Qanatqaqty

Til-kózimiz tasqa, boksshy Qanat Islamdy qazaq bylǵary qolǵap óneriniń sońǵy 10 jyldaǵy mańdaıyna jazylǵan sheberi deýge bolady. Beıjiń Olımpıadasynda Qytaı quramasynyń atynan shyǵyp, qola júldeger atanǵan Qanat baýyrymyz byltyr Qazaqstan azamattyǵyn alǵannan keıin qazir «Astana arlans» kásipqoı boks klýbynda óner kórsetedi.  Bul komanda bıyl Búkilálemdik boks serııasy (WSB) boıynsha ótken jekpe-jekterde ekinshi oryn alǵany belgili. Osy aıqastarda Qanat birde-bir ret jeńilmeı, qarsylastarynyń bárin sula­typ, jeńip otyrdy. Biraq boksshynyń bir ózi bir komandaǵa jetpedi. Komandalyq oıyn­dar­da bir qaqpashynyń ózi jarty komanda bo­lyp eseptelse, boksta olaı emes. Munda ár sport­shynyń jeńisi qorytyndy nátıjege áser etedi, sol úshin ár jeńis aýadaı qajet. Sondaı kezge biz mamyr aıy­nyń basynda Qytaıdyń Gýıang qalasynda «Astana arlans» pen «Paris united» klýbtarynyń arasynda ótken Búkilálemdik boks serııasynyń fınaldyq kezdesýinde kýá bolǵan edik. Osy aıqasta otandas­ta­ry­myzdyń tórteýi jeńip, qalǵan altaýy je­ńil­gende óz salmaǵynda jeńiske jetkenderdiń biri Qanat Islam bolatyn. О́kinishke qaraı, tór­teýi jeńse de, bizdiń komandaǵa  jeńis ákelmedi. Jeńisti toılaǵan «Paris united» klýby WSB serııasynyń ótken maýsymyndaǵy bas júldesine ıe boldy. Sol kezdegi aıqastarda Qanat Islamnyń kózinen ushqyndy kórip, al jekpe-jekterden soń namysshyl jigittiń óz áriptesterine barynsha qoldaý kórsetip, demep júrgenine rıza bolǵanbyz. Sondaı sátterdiń birinde biz Qanatty áńgimege tartýdy jón kórgen edik. – Qanat, osy sen  sharshy alańǵa nokaýtpen jeńemin dep shyǵasyń ba? – Ondaı oı bolmaıdy endi. Keshegi jekpe-jekke bes raýndqa d­a­ıyndalǵanmyn. О́zimdi ózim aıqas­qa qamshyladym. Qarsyl­a­sym­nyń jarystaryn qarap, biraz zerttedim. Men endi shyǵa salyp, birden atylmadym ǵoı. Biraz júrdim. Endi boks qoı, tıip ketedi de (kúledi). – Komandaǵa kesh keldim dep ókinbeısiń be? – Kesh kelgenim bilinip ja­tyr. Eger byl­tyr kelgende jeke chempıonatqa shyǵar ma edim dep oılaımyn. Biraq onyń bári Allanyń qo­lynda ǵoı. – Olımpıadaǵa joldama alý úshin boksshy azamattyq alǵan elde úsh jyl turý kerek degen áń­gime bar. Soǵan qalaı qaraı­syń?        – Iá, ondaı áńgime aıtylyp júr. Bizde aýyr atletter bar ǵoı, solar azamattyq ala salady da Olımpıadaǵa barady. Nege ekenin bilmeımin, qazaqqa kelgende solaı qınalyp qala ma. – Qazir kóp jastar seniń boksyńdy qaraıdy. Saǵan uq­sa­ǵy­sy keledi. О́zińde qandaı bir erekshelik bar ma? – Joq, mende eshqandaı erekshelik joq. Eshkimnen artyq tý­ǵan joqpyn. Bári Allanyń bergen kúsh-qýaty. 15 jyldan beri sportpen aınalysyp júrmin. Sportta kim jumys istese, kim aldyna maqsat qoıyp tyryssa, sol bıik belesterge jetedi.  Bas­qa sportta da solaı. – Buryn jarystardan keıin boksshylar bapkerlerimen birge qalyp jattyǵatyn edi. Qazir jarys qalaı bitedi, ketýge asyǵady. О́zińde jeke jat­tyǵatyn kezder bola ma? – Iá, men ózim kúndelikti jat­ty­ǵamyn. Bokstan basqa da sport túrlerimen aınalysamyn. Júgire­min, dop oınaımyn. Qy­taı­da tur­ǵan kezimde kóp ustaz­dary­mnan bilim aldym, olardyń tárbıesin kór­­dim. Sonyń paı­dasy tıip jatyr. – Qazir qaı jerde, qaı elde bolsyn boksshylar arasynda báseke kóp. О́ziń týyp-ósken Altaıda qazaq balalary qy­taı­lardyń arasynan shyǵa al­maı júr degen áńgimeni estip júrmiz. Negizgi basymdyqty qytaılarǵa beredi deıdi. – Negizi ol bylaı ǵoı. Meni tárbıelegen aǵam. Qazir onyń shá­kirtteri kóp. Olardyń ara­syn­da Qytaıdyń jastar ko­man­­dasyna shyǵyp jatqan­dar da bar. Qytaı­da halyq kóp bol­ǵan­nan keıin bá­se­ke bolady, árı­ne. Shetke qa­ǵy­lý da bola­dy. Endi Qazaqstan jaq­sy sport­shy­lar­dy tartyp ja­tyr ǵoı. Múm­kin keıin biz de Alla buıyrtsa sol jigitterdi ákelý­ge jumys isteıtin shyǵarmyz dep oı­laımyn. Osy elge kelip, Qazaq­stan aty­nan shyǵyp, eli­mizdiń týyn kóterip júrse, olar úshin bu­dan asqan baqyt joq. Bizdiń jo­ǵa­ry jaq­taǵy aǵa­larymyz sol jigit­terge kómektesse jaqsy bolar edi. – Beıjiń Olımpıadasy­nyń aldynda Qazaqstanǵa kelýge múmkindik boldy ma? – Ondaı múmkindik bolmady. О́ıt­keni, men ol kezde kóp adam­darǵa ýáde berip, Olımpıadaǵa birge da­ıyn­­dalamyz dep, kóp qu­jat­­tarǵa qol  qoıǵan edim. Sonyń bá­rin tastap ketsem, azamat degen aty­ma syn bolmaı ma. Biraq men olar úshin ómir súrmeımin. Ár­kim­­niń óz ómiri bar. Sol kezde men olarǵa basqa elge emes, óz elime, atajurtyma ketip baramyn dep aıttym. – Namazǵa deıin jáne namaz oqyǵannan keıin qan­daı aıyr­mashylyqty sezinip júrsiń? – Meniń áke-sheshem namaz oqyǵan kisiler. Kózimdi ashqaly beri ıslam otbasynda óstim. Sodan ózim dinge jaqyn bolǵannan keıin jarysqa barǵanda Alla ta­ǵa­ladan tilep júrdim. Alla taǵa­la júregime ıman salǵan shyǵar, barǵan saıyn jolym ashylyp jat­qandaı sezinemin. – Bala-shaǵa bolǵanda bala­laryń boksshy bolsa dep ar­man­daısyń ba? – Inshalla endi keıin kóremiz. Jazǵy, Qysqy Olımpıadaǵa qa­tys­sa dep oılaımyn. – Rıngke shyqqanda jan­kú­ıer­lerdiń qoldaýyna úmit arta­syń ba? Sezimge beril­meı­siń be? Bapkerler seni sezimge berilgish deıdi. – Jo-joq. Men negizi ózimdi us­taý­ǵa tyrysamyn. О́ıtkeni, boks degen bir raýndtyq jarys emes qoı. Bá­rin aqylmen, aqy­ryndap isteý kerek. Rıngke jaqsy jaǵyna da, jaman jaǵyna da daıyndalyp shyǵamyn. – Rıngte jeńiske jetkennen keıin kóp aınalyp júgirip alady ekensiń. Basqalary rıng­­ten tez ketip jatady, al sen qytaılarǵa ádeıi solaı isteısiń be sonda? – Ondaı bóten oı bolǵan joq. О́zimdi bir mıllıardtan astam Qy­taıǵa qazaqtyń kim ekenin taǵy tanytsam dep oılaımyn. Bul jar­ty álemge qazaqty tanyt­qan­men birdeı ǵoı. О́ıtkeni, Qy­taı­d­a kóp sportshylar Qazaq­standy bile bermeıdi. Sol úshin tanytý kerek. Endi basqa da jaǵy bol­ǵan shyǵar. Ony syrt kóz syn­shy deıdi ǵoı, adamdar ózi bile jatar. – Kúndelikti rejimiń qalaı? – Meniń ómirim – jattyǵý. Shy­nyn aıtqanda basqa turmys-tirshi­lik qyzyqtyrmaıdy. Ol ádet bo­lyp qalǵan. Bul ózi namaz sııaqty. Namazdy bes ýaqyt oqy­sań, pa­ryz bolsa, jattyǵýdy da úsh ýa­qyt jasasań ol da paryz sııaqty bolyp qalady. Áıteýir,  kúnde bir nárse is­temeseń uı­qym ty­nysh bolmaıdy. – Bizdiń boksqa  ne jetpeıdi? – Bizde jastardy óte erte qı­nap jiberetin sııaqty. Soǵan qarasam, Qazaqstanda bizben shamalas jigitter az. Al basqa elderge qarasań, Olım­pıadaǵa bara­tyn jigitter bizden úlken, bizben qa­raı­las jigitter. Balalar jasós­pi­rim­der qurama­sy­nan eresekterge shyqpaı sharshap qa­la­dy. О́ıt­keni, jańa aıt­qanym­daı bizde ba­la­lar­dy kóp jat­tyq­­tyryp, ja­rys­tar­ǵa aparyp, qınap jiberedi. Qa­zir Qy­taıda úsh-tórt Olımpıa­daǵa qaty­sa­­tyn jigitter bar. So­nyń bári ne deısiz ǵoı, medısına men durys tár­bıeniń arqasy. Bizge kóp ná­r­seni qara kúshke salýǵa bolmaı­dy. Sport ta ǵylymnyń bir túri. Kóp bilim alyp, kóp toqı bilý kerek. – Seniń salmaǵyńda báseke­le­s­ter bar ma? – Men báseke degen nárseni oılamaımyn. Kim kóp eńbek­ten­se, kóp tyryssa sol árqashan jeńiske jetedi. Qazir 69 kıloǵa túse al­maımyn. 75-ke shyqsam, shy­ǵýym múmkin. Kim jaqsy daıyn­dal­sa, bapkerler kimdi jaqsy daıyndasa boldy, meniń eshkimge ókpem joq. Olımpıadaǵa baratyn adam da sol kezde belgili bolady. – Baqyt Sársekbaevtyń Olım­­pıadadan keıin demalyp, boksqa qaıta kelgenine qalaı qaraısyń? – Meniń Baqyttan úırenetin jerlerim óte kóp. Sonshama ýaqyt  demalsa, demalsyn. Negizi dema­lyp, qaıta shyǵý óte qıyn bola­dy. Men onyń «Astana arlans» ko­mandasynda óner kór­setkenine rızamyn. О́ıtkeni, ol sportshy­larǵa dem berdi. – О́zińe kimniń boksy unaıdy? – Kóp qoı. Kishkentaı kezimde áýesqoı boksqa qyzyqpaı­tyn­myn. Kásipqoı boksqa ketsem dep oılaıtynmyn. Qazir ká­sip­qoı boksqa Amerıkadan sha­qy­rtýlar kelip jatyr. Olım­pıa­daǵa joldama alý bolmaı jat­sa, Baýyrjan aǵamyzdyń (B.Ospanov, «Jer-Sý» korpora­sııa­synyń prezıdenti) kómegi tıse, Amerıkaǵa ketýim ábden múmkin. Endi qaıda bolsa da kók týymyz kóterilse deısiń ǵoı. – Qazir ne oqyp, ne kórip júrsiń? – Dinı kitaptardy kóp oqı­myn. Paıǵambardyń ómiri men hadısteri týraly kóp oqyp júrmin. Qazir din qazaqtyń rýlary sııaqty tarmaq-tar­maqqa bólinip ketken ǵoı, sol úshin jastar durys tań­daý jasap, ózi­mizdiń qalyptasqan dinimizge bet bursa eken deımin. Qazir Alla taǵala qazaqqa bárin berip jatyr. Biz osy kúnniń qadirine jetýimiz ke­rek. Aldymen birlikti oılaýy­myz kerek. Jastar osy elge ju­mys istep, bolashaǵy bolsa eken deımin. Áńgimelesken Dastan KENJALIN.