«Jumyspen qamtý-2020»: onyń tıimdiligi nede?

Elbasy Nursultan Nazar­baev­tyń tikeleı tapsyrma­sy­men qolǵa alynǵan bul baǵdar­lamanyń ar­qasynda aldaǵy ýa­qytta myńdaǵan turaqty jumys orny ashylatyny qýantarlyq jańalyq. Jańa joba, jańa ju­mys oryndary jańa múm­kindik­ter týdyrmaq. Bul ju­mys oryn­dary qarapaıym halyqtyń ıgiligine baǵyttalǵan. Jumyssyz­dar, jalaqysy tómen, az qam­tylǵan azamattar men óz betinshe jumys isteýshiler úshin laıyqtap jasalǵan. Aıta ketý kerek, ju­myssyzdardyń 71 paıy­zyn aýyl turǵyndary qu­rap otyr. Bul rette baǵdarlama aýyldyqtardy jumyspen qam­typ, turmystyq jaǵdaıyn kó­terýge baǵyttalyp otyr. Taǵy bir másele, jumyssyzdardyń 76 paıyzynyń joǵary bilimi joq, tek mektep attestaty ǵana bar azamattar bolyp tabylady. Biliktilik turǵysynan qarasaq, olardy jumyspen qamtý úshin, aldymen belgili bir mamandyq­qa oqytý kerek. Bul rette, aýyl jastarynyń jaǵdaıy erekshe alańdaýshylyq týdyryp otyr, kásiptik bilim alýǵa qoljetimdi­ligi shekteýli bolǵandyqtan, olar resmı eńbek rynogynda is júzinde básekege qabiletsiz bo­lyp tabylady. Eńbek ryno­gyn­da qalyptasqan mundaı ahýal­dyń tikeleı saldary kedeılikke ákep soqtyrady. 2010 jylǵy 1 qazandaǵy jaǵdaı boıynsha 1,1 mln. astam adamnyń tabysy eń tómengi kúnkóris deńgeıinen az. Sondyqtan óz betinshe jumys­pen aınalysýshylar, jumys­syzdar jáne tabysy az adamdar baǵdarlama aıasynda 5 jyldan aspaıtyn 3 mln. teńge shaǵyn nesıe ala alatyn bolady. Sonymen qatar, qajet bolǵan jaǵdaıda ınjenerlik-kommýnıkasııalyq ınfraqurylymdy damytý úshin joldar, jylýmen jáne sýmen jabdyqtaý, telefon jáne elektr jelilerine jetispeıtin ınfraqu­ry­lymdy salý syndy qosymsha qoldaý da kórsetiledi. Bul táýel­sizdik jyldary alǵash ret ja­salyp otyrǵan qadam. Baǵdarla­manyń aıasy óte aýqymdy bol­ǵandyqtan, onyń oryndalýyn jiti qadaǵalap, bólingen qarjynyń talan-tarajǵa túsip ketpeýi úshin «Nur Otan» HDP-nyń janynda arnaıy komıssııa quryldy. Son­daı-aq jobanyń oryndalýyn Úki­met basshysy Kárim Másimov­tiń ózi qadaǵalaıtyn bolady. 2008 jyldyń kúzinde jumyssyz­dardyń sany 559 myńǵa jetken edi. Sol kezde Úkimet Elbasynyń tapsyrmasy boıynsha «Jol kar­tasy» jobasyn júzege asyrǵan bolatyn. Kárim Qajymqanuly: «Baǵdarlama tıimdiligin kórsetip, jumyssyzdardyń sany áldeqaı­da qysqardy. Búgingi tańda elimizdegi halyqtyń eńbekke jaram­dy bóliginiń ishindegi jumyssyz júrgender 5,7 paıyzdy quraı­dy», – dep el ıgiligine jasalǵan baǵdarlamalardyń barlyǵy jemisti bolatynyna senim bildir­gen-di. Al alǵashqy baǵdarlama­lar­dan «Jumyspen qamtý-2020» baǵdarlamasynyń aıyrmashy­ly­ǵy qatysýshylar kásipkerlik biliktilik turǵysynda, ne bolmasa, tehnıkalyq mamandyqtar boıyn­sha oqý kýrstaryna qatysa alady. Onyń arty mindetti túrde ju­myspen qamtylatyny taǵy bar. Qysqa merzimdi oqý kýrstaryn Úkimet qarjylandyrady. Tipti, olardyń oqý ornyna deıingi jolaqysy men baspanasyn da bılik qamtamasyz etedi. Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstri Gúlshara Ábdihalyqova: «El­basy tapsyrmasy boıynsha ázir­lengen jumyspen qamtamasyz etýdiń jańa strategııasy shamamen 200 myńdaı adamdy qamtı­dy», – dep óz sózinde kórsetip ótti. Eń aldymen jumys izdeýshilerge birinshi kezekte memlekettik ındýstrııalandyrý kartasy nysandarynan jumys usynyla­dy. Al eger óńirde qolaıly ju­mys orny tabylmaǵan jaǵdaıda baǵdarlamada ol eldi mekennen jumys qolyna suranys joǵary jerge kóshirý qarastyrylǵan. Aýyldarda óz kásibin bastaımyn deýshilerge de jol ashyq. Olar kásipkerliktiń negizderin úırenip, jańa bıznes ashý úshin nemese burynǵysyn keńeıtý maqsatynda shaǵyn nesıeler ala alady. Ábdirahman QYDYRBEK.