Munaı-gaz salasyna qajetti ónim

Atyraýda bıznestiń qaı túri bolsa da ony munaı-gaz ónerkásibimen baılanys­tyrýǵa tolyq negiz bar. О́ıtkeni, mu­naıly óńirde bul sala qarqyndy da­mýǵa bet aldy. О́ńirde otandyq kásip­oryndarmen birge sheteldiktermen birlesken kompanııalar da «qara altyn» qaınaryn tasytýǵa bel sheshe kirisken. Sol sebepten, osy saladaǵy kásip­or­yndar óz ıgiligi úshin qajet ónimderdi qymbat bolsa da shetelden tasy­mal­daý­dan tartynbaıdy. Budan 10-15 jyl bu­ryn dál osylaı bolyp kelgen. Áli de solaı ekeni baıqalady. Nege? О́ıtkeni, sol kezeńde Atyraýdy aıtpaǵanda, elimizdiń ózge óńirlerinde de naq munaı-gaz óner­kásibiniń suranysyn óteı alatyndaı básekege qabiletti ári sapaly ónimder shy­ǵarý qolǵa alynbaǵan edi. Osy sala suranysyn qamtamasyz etetin keı ón­im­der áli de shetelden alynady. Endi sol olqylyqtyń orny tolatyndaı jańa bir múmkindikke jol ashylyp otyr. Munaı-gaz ónerkásibine qa­jet ónimderdiń sanynda shek joq. Bul salaǵa sapaly qubyr­lar, burandaly soraptar, túrli kólikter de, tipti arnaıy kıimder de kerek. Munaı kenishterinen mol ónim alý maqsatynda geologııalyq-tehnıkalyq shara­lardy iske asyrý úshin tehnolo­gııalyq eritindilerdi de qajet etedi. Al uńǵymalardan óndiril­gen munaıdy ortaq qazandarǵa tasymaldaý qamymen tóselgen qubyrlardy oraıtyn, olardyń arasyna tóseletin tyǵyzdaǵysh zattarǵa munaı kásiporynda­ry­nyń suranysy burynǵydan da arta bastady. О́zgesin bylaı qoıǵanda, munaı qubyrlaryn or­aıtyn, olardyń arasyna tóse­letin tyǵyzdaǵysh zattar Qytaı, Ulybrıtanııa sekildi shetelderden satyp alynatynyn joqqa shyǵarýǵa bolmaıdy. Endi elimizdegi munaı-gaz ónerkásibi úsh­in eń qajet osyndaı ónimdi Aty­raýdan shyǵarýǵa «Novýs Sılıng Kaspıan» birlesken kásiporny oń qadam jasady. Birlesken ká­siporynǵa Oryngúl Esjanova basshylyq jasaıdy. Oryngúl Esjanovanyń aıtý­yn­sha, birlesken kásiporyn qurý ıdeıasy eki jyl buryn týyn­daǵan. Sol jyly 15 adammen jumys jasaı bastaǵan otandyq kásiporyn – «Iýlmar-Servısti» basqaratyn qazaqtyń qyzy ony sheteldik kompanııalardyń tap­sy­rysyn oryndaı alatyn irgeli ujymǵa aınaldyra bilipti. Aǵ­ylshynnyń áıgili FDS Group kompanııalar tobynyń quramyna kiretin «Novýs Sılıng Lımıted» kásipornymen arada iskerlik baılanys ornatyp, Atyraýda birlesken jobany iske asyrýǵa ýaǵda jasalǵan eken. Sóıtip, byltyr otandyq jáne aǵyl­shyn­dyq kásiporyndardyń birlesýimen qurylǵan «Novýs Sılıng Kaspıan» jalpy quny 160 mıllıon teńgelik seh qurylysyn salýdy qolǵa alypty. Munda óndiriletin negizgi ónim – san-alýan qubyrlar arasyna saly­na­tyn arnaýly tehnıkalyq oramdar, ıaǵnı tyǵyzdaǵysh tósemder shyǵarý. Birlesken kásiporyn dırektory Oryngúl Esjanova: «Bizdiń sehtan shyǵarylatyn ón­imniń tanystyrylymy shildeniń basynda Astanada ótken údemeli ındýstrııalyq-ınnovasııalyq da­mý baǵdarlamasy sheńberin­de­gi jańa ónimder kórmesinde El­basy nazaryna usynyldy. Osy kórmede elimizde buryn-sońdy shyǵarylmaǵan jańa ónimmen Mu­naı jáne gaz mınıstrliginiń, «QazMunaıGaz» ulttyq komp­a­nııa­synyń ókilderi de tanysty», deıdi. Atyraýda shyǵaryla bastaǵan jańa ónimniń mańyzyn oblys ákiminiń orynbasary Asqar Áb­dirov bylaısha sıpattap berdi. «Bul – qazaqstandyq jáne aǵyl­shyndyq bıznestiń birlesýimen qolǵa alynǵan jańa joba. So­nymen birge, bul Elbasymyz Nur­sultan Nazarbaev otandyq ekonomıkaǵa shetel ınvestı­sııa­syn kóptep tartýǵa baılanysty bergen tapsyrmasynyń orynda­lýy­nyń naqty kórinisi. Eń bas­tysy, jańa ónimniń bizdiń óńirde shyǵarylýy munaı-gaz ónerká­si­bindegi qazaqstandyq úlesti mo­laıtýǵa tyń qadam jasaıdy. Mu­naı kompanııalary endi mun­daı ónimdi burynǵydaı shetelden satyp alýǵa shyǵyndalmaı, eń sapaly, eń qajetti ónimdi jer­gilikti jerden alýyna jol ashylyp otyr», deıdi oblys áki­miniń orynbasary A. Ábdirov. Qazaqstandyq úles demekshi, munaı-gaz ónerkásibi úshin eń qajetti ónimdi shyǵaratyn kásip­oryn aktıviniń basym bóligi, ıaǵnı, 51 paıyzy qazaqstandyq ká­siporynǵa tıesili. Sheteldik ınvestor tek 49 paıyzdyq aktıvke ıelik etedi, deıdi Oryngúl Esjanova. Sehtaǵy qondyrǵy­lar álemdik talapqa sáıkes ozyq tehnologııamen jabdyqtalǵan. Mun­­da 14 adam turaqty jumys­qa tartylǵan. Onyń ekeýi Nıkolaı Kadynsev pen Aleksandr Konovalev Ulybrıtanııadaǵy os­­yndaı ónim shyǵaratyn zaýytta tá­ji­rıbeden ótip, ozyq tehnologııamen sapaly ónim shyǵarýdyń qyr-syryna qanyǵyp kelipti. Sehtaǵy jumystardyń barlyǵy derlik avtomattandyrylǵan, kom­­pıýtermen basqarylady. Bul kúnderi jumys isteı bastaǵa­ny­na bir aı tolmasa da Atyraýdaǵy sehta «Teńizshevroıl» jáne PSN birlesken kásiporyndarynyń tap­syrystarymen ónim shyǵary­lý­da. Bul kompanııalar satyp ala­tyn ónimniń sapasyna barynsha nazar aýdarady. Anaý-mynaý ón­imdi bireýdiń kózi, bireýdiń ózi jaqsy qaǵıdamen almaıdy. Demek, jańa seh óniminiń sapasy joǵary bolǵany ǵoı. – Jaqynda bizdiń sehqa Ázer­baıjan elindegi munaı kompa­nııa­larynyń birinen tapsyrys tústi. Olar negizinde Ulybrı­ta­nııadaǵy zaýytqa tapsyrys bergen ǵoı. Al sheteldegi árip­tes­te­rimiz mundaı ónim Qazaqstannyń Atyraý ob­lysynda shyǵaryla­dy. Sizderge tapsyrysty Aty­raýdaǵy sehqa berip, qajetti ónimdi sol jaqtan satyp alǵan tıimdirek bolady dep aqyl qo­sypty. Qazir ázer­baı­jandyq tap­syrys berýshilerdiń suranysyn qamtamasyz etýge kiristik, –deıdi Oryngúl Esjanova. Osy kezge deıin atalǵan ónim tek Qazaqstanda ǵana emes, TMD elderinde de shyǵarylmaǵanyn eskersek, otandyq munaı kompa­nııalary úshin eń taptyrmas ónim bolǵaly tur. Máselen, qazir Aty­raýda gaz-hımııa keshe­ni­niń qury­lysy bastaldy. Aty­raý munaı óńdeý zaýytynda qaı­ta jańǵyrtý jumystary qarqyn alýda. «Te­ńiz» kenishinen bastaý alyp, Qara teńiz jaǵalaýyna deıin sozyla­tyn Kaspıı qubyr jelisin ke­ńeı­tý jobasynyń qu­rylysy bas­tal­ǵany aıan. Mine, basqasyn aıtpa­ǵanda, tek osy úsh jobany iske asyrý bary­syn­da qubyrlardyń arasyn ty­ǵyz­daýǵa atalǵan seh­­tyń shyǵa­ra­tyn ónimi taptyrmas olja emes pe? О́ıtkeni, dál os­yn­daı ónimdi alys shetelden tasy­mal­daý shy­ǵyny edáýir qymbatqa shyǵady. Al jergilikti jerdegi ónimniń baǵasy ımporttan álde­qaıda arzanǵa túsedi. Biraq, birlesken kásiporyn dırektory O. Esjanova aıtqandaı, ázirge otan­dyq munaı kompanııalarynan, atal­ǵan jobalardy iske asyrýshy mer­digerlerden de tapsyrys tú­se qoımapty. Nege? Álde atal­ǵan jobalardy iske asyrýshy kompanııalar qymbat bolsa da sheteldikine kóz tigip otyr ma?! Ázirge Atyraýdaǵy jańadan ju­mys isteı bastaǵan sehtyń ujy­my ázerbaıjandyq jáne óń­ir­degi sheteldik kompanııalardyń tapsy­rysyn oryndaýǵa qyzý kiristi. Joldasbek ShО́PEǴUL, Atyraý oblysy.