Bekır Okan: Okan ýnıversıteti – álemniń ozyq oqý ordasy

Sońǵy shırek ǵasyrda Túrkııa Respýblı­ka­synda bilim berý salasy qaryshtap damyp kele jatyr. Buryn Túrkııanyń teńiz saýda eko­no­mıkasy, týrızm, tekstıl óndirisimen aty shyqsa, búginde álem Túrkııany sapaly bilim beretin oqý oryndarymen tanıtyn boldy. Ys­tambul qalasynda 1999 jyly Okan ýnıversıteti ashylǵan edi. Bul oqý ordasy bar-joǵy on eki jyldyń ishinde Túrkııanyń mańdaıaldy ýnı­versıtetteriniń birine aınalyp úlgerdi. Osy­nyń syryn ýnıversıtet quryltaıshysy Bekır OKANNAN surap bilgen edik. – Bekır myrza, Okan ýnıversıtetin ashýdaǵy negizgi maqsaty­ńyzdy aıtyp ótseńiz? – Okan ýnıversıteti tek kom­mer­sııalyq jobaǵa ǵana baǵyt­tal­maǵan. Negizinen, oqý orny Túr­kııa­nyń bilim sapasynyń damýyn, son­daı-aq, mańyzdy salalar boıynsha jan-jaqty jetilgen mamandardy ázirleý arqyly elimizdiń ekono­mı­kasynyń órkendeýine yqpal etýdi kózdeıdi. Qala berdi, ekonomıkadan ózge halyqaralyq qatynastar, shet tilderi salasynyń maıtalman ma­man­­daryn daıyndaýdy maqsat etedi. Túrkııa Respýblıkasy sekseninshi jyldardan keıin jekemenshik oqý oryndarynyń ashylýyna zań­dyq turǵydan barynsha tıimdi jaǵ­daı jasady. Osynyń nátıjesinde elimizdegi oqý oryndarynda sheteldik professorlar jumys istep, Túrkııanyń bilim sapasy órkendeı bastady. Stýdentterimiz shetelderde tájirıbeden ótip, elge kelgen soń álemdik sońǵy jańalyqtardy óndiriske engize bastady. Osynyń nátıjesinde Túrkııada ǵylymı teh­nokratııanyń damýyna jol ashyl­dy. Bul túrik qoǵamynyń sońǵy jıyrma jyldyqtaǵy jetistiginiń negizgi syry. Básekelestik qatty qarqyn al­ǵan qoǵamda serpindi jobalardan tys qalýǵa bolmaıdy. Syrt qalsań, erteń sol sala boıynsha mesheýlikke urynasyń. Qysqasha aıtqanda, joǵary oqý ornyn ashýdaǵy maq­sa­tym – Túrkııa memleketiniń damýy­na óz úlesimdi qosý boldy desem artyq emes. – Okan ýnıversıtetindegi stý­dentterdiń kontıngenti qandaı? – Okan holdıng Qazaqstan men Túrkııanyń qurylys, týrızm, tamaq ónerkásibi jáne energetıkalyq ón­diris salalarynda sapaly qyzmet etip júrgendikten, ádepkide stýdent­ter sanynyń mol bolýyna kom­pa­nııa­nyń ataǵy áser etti. Keıin Okan oqý ornynda beriletin sapaly bilim áser ete bastady. Sheteldik professorlardyń dáris berýi, árbir jyly jasalatyn reıtıng boıynsha ýnıversıtettiń elimizdegi aldyńǵy qatarly oqý orny sanalýy, bitirýshi túlekterdiń Túrkııadaǵy joǵary oryndarynda qyzmet etýi, bizdiń oqý ordamyzǵa talapkerlerdiń ekpindi ynta bildirýine yqpal etti dep oılaımyn. Osynyń nátıje­sinde 1999 jyly ashylǵan Okan ýnı­versıtetinde búginde 7000 stýdent bilim alýda. – Qandaı salalar boıynsha mamandar daıarlaısyzdar? – Okan ýnıversıteti ýaqyt ta­la­byna saı jáne bolashaqqa qajet­ti mamandar daıyndaıtyn fakýltetter men bólimderdi qurdy. Ási­rese, ekonomıka salasyna qajetti, sondaı-aq, shet tili mamandaryn daı­yndaýǵa basymdyq berdi. Búgin­de oqý ornynda aǵylshyn tili, nemis tilimen birge orys tili, arab tili, qytaı tili bólimderi jumys isteıdi. Sonymen qatar, aǵylshyn tilinde sabaq beretin menedjment, marketıng, sáýlet óneri, ınjenerııa fakýltetteri bar. «Kásipkerlikke jaqyn ýnıversıtet» degen laqap aty bar oqý ornynda bilimdi tá­jirıbemen ushtastyrýǵa arnalǵan jáne sapaly maman bolýǵa baýlı­tyn konsýltasııalyq baǵdarlama­lar da jumys isteıdi. Okan ýnıversıteti ótken jyldan bastap halyq­aralyq qatynastar bólimin ashty. – Ýnıversıtettiń syrtqy baı­lanysy jóninde aıtyp ótseńiz? Iаǵnı, shetelderdegi qandaı oqý oryndarymen áriptestik qarym-qatynas ornatqan? – Okan ýnıversıteti AQSh-tyń Georg Mason ýnıversıtetimen, Reseı Federasııasynyń ataqty Más­keý memlekettik ýnıversıtetimen, sondaı-aq, Qazaqstandaǵy L.Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa ýnıversıtetimen jáne t.b. joǵary oqý oryn­darymen áriptestik qarym-qatynas ornatqan. Atalmysh ýnıversıtetter men stýdentterimizdiń tájirı­besin ushtaý maqsatynda baılanys jasaımyz. Sonymen birge, Okan ýnıversıteti Eýropalyq Odaqtyń «Erasmýs» baǵdarlamasyna múshe Túrkııadaǵy sanaýly oqý oryn­da­rynyń biri sanalady. Bul baǵdar­lama Eýropadaǵy JOO-da biryń­ǵaı joǵary deńgeıde bilim sapa­synyń qalyptasýyn kózdeıdi. – Okan oqý ordasynyń al­da­ǵy ýaqytta qandaı josparlary bar? – Ýnıversıtettiń oqý korpýsy, jataqhanasy zamanaýı qurylǵy­lar­men jabdyqtalǵan. Professor­lyq quramymyz da óte jaqsy. Álem­niń eń myqty degen ustazdary dáris oqıdy. Iаǵnı, Túrkııada bizdiń oqý ornynyń deńgeıi óte joǵary. Endi osy deńgeıdi saqtaı otyryp, aldaǵy ýaqytta qoǵamǵa qajetti degen mamandardy ázirleıtin bólim­der­di ashpaqshy oıymyz bar. Ási­rese, ǵylymı tehnokratııaǵa ba­sym­dyq bermekpiz. Sóz sońynda aıtpaǵym, Okan ýnı­versıteti Túrkııanyń saıasat pen ekonomıkadaǵy eń jaqyn árip­tesi sanalatyn Qazaqstannan da stýdentter qabyldaýǵa peıildi. Osy jyldan bastap Okan oqý or­nyn­da Nazarbaev atyndaǵy stıpen­dııanyń jáne ózge de taǵaıyn­dal­ǵan stıpendııalarǵa ıe bes qazaq stýdenti bilim alýda. Olar ýnıversıtet talabyna saı tereń, jan-jaq­ty bilim alýda. Qazaq shákir­t­te­ri aǵylshyn tilinde erkin sóıleý­men birge, Ystambuldyń baı máde­nıetin boılaryna sińirýde. – Áńgimeńizge rahmet! Áńgimelesken Ahmet ALIаZ.