Tarıftiń qaı túri tıimdi?

Únem qaı kezde de qajet. Ásirese, kommýnaldyq qyzmetti tutynýshylar úshin. Elbasynyń bıylǵy «Bolashaqtyń irgesin bir­ge qalaımyz» atty Jol­daýyn­da naq osy máselege ba­ryn­sha nazar aýdaryldy. Únem­shildikke tu­tynýshylarǵa kommý­naldyq qyz­met kórsetetin mekemeler daıyn ba? Munaıly óńir­de turǵyn úı- komýnaldyq sha­rýashylyqty jań­ǵyrtý qalaı iske asyrylýda? Jal­py únemshil­dikke júginý úshin jekelegen turǵyndar da, ózge  tutyný­shy­lar da nendeı ádiske júgingeni jón? Máselege osy turǵydan úńilgende, aldymen tarıf saıa­satynyń tutynýshylarǵa ne­ǵur­lym tıimdi tustary usy­nylýy tıis. Tabıǵı monopo­lııa­lardy ret­teý agenttiginiń tóraǵa­sy Nur­lan Aldabergenovtiń aı­týyn­sha, tarıfterdi retteý –únem­shildiktiń eń tıimdi joly. Ár tutynýshy úshin kommý­nal­dyq qyzmetterge tólenetin shy­ǵyndy azaıtýdyń birden-bir qo­laıly ádisi – saralanǵan tarıfterdi qoldaný. N.Aldabergenovtiń atyra­ý­lyq kommýnaldyq qyzmet kórse­tetin kásiporyndar, ózge de uıym­dar men birlestikter ókil­deriniń qa­ty­sýymen ótken ke­ńeste aıtqan derekterine qara­ǵanda, tutyný­shylar byltyr sha­m­amen 248 mln.kVt/saǵ. elektr energııasyn únemdeı alǵan. Bul tutyný­shy­lar tutynǵan elektr energııa­sy­nyń 2,3 paıyzyn nemese 62 myń tonna kómirdi (1000 vagon) quraı­dy. Tutynǵan elektr energııa­sy­na tólengen qar­jy turǵysynan aıtsaq, tu­ty­ný­shylar 3 mıllıard teńgege jýyq qarajat únem­degen. Tu­tynýshy úshin tıimdi me bul? Árıne, muny eshkim joqqa shy­ǵar­maıdy. Bul Atyraý obly­sy­nyń mysalynan da baıqalady. Máselen, atyraýlyq tutynýshy­lar­dyń elektr energııasyna táý­lik­tik aımaqtar boıynsha sar­a­lan­­ǵan tarıfterdi qoldanýdan bol­ǵan únemi byltyr 74,1 mln. teń­geni quraǵan. Al bıylǵy 6 aıda 25 mıllıon 342 myń teńge tu­tyný­shylar qaltasynda qalyp otyr. Jalpy, munaıly óńir tutyný­shylary elektr energııa­syn tutyný kólemine qaraı sa­ra­lanǵan tarıfterdi qoldaný­dan ótken jyly 38,3 mıllıon teńge únemdegen. Saralanǵan tarıfti qoldaný­dyń qanatqaqty  jobasy Qur­man­­ǵazy aýdanyndaǵy Aqkól aýy­­lyn­da qolǵa alyndy. Bıyl­ǵy jyl basynan beri munda sý­dy tu­tynýshy jeke tulǵalar eki topqa bólingen. Birinshi toptaǵy jeke tutynýshylar, ıaǵnı, aıyna bir adamǵa 2,8 tekshe metrden aspaı­tyn sý tutynýshylar 1 tekshe metr sýǵa 38,5 teńge tóleıdi. Al ekinshi toptaǵy, ıaǵnı aıyna bir adamǵa 2,8 tekshe metrden artyq sý tutynýshy jeke tulǵalar men bıýdjetten qar­jy­landyrylatyn mekemeler úshin 1 tekshe metr sý baǵasy qosalqy qun salyǵynsyz 57,8 teńgeden belgilengen. Sýmen qamtýshy «Esenamanova» jeke kásipker­liginiń jetekshisi E.Ese­n­amanova­nyń málimetinshe, sara­l­anǵan tarıf engizilgennen soń sýdy tutyný kólemi bir adamǵa eseptegende 3,68 tekshe metrden 3,2 tekshe metrge azaıǵan. Máse­len, 2010 jyldyń 6 aıynda tuty­nýshylar 102 207 tekshe metr sý tutynyp kelse, bıylǵy jarty jylda tutyný kólemi 93446,4 tekshe metrdi quraǵan. Soǵan qaramastan sýmen qamtý­shy mekemeniń esepshotyna tu­tynýshylardan bıylǵy 6 aıda 440,9 myń teńge kiris túsken. Osy oraıda «AtyraýJaryq» mekemesi elektr jelilerin jań­ǵyrtý, jalpy salanyń qaıta jaraqtandyrylýyna ınvestısııa retinde 3783,3 mln. teńge qarjy salýdy josparlapty. Bul 2010-2011 jyldary ıgerilmek. Buryn mekeme óńirge qa­jetti energııa­nyń bir bóligin kórshiles Mań­ǵys­taý obly­synan, sonymen birge Reseıden de alyp kelgen. Endi óńirge qajetti energııa «Atyraý jylý ortalyǵy» AQ-ta shyǵa­rylatyn boldy. О́ıtkeni, munda jylý ortalyǵynyń tórtinshi kezegi iske qosylyp, burynǵyǵa qosa 75 MVt energııa óndirý qolǵa alyndy. Osy maqsatqa 16 795 mıllıon teńge ınvestısııa sa­lynǵan. Joldasbek ShО́PEǴUL, Atyraý oblysy.