Aqjaıyqta elge asa qajet taǵy bir ındýstrııalyq-ınnovasııalyq joba iske asty. Bul Oral saýda-ónerkásip kompanııasynyń konveıirinen tutynýshylarǵa tartylǵan dıametri 630 mıllımetrlik polıetılen qubyrlary. Mamandardyń málimdeýinshe, jańa otandyq ónimniń sapasy óte joǵary. Ol tabıǵattyń kez kelgen qytymyr jaǵdaılaryna tótep bere alady. Ári joǵary-tómendi temperatýradaǵy ystyq pen sýyqqa birdeı tózimdiligimen erekshelenbek.
– Búgingi tańda polıetılen qubyrlardyń paıdalanylmaıtyn salasy kem de kem. Ol sý, gaz, káriz, ylǵaldy jerdi qurǵatý júıelerinde jáne telekommýnıkasııada qoldanylady. Sondaı-aq, onyń qurylys, munaı-gaz óndiristerine de tıgizetin paıdasy mol. О́nim syrtqy jaǵdaılarǵa zııandy áserin tıgizbeıdi. Ekologııalyq turǵydan taza. Qoldanylý merzimi elý jyldan asyp túsedi, – dedi gazet tilshisiniń saýalyna oraı atalǵan kompanııanyń basshysy Valerıı Krylov. Eń bastysy, atalǵan joba ımportty almastyrý sekildi memlekettik mańyzy bar iske septigin tıgizbek. Naqtyraq aıtqanda, osy kezge deıin mundaı qubyrlar elimizge Reseıden jáne Ázerbaıjan men Túrkııadan satyp alynyp tasymaldanyp kelgen. Búginde respýblıkada aýyl turǵyndaryn sýmen qamtýdy jaqsartýǵa Elbasy men respýblıka Úkimeti aıryqsha kóńil bólip otyrǵany belgili. Bul jóninde «Taza sý», «Aqbulaq» sekildi arnaıy baǵdarlamalar jasalyp iske asyp keledi. Sondaı-aq, eldi mekenderdi tolyq gazǵa kóshirý isiniń áleýmettik mańyzy da joǵary. Mine, osyndaı el turǵyndaryna qajet memlekettik baǵdarlamalardy júzege asyrý barysynda polıetılen qubyrlar suranys pen qajettilikti óteı alady. Onyń tıgizetin paıdasyn tek aýylmen shekteı salýǵa bolmaıdy. Respýblıka qalalaryndaǵy jerdi qurǵatý (drenaj) men kommýnaldyq júılerde mundaı otandyq ónimniń qajettiligi aıqyn kórinýde.
Qandaı óndiris orny bolmasyn – ol udaıy únemdilik pen tıimdilikke qol jetkizý baǵytyn ustanbasa, qazaqy uǵymǵa saıǵanda, báıgesi alysqa barmaıdy. Jobany júzege asyrǵandar máseleniń mundaı mánisine de mán bere alǵany súısindiredi. Oraldyq jańa óndiris oshaǵynyń artyqshylyǵy sonda – osynda ornalasqan ozyq tehnologııalyq jeliniń kómegimen jumsalǵan barlyq resýrstardyń on bes paıyzyn únemdeýge múmkindik bar. Bul óz kezeginde shyǵarylǵan ónimniń ózindik qunyn sál de bolsa tómendetýge jol ashylady degen sóz.
Qazir batysqazaqstandyq kompanııa óz ónimderimen tek óńirdiń ishki qajettiligin ótep qana qoımaı, ony Atyraý, Mańǵystaý, Qyzylorda jáne Qaraǵandy oblystaryna jetkizýde. Elbasynyń tikeleı tapsyrmasyna sáıkes ómirsheń joba ıeleri aldaǵy ýaqytta óndiris qýatyn tórt esege deıin ulǵaıtýdy kózdep otyr. Árıne mundaı jaǵdaıda olar tek bir ǵana dıametri 630 mıllımetrlik polıetılen qubyrlar shyǵarýmen shektelip qala almaıdy. О́ndiriske tyń, jańasha kózqarastyń qajettiligi de osynda. Sóıtip kásiporynda óndiris qýatyn joǵaryda aıtylǵan kólemde kóterý baǵytynda naqty is-sharalar belgilengen. Sonyń biri dıametri aldyńǵy ónimnen eki ese úlken polıetılen qubyrlar shyǵarý bolmaq. Munyń syrtynda áınek pen talshyqtyń qospasynan jasalǵan qubyr jobasy da qosa oılastyrylýda.
Dál búgingi kúni qazaqstandyq kásiporyn ózderine qajetti shıkizatty respýblıkadan tys jerden tasymaldap jetkizýde. Áıtse de olardyń shıkizatqa degen mundaı táýeldilikten qutylatyn kúni de alys emes ekeni kóńilge úlken medeý. Búginde kórshiles Atyraý oblysynda gaz-hımııa kesheniniń qurylysy bastalǵany belgili. Osy nysan iske qosylǵan kezde oraldyq óndirisshiler polıetılen untaqtaryn atalmysh keshennen almaq. Sol kezde qazir 67 paıyz qurap otyrǵan qazaqstandyq úles 100 paıyzǵa jetkizilmek. Búginde Oral saýda-ónerkásip kompanııasy óz ónimderin kórshiles Reseı oblystaryna ekporttaýdy kózdep otyr.
Polıetılen qubyrlarǵa degen suranys kún saıyn ósip keledi.
Temir QUSAIYN,
Oral.
