Bizdiń zamanymyzdyń keıipkeri

Jylyoı aýdanynyń ortaly­ǵy – Qulsary qalasynan ba­tysty betke alyp, jol júrip kelemiz. Jol bastaýshymyz – Nur­tas Qýat­baev, aýdandyq aýyl sha­rýa­­shy­ly­ǵy bóliminiń bastyǵy. Jol boıy aýdannyń aýyl sharýa­shy­lyǵyn damytýdaǵy betburys jaıly aıtyp keledi. Sonaý kóz ushynda aǵarańdaǵan qystaýlar birte-birte jaqyndaı tústi. Qo­ra-qopsynyń aınalasy trak­tor­dyń, máshıne sekildi tehnıkanyń neshe túrine toly. Ádemi shatyr­lan­ǵan eńseli úıdiń beldeýinde jaraýly attaı qos tulpar qań­ta­rylypty. Biri – qazaqy oıý-ór­nek­pen kómkerilgen er-toqym sa­lyn­ǵan, qazaqtyń er qanatyna ba­laǵan kádimgi jıren tóbeli, ekinshisi – sheteldik “Toıota” máshı­ne­si. Aýyl irgesinde jazǵy sa­ǵym­dy dalada júzgen kemedeı bolyp kórinetin túıeler jaıy­lyp júr. Árirekte otar-otar qoı da kóri­nedi. Kóligimiz úı janyna toqtaı bere moınyna fotoap­pa­ra­tyn asy­n­ǵan Aızada qaryn­da­sy­myz aýyl kórinisin, qaına­ǵan tirlikti syrtyldatyp túsire bastady. – Bul aýdandaǵy belgili sharýager Seıitjan Baljigitovtiń aýyly, – dedi Nurtas Qýatbaev pen Erbolat Eleýsinov bir-biri­men jarysa sóılep. – Áne, ózi de kele jatyr... Qora janyna taý-taý bolyp úıilgen kóńdi kún sáýlesine ja­ǵy­lysqan kúregimen áldebir jer­ge tasyp júrgen jap-jańa traktor kabınasynan sekirip túsken jas jigit arsalańdap bizge qaraı adymdap keledi. – Assalaýmaǵalaıkým, aǵalar, aýylymyzǵa hosh keldińizder, – dep kúrekteı qos qolyn usyna ber­gen Seıitjan sharýager bári­miz­di úıine qaraı bastady. Úı mur­jasynan býranyń shýdas­yn­daı jelkildeı ushqan qoıý tútin kórinbese de ishinen erekshe bir jylylyq seziledi. Býy burqy­raı pisken súr ettiń ıisi tanaýdy qy­tyq­taıdy. Jastary bir-biri­men shamalas eki kishkene ul qud­dy kúnde kórip júrgen aǵalary kelgendeı qýanýly. Kezek-kezek kip-kishkentaı qoldaryn usyna­dy. Qabyrǵaǵa japsarlata qo­ıyl­ǵan ádemi jıhazdyń sóresi maqtaý qa­ǵaz­dary men dıplom­darǵa, alǵys hattarǵa toly eken. Shetinen kóz júgirte qaraı bas­tadyq. Túrli-tústi úlken teledıdarda Qazaq­stan jańalyq­tary berilip jatyr. Tereze jaqtaýyna ilingen uıaly telefonǵa áldebir nárse jalǵa­nyp tur. Buryn kóz­ge túspegen tań­syq nárse. “Bul, ne boldy eken?” dep oıymyz san-saqqa jú­girdi. Telefonǵa qýat berip tur-aý, degenge toqtasaq ta, elektr jelisine qosylatyn jal­ǵamasy kórinbeıdi. – Kúnnen qýat alatyn batareıa ǵoı, – dedi Seıitjan oıymyzdy oqyp turǵandaı. – Osyndaı ba­ta­­reıa­­nyń úlken túrin shopan­dar­ǵa berip qoıdym. О́zimde de bar. Aýylymyz ortalyqtan qashyq­taý bolsa da tabıǵı gaz jelisin júr­gi­zip aldym. Sóıtip, kelin­deri­ńiz­di ot jaǵý, kúl shyǵarý áleginen qut­qardym. Uıaly baı­lanystyń, qa­la­lyq telefonnyń qyzyǵyn kórip otyrmyz. Sharýa qamymen keıde aýyldan tym-tym alysqa uzaýǵa týra keledi. Sondaı kezde “Turaia” spýtnıktik baılanys tele­fonyn paıda­lanamyn. Bir artyqshylyǵy, bul telefonnyń dalanyń taram-taram soqpaǵynan jolyńdy taba almaı adasqanda, ne tumandy kúnderi barar jerińe baǵyt berer kompasy bar... Seıitjannyń sharýa jaıynan syr tartyp otyrmyz. Úsh myńǵa tarta asyl tuqymdy qoıy bar eken. Árqaısysynyń uzyn sany 200-den asatyn túıe, sıyr jáne jylqy túlikteri taǵy bar. Usaq maldardy tórt otarǵa bólip ba­ǵa­dy eken. Taıaýda asyl tuqymdy sharýashylyq mártebesi berilipti Seıitjannyń “Dostan ata” atala­tyn qojalyǵyna. Árıne, mundaı mártebe kez kelgen sha­rýa­shylyq qurylymyna ońaı­lyq­pen berile qoımaıdy. Jyl saıyn jelige bo­ta-qulyn baılaıdy. Túıe sútinen tonna-tonna shubat daıyndaıdy. Bıyl 40 túıe saýylypty. Túıeni negizinen Seıitjannyń kelinshegi saýa­dy. “Osynsha túıeni eki adam bolyp bir saǵatta saýyp bitiredi” deıdi Seıitjan kelinsheginiń áb­jil qımylyna rızashylyǵyn ja­sy­ra almaı. Shubat pen qy­myz­dy, artyq malynyń etin aýdan ortalyǵynda ár senbi saıyn óte­tin aýylsharýashylyq jár­meń­­ke­sin­de saýdalaıdy. – Memleket tarapynan kóp kómek kórip otyrmyz, – deıdi Seıitjan Baljigitov sharýashy­ly­­ǵy­nyń órkendeý barysynan syr sýyrtpaqtap. – Jyl saıyn asyl tuqymdy edilbaı saýly­ǵynyń ár basyna beriletin sýb­sı­dııalyq qarjynyń eńsemizdi tikteýge septigi mol. Túrkimen­stannan sútti 40 arýana satyp alǵanbyz. Reseıden bal tatyǵan súti mol bıe ákelgenbiz. Tym jaq­sy jersindi. Batys Qazaq­stan oblysyndaǵy “Birlik” AQ-tan asyl tuqymdy edilbaı qo­ıyn alyp turamyz. Sıyrdy et baǵytynda ustaımyz. Aýyl sha­rýashylyǵy salasyn­da­ǵy ǵy­ly­mı zertteý ınstı­týt­ta­ry­men mal tuqymyn asy­l­dan­dy­rý jó­ninde tyǵyz baılanys or­nat­tyq. Ja­qynda lızıng júıe­si­men 5 “Belarýs” traktoryn sa­typ alyp edim. Endi “KamAZ” kó­ligin tirkemesimen alýdy uıǵa­ryp otyr­myn. Jıyrma myń gektardaı jerimizden qysqa pishendi ózimiz daıyndaımyz. Oǵan teh­nı­­ka­myz da, adam kúshi de jetedi. Jasy áli 40-qa tolmasa da sharýanyń jaıyn jaqsy biletin, 24 adamǵa turaqty jumys taýyp be­rip otyrǵan jas jigitke: “Senimen shamalas jigit­ter­diń qalada turýy, jyly oryn­da otyratyn jumysty tań­da­ı­tyny qyzyq­tyr­maı ma?” deı­miz Seıitjanǵa áń­gime ara­synda. – Bala kúnimnen malǵa ja­qyn óstim, – deıdi sharýager jigit. – Ákem Qapan qajy men anam Yrys­tydan órbigen 13 ul-qyz­dyń on birinshisimin. Keń­shar ju­mysynan qoly bosamaıtyn áke­miz bárimizdi de kishken­taıy­myz­dan adal eńbek­ke baýlydy. Ákem bizge jaz boıy shalǵy, oraqpen shóp shaptyratyn. Sonda “Keń­shar­dyń tehnıkasy tur­ǵan­da, ákem­niń bizge shóp shap­tyr­ǵany nesi eken?” dep oı­laýshy edim. Eshkimniń ala jibin atta­maý­dy ja­dy­myzǵa myqtap toqýǵa tár­bıe­legen ákemniń adal eńbek­pen tapqan nannyń tátti bola­ty­nyn bala kezden uǵynsyn degenin keıin túsindim. Shúkir, ákemniń sol tár­bıe­sinen jaman bolmadyq. Qıyn­dyqqa tózýge, ony jeńe bilýge talpyndyq. Sharýager jigitpen qosh­ta­syp, Qulsaryǵa baǵyt alyp ba­ra­myz. Al sharýager jigit qaı­ta­dan traktor róline oty­ryp, qys qamyn­daǵy kúndelikti tirligine kiristi. Jaz jaılaýǵa, qys qys­taýǵa sho­pan­darmen bir­ge kóship-qonyp jú­retin Seıitjan Baljigitov qazaq tarı­hy­nyń sońǵy kóshpendisindeı kóringenmen, ór­­kenıetti tur­mys­­tyń bar ıgiligin paıdalana bilgen búgingi zamannyń keıipkeri. Joldasbek ShО́PEǴUL, Atyraý oblysy, Jylyoı aýdany. Sýrette: búgingi za­man­daǵy  sharýager Seıitjan Baljigitov jáne onyń qyr ba­syndaǵy qystaýy. Sýretti túsirgen Aızada DOLYBEKOVA.