Elbasy Almaty metrosymen júrip ótti

Keshe Elbasy Nursultan Nazarbaev Almaty qalasynda salynyp jatqan metro qury­ly­sy nysanynda bolyp, tasy­mal qyzmetiniń iske qosylý shara­syna qatysty. «Abaı» jáne «Jibek joly» stansa­la­ry ara­­lyǵyndaǵy baǵytty júrip ótken Prezıdent elimizdegi tuń­ǵysh metro qyzmetiniń alǵash­qy jelisiniń qosylar mezgiline, qyzmet kórsetý sa­pa­sy men azamattardyń qaýip­sizdik sha­rasy sekildi birqatar máse­le­lerge nazar aýdardy. Osy jyldyń shilde aıynda Almaty metrosynyń alǵashqy baǵytyna qatynaıtyn jelige temir jol relsteri tóselgen bo­la­tyn. Prezıdent Abaı men Tóle­ba­ev kóshelerin qıyp ótetin «Abaı» stansasynan Gogol men Fýrmanov kóshelerin qıyp ótetin «Jibek joly» stansasyna deıingi aralyqty metro vagonynda jú­rip ótti. Sapar aıaqtalǵannan keıingi jýrnalıstermen bolǵan áń­gi­me barysynda Memleket bas­shy­sy Almaty qalasy táýelsizdi­gi­miz­diń altyn besigi ekendigin aıta kelip: – Barlyq isterdiń qaınar kózi osynda, egemen Qazaqstannyń ta­rıhy elimizdiń osy núktesinen bas­taý alady. Táýelsizdigimizdiń me­reıtoıyna barsha elimiz daı­yn­dalýda. Qazaqstannyń yrǵaq­ty ekonomıkalyq ósimi qaıta túledi, elimizdiń barlyq óńirinde qurylystar qyzý júrgizilýde jáne damyp keledi. Biz qoǵamda beıbitshilik pen kelisimdi ny­ǵaıt­tyq, azamattarymyzdyń ál-aýqaty artty, – dedi. Odan ári Elbasy Táýelsiz­digimizdiń 20 jylyn Almaty jaq­sy áleýmettik-ekonomıkalyq damý kórsetkishterimen qarsy alyp otyrǵandyǵyna nazar aýda­ryp, Alataý baýraıyndaǵy qala­ǵa qatysty birshama derekterge toqtala ketti. – On jyl ishinde – 2001 jáne 2010 jyldary Almatynyń jal­py óńirlik ónimi nomınaldy túr­de 8 esege artty, – dedi Nursul­tan Ábishuly. – О́nerkásip ónimi­niń kólemi naqty túrde osy jyl­dar ishinde 3,6 esege ulǵaıdy. So­nyń ishinde, erekshe mańyzdy bo­lyp tabylatyn ónerkásip ónimin óń­deý sondaılyq kórsetkishke ós­ti. 2001-2010 jyldary memlekettik bıýdjetke Almatydan túsken tú­sim kólemi keminde 6 esege kó­beı­ip, 127 mıllıard teńgeden 757 mıl­lıard teńgege deıin artty. Qala mańyzdy sanalatyn memlekettik údemeli ındstýrııalyq-ın­n­o­vasııalyq damý baǵdarlama­syn iske asyrýǵa belsendilikpen qo­syl­dy. Almatyda 2010-2014 jyl­­­­da­ry osy baǵdarlamaǵa 16 joba engizilgen. Onyń ishinde 4 joba 2010 jyly iske asty. Bıylǵy jyldyń birinshi jartyjyldy­ǵyn­da 3 kásiporyn iske qosyldy, 2011 jylǵy ekinshi jartyjyl­dyqta taǵy 3 joba iske qosyla­tyn bolady. Nátıjesinde tek 2011 jylǵy birinshi jartyjyl­dyqta qalada quny 205 mıllıard teńgeden astam ónerkásip ónimi óndirildi, bul 2010 jyldyń tıisti kezeńinen 21,5 paıyzǵa kóp. Osy rette Almatynyń res­pýblıkalyq kólemdegi úlesi bú­ginde 2,7 paıyzdy quraıdy. Bı­ylǵy jyly Almaty qalasy­nyń bıýdjeti 246 mıllıard teń­geden astam qarajatty qurady. Alma­tylyqtardyń ortasha aılyq no­mınaldy eńbekaqysy shamamen 120 myń teńgeni qurap, ótken jyl­dyń osy kezeńine qaraǵanda 7 paıyzǵa artqan. Bul qala bar­lyq sala boıynsha yrǵaqty da­m­ýyn jalǵastyrýda. Búgingi Alma­ty budan 20 jyl burynǵy qala­men salystyrǵanda, sapasy múl­dem ózgergen qala, – dep atap ótti N.Nazarbaev. Sonymen qatar Memleket bas­shysy Qazaqstan azamattaryn qa­sıetti Ramazan aıynyń basta­lýy­men quttyqtap, barsha qazaq­standyqtarǵa beıbitshilik pen kelisim, árbir otbasyna qut-bereke tiledi. Relsterdi salǵanda olar ja­ńa ádispen monolıttik temir-beton negizge qoıyldy. Joldyń ústińgi qabaty – bútin temir-beton bolyp tabylady. Ol jol qoz­ǵa­lysynyń qaýipsizdigin qam­ta­ma­syz etip, joldy paıdalaný mer­zimin uzartady. Atalǵan tehnologııa qazir tek Batys Eýropanyń jekelegen memleketterinde qol­da­nylady, al TMD aýmaǵynda tek Almaty metropolıteninde tuń­ǵysh ret qoldanylyp otyr, – dep Elbasyn qurylys isimen ta­nys­tyryp ótti «Metropolıten» MKK dırektory M.О́kshebaev. Almaty metropolıteniniń al­ǵashqy kezegin bıyl jeltoqsanda, Qazaqstan táýelsizdiginiń 20 jyl­dyǵyna oraı tapsyrý kózdelip otyr. Birinshi jeliniń quramyna jalpy uzyndyǵy 8,56 km. bo­latyn 7 stansa kiredi. Eske salsaq, Almaty metrosy­nyń qurylysy 1988 jyly KSRO salalyq mınıstrlikteriniń bas­shy­ly­ǵymen bastalyp, respýblı­kalyq bıýdjet esebinen qarjy­landyryldy. KSRO-nyń kúıreýi metro qu­ry­lysyn tejep, qazylyp qoıǵan jer­asty joldarynyń qazandyq­tary qaıta kómýge kelmeıtindeı kúıde edi. Qarjy tapshylyǵynan metronyń jekelegen nysandary uzaq jylǵa toqtatylyp, kezeń-kezeńmen qarjy salýdy talap etetin kúrdeli júıege aınalyp keldi. Buǵan deıingi júrgizilgen ju­mys­tar tek metro qubyryn­da­ǵy qaýip­sizdikti saqtap turýmen ǵana shekteldi. 2005 jyly Prezıdent Nur­sultan Nazarbaev «Al­ma­tyny 2010 jylǵa deıin damytý baǵdar­la­ma­syn» bekitti. Onyń ish­inde metro qurylysy basym ınvestı­sııa­lyq jobalar qataryn­da boldy. Osy kezden bastap metro qury­ly­sy qaıta qarjy­lan­dy­rylyp, bar­lyq qurylys-mon­taj jumystary­nyń 70%-daıy or­yndaldy. Sony­men qa­tar qalany damytýdyń bas jos­paryna sáıkes metropolıten qu­ry­lysyn aıaqtaý jáne paıda­la­nýǵa berýdi úsh jeli boıynsha kezeń-kezeńmen iske asy­rý jospar­lanǵan. Qazirgi ýa­qytta metropo­lıtenniń birinshi jelisi birinshi kezeginiń qu­ryly­sy aıaqtaldy. Raıymbek dań­ǵy­­lyn­da ornalasqan metro Fýrmanov kóshesi boıymen Abaı dań­ǵylyna deıin, odan ári burylys jasap, batys baǵyttaǵy Gagarın dańǵylyna deıin baǵyt alady. Birinshi kezeńniń uzaqtyǵy qos jol­tabanǵa eseptelingen 8,56 shaqy­rymdy quraıdy jáne oǵan «Raı­ymbek batyr», «Jibek jo­ly», «Almaly», «Abaı», Baıqo­ńyr», «M.Áýezov atyndaǵy teatr» jáne «Alataý» dep atalatyn jeti stansa qosylady. Almaty metropolıtenin jobalaý kezinde qalanyń taý-geologııalyq jaǵ­daıy, seısmıka­lyq jáne geogra­fııalyq ornalasýy qatań esepke alynǵan. Jobanyń jalpy uzaq­ty­ǵy jer­asty taýy ar­qyly 21,74 shaqy­rym­dy quraıdy. Qanat ESKENDIR, Sýretti túsirgender S.BONDARENKO, B.OTARBAEV.