyrady. So­­nymen birge, onyń shyǵar­ma­shylyq negizin Eýrazııanyń, jekelep aıtqanda Qazaqstan aı­maǵyn mekendegen kóshpen­di­ler­diń myńdaǵan jyldardaǵy dás­túrleri aıqyndaıdy», – degen edi. Shynymen de, shekara bol­maı­tyn óner ataýlydaǵy jeke shyǵarmashylyq tektilikten ǵana osyndaı kesek dúnıeler týady. Keskindemeshi, Qazaqstan Res­pýblıkasyna eńbegi sińgen qaı­rat­­ker, Tatarstan halyq sýretshisi atanǵan Kamıl Mýl­­la­shev­tiń esimi sýret ónerinde beıta­nys emes. K. Mýllashevtiń kar­tı­­na­larynda qazaq dalasy qa­laı kórinedi degen suraqqa jaý­ap izdep kórsek, ushy-qıyry joq sheksiz, jazıra kóshpeli tur­mys­tyń kóptegen qyrlary shy­na­ıy kórinis tabady. Onyń shy­ǵar­­mashylyǵynda portrettik janr erekshe oryn alady. Muny biz sýretshiniń salǵan týyndyla­rynan da, óziniń: «Shynaıy portret adamnyń beınesin kórsetý­men ǵana shektelmeıdi. Ol yqy­lasty kórermen sezinetin aýrada turady. Jeke tulǵanyń ishki jan-sezimi, oılary men sezimderi – portretke jan bitiredi, ad­am­­nyń shynaıy bet-álpetin kórse­tedi. Sonymen birge, onyń ómi­rin bar qyrynan tanytady», de­gen sózinen de baıqaýǵa bolady. Al músinshi, Qazaqstan Res­pý­blıkasyna eńbegi sińgen óner qaı­ratkeri, Kanada Músinder or­ta­ly­ǵynyń múshesi Vagıf Rah­manov­tyń shyǵarmashylyqtaǵy jolyna keletin bolsaq, ol 100-den astam búkilodaqtyq, halyq­aralyq jáne respýblıkalyq kór­­melerge qatys­qan. Halyqaralyq músindik sım­pozıýmdarynyń laý­­reaty atanǵan V. Rahmanov álem­niń kórkemóner ortalyq­tary bo­lyp sanalatyn Bakýde, Alm­a­tyda, Dýshanbede, Tashkentte, Más­keý men Parıjde, Torontoda, Býdapesht pen Vashıngtonda ózi­niń jeke kór­melerin ótkizgen. Syrtqy jáne ishki álemniń, tutastyq pen bólshektiń, syrt­qy pishin men mazmunnyń qu­pııa­ǵa toly kelbetin qyl qalam sheberleri árdaıym sátti somdap shy­ǵa­dy. Sol úshin de olar­dyń qolda­ry­nan shyqqan árbir sýret óz­in­she sóılep, ózinshe iz qaldyrady. Araı ÚIRENIShBEKQYZY.