Qatar júrgen kúnderdi syılaıyqshy...

Mynaý jaryq dúnıede Ja­ratqannyń óziniń árbir pen­desine beretin eń úl­­ken syıy – onyń artynda qala­tyn jaqsy aty, meıirimi men qaıy­rymdy­ly­ǵy! Shy­ǵys­tyń ataqty oıshyly Saǵ­dı aıtqan bul ulaǵat ara­da qanshama ýa­qyt ótse de óz­ek­­ti. Shyn mánisinde de, ár­bir pende úshin dúnıege adam bolyp kelip, adam bolyp ketýden artyq qandaı maqsat, qan­daı arman bolýy múm­­kin?! «О́ldi deýge bola ma aı­tyńdarshy, ólmeıtuǵyn ar­tynda sóz qaldyrǵan» dep ǵulama Abaı aıtqanyndaı, sońynda óne­geli ǵumyry, ony árdaıym qımastyqpen eske alatyn dos-jarandary men áriptes­teri, aǵaıyn-týysy qalǵan abyroıly azamat­ty óldi deýge aýzyń barmaıdy. Almaty qalasyndaǵy Turar Rys­qu­lov atyndaǵy ýnıversıtettiń Ekonomı­ka­lyq kolledjiniń burynǵy bas dırek­tory Kárim Esmuqanuly artynda jaqsy aty qalǵan abyroıly azamat ekendigin onyń áriptesteri ǵana emes, shákirtteri de aıtady. Uzaq ýaqyt boıy Tuty­ný­shylar odaǵy tóraǵasynyń birinshi or­ynbasary bolyp qyzmet atqarǵan Kárim Esmuqanuly sońǵy jyldary kolledj bas­shylyǵyn qolǵa alǵan edi. Uzaq jyldar jınaqtalǵan mol tájirıbe, kásibı biliktilik pen iskerlik nátı­je­sin­de Almaty ekonomıkalyq kolledji qa­la­daǵy jetpis kolledjdiń arasynan oqý-tárbıe baǵytyndaǵy barlyq kórsetkish­ter boıynsha ozyp shyǵyp, alǵy shepten kórindi. Eń bastysy, basshy ustaz retinde shákirtteriniń sapaly bilim alýymen birge, olardyń áleýmettik jaǵdaıyna da basty nazar aýdaratyndyǵy qazirge deıin kópshiliktiń esinde saqtalyp qalýy kóp nárseden habar berse kerek. Soltústik Qazaqstan oblysy, Shal aqyn aýdanynyń Mektep aýylynda dú­nıege kelgen Kárim bes jasynda ana­sy­nan, on jasynda ákesinen aıyrylyp, jetimdik taqsiretin tartsa da, basyna tús­ken qıyndyqty jeńip shyqty. Iá, qatal taǵdyr ony erkeletken joq, degenmen, ol erik-jigeriniń myqtylyǵynyń arqa­syn­da jastaıynan alǵa umtylyp, kózde­gen maqsatyna jetti. Átteń, dúnıe! О́mirlik qosaǵy, súıikti jary Rozamen birge aǵaıynǵa kól-kósir dastarqan jaı­yp, alpysyn aldyńǵy jyly ǵana toı­laǵan atpal azamat oıda joqta kóz ju­mady dep kim oılaǵan! Alaıda, Allanyń isine ne aıtarsyń?! Aıtpaı kelgen aý­yrt­­palyq Kárimniń sútteı uıyp otyrǵan otbasyna, aǵaıyn-týysyna, jaqyn dos­ta­ryna ǵana emes, onyń kómegin, qam­qor­lyǵyn, jaqsylyǵyn kór­gen bir qaýym jurtqa da aýyr tıdi. Kárim Esmu­qanuly­nyń áriptesteri de, dostary da, shákirtteri de onyń boıyn­daǵy adamgershilik asyl qa­sıetterdi, azamat­tyq pa­ra­sat-paıymdy aı­typ ta­ýy­­sa almaı­tyn­dy­ǵy tań­ǵal­dy­ra­dy. Kárim óziniń ómir­lik qosaǵy Roza ekeýi de alysty jaqyn qylatyn, bótendi baý­yr qylatyn jany jar­qyn, kishipeıil de qara­paı­ym, jan-dúnıesi mól­dir bu­laq­taı taza jandar ekendigi kóńilge qýa­nysh uıa­latady. «Myń qu­bylǵan tirshiliktiń qandaı da bir aýyrtpaly­ǵy­na, qıyndy­ǵyna tap bolǵandardyń qaı-qaısysyna bolmasyn kómektesip, qol­ty­ǵynan demeý Kárim Esmuqanu­ly­nyń boı­yndaǵy eń basty qasıet dese de bolady. Sirá, onyń ómir­lik ólshemi de jan-dú­nıesiniń tazalyǵy ekendigi daý týdyr­masa kerek. Bizdiń eń jaqyn, jany­myz­daı jaq­sy kórip, syı­lap, qadir­leı­tin dostary­myz Kárim men Rozaǵa ózge­lerdiń de qur­meti men yqy­lasy erekshe» deıdi erli-zaıypty Má­rııa­sh pen Bolat Tıýlkınder óz oılaryn or­taǵa salyp. Shyndyǵynda da, búgingideı kúrmeýi kóp zamanda ózgeni syılap, ózin de syı­lata bilý ekiniń biriniń qolynan kele ber­meıdi. «Qatar júrgen kúnderdi syı­laı­yqshy, bireý erte, bireý kesh bir qu­laı­dy» dep aqyn jyrynda aıtylǵa­nyn­daı, jany jaısań, nar tulǵaly azamat kóz jumǵaly da bir jyldyń júzi bolyp qalypty. Ýaqyt ne degen júırik dese­ńiz­shi, halqymyz bes kúndik tirlik dep beker aıtpasa kerek. Árıne, Kárim Es­muqanulynyń kózin kór­gen, syılas, syrlas bolǵan áriptesteri, dostary, ertegidegideı ǵajaıyp sulý ólke – sol­tús­tiktegi aǵaıyndarymen birge shá­kirt­teri de ony saǵynýda. Júzine meıirim tunǵan ustazdary, jymııa kúlip, bir sát aý­dıtorııaǵa kirip keletindeı kóredi. Qashan da «tas túsken jerine aýyr», óz basyna aýyrtpalyq túspegender kóp nárseni jete uǵyna bermeıdi. Qalaı aıt­qanda da, ómirdiń eshqashan buzylmaı­tyn, eshqashan ózgermeıtin óz zańdylyǵy bar. Tirshilik bir orynda turmaıdy, asaý ózen tolqynyndaı alǵa qaraı jyljı bermek. Syńarynan aıyrylyp, ómiriniń qyzyǵy ortaıǵan Roza úshin de, Kárimniń kóziniń aǵy men qarashyǵyndaı qos balapany – Álııa men Álıma úshin de asqar taýdaı áke orny eshqashan tolmaı­tyny, oǵan degen saǵynyshtyń eshqashan basylmaı, kerisinshe, odan ári údeı túsetindigi aıtpasa da túsinikti. Degenmen, júrektegi muńdy seıiltetin, kóńilge medeý bolatyn bir aqıqat bar. Kárim Esmuqanulynyń so­ńyn­da úlken shańy­ra­ǵy, ónegeli urpaǵy qaldy. «Áke urpa­ǵy­men myń jasaıdy» degen ǵoı dana halqymyz. Baqyt BALǴARINA, Almaty.