Velosaıahat

6-29 tamyz kúnderi elimizde norvegııalyq «Bike for Peace» (Beıbitshilik úshin velosıped júrgiz) qoǵamdyq uıymynyń uıymdastyrýymen «Semeı – Almaty – Astana» baǵytynda alǵash ret velosaıahat jasaý josparlanýda. Saıahat 2 000 shaqyrym qashyqtyqty qamtıtyn bolady. Bul is-shara el táýelsiz­di­gi­niń 20 jyldyǵy jáne Semeıdegi ıadrolyq polıgonnyń jabyl­ǵa­ny­na 20 jyl tolýyna oraı uıym­dastyrylýda. El ishindegi bul saıa­hat 6 tamyz kúni ondaǵan jyl­dar boıy ( 1949 jyldan 1991 jyl­ǵa deıin) Keńes Odaǵynyń ıadrolyq synaqtary ót­kizilgen jerdiń ma­ńyn­da, ıaǵnı Semeı qalasynan bas­talyp, 29 tamyz kúni Astana qa­lasynda márege jetpek. Este­ri­ńizge sala ketsek, 6 tamyz 1945 jyly AQSh-tyń Japo­nııa­nyń Hırosıma men Nagasakı qalalaryn bombala­ǵan kún bolyp esepteledi. Saıahat­tyń bastalýy osy oqıǵaǵa baıla­nys­tyrylyp otyr. Al 29 tamyz­dyń tańdalýy­nyń sebebi, bul kún­niń Elbasy N.Nazarbaevtyń usyny­sy­men Iаd­ro­lyq synaqtarǵa qarsy ha­lyq­aralyq kún bolyp jarııa­lan­ǵany belgili. Memleket bas­shy­sy­nyń osy usy­ny­syn BUU Bas As­sam­bleıasy kezinde biraýyz­dan qol­dap, qabyl­daǵan bolatyn. Qazir velosaıahatqa qatysatyn topqa kiretin adamdardyń sany bel­gili bolyp otyr. Oǵan 10 nor­vegııalyq jáne ózi­miz­diń 6  azamatymyz kiredi. Top qu­ra­myna kózi­niń kórý qabi­leti tómen Harald Vık, «Bike for Peace» uıymy­nyń jetekshisi, estý qabi­leti tómen Tore Naerland (ekeýi de norvegııalyq ) bar. Olar ózderi­men eki adamǵa arnalǵan tandem-velosıpedti ákeledi. Osy velo­sıped­ter­diń bireýi Norvegııada kópte­gen sporttyq keshenderdi sa­lyp, bú­kil dúnıe júzinde zaǵıp­tardy qol­daýda qoltańbasyn qaldyr­ǵan «Arys­tan­dar» Norvegııa klýbynyń qoldaýy­men satyp alynǵan. Osy saıahattan soń Harald Vık pen Tore Naerland ózderi mingen tandem-velosıpedti As­ta­nadaǵy zaǵıptar qoǵamyna syıǵa tartpaqshy. Al saıahat kezinde oǵan qatysý­shylar Shyǵys Qazaqstan, Almaty, Jam­byl, Qaraǵandy jáne Aqmola ob­lystary, Almaty men Astana qala­la­ryn­da bolyp, mektepter men múge­dek­terge arnalǵan mekemelerdi aralap, jergilikti halyqpen kezdesetin bolady. «Bike for Peace» uıymynyń mú­sheleri bizdiń elimizde buǵan deıin de bolǵan eken. Olar 1999 jyly Qy­taı­dyń Beıjiń qalasynan Norve­gııa­nyń Bergen qalasyna barǵanda Qazaq­stan arqyly ótipti. Osy kezde joryqqa qatysýshylar Beıjiń qa­la­synan Qazaqstanǵa, Reseıge, Fınlıandııaǵa, Shvesııa men Norve­g­ııaǵa deıin 11 470 km. quraıtyn álemdik týr uıymdastyrdy. Endi osyndaı velojoryqty olar 2012 jyly Almaty – Astana baǵytynda ótkizýdi josparlaýda. Atalǵan uıymnyń alǵashqy sapary 1978 jyly Soltústik Ir­lan­­dııaǵa jasaldy. 1977 jyly Helge Hýndaıde (Helge Hundeide) jáne Tore Nerland (Tore Naerland) ózderiniń birinshi halyqaralyq velosıped saıahatyn bastap, ony «Bike for Peace» dep atady. Osy alǵashqy sapar AQSh-tyń bir jaǵadan ekinshi jaǵaǵa deıin, ıaǵnı Sıetldan Vashıngtonǵa deıin bol­ǵan. 1978 jyldan beri «Beıbitshilik úshin saıahat» uıymy álemniń 104 eline beıbitshilik pen dostyq saıahattaryn uıymdastyrdy. Dastan KENJALIN.