«Jasandy baýyr - «MARS» júıesinen habardar bolyńyz
Almatyda ǵana emes, elimiz boıynsha eń úzdik emdeý mekemesiniń biri Ortalyq qalalyq klınıkalyq aýrýhanada «Jasandy baýyr – «MARS» albýmındik dıalız apparaty ártúrli genezdik baýyr jetispeýshiligi kezinde ekstrakorporaldyq ýytsyzdandyrý (qan tazalaý) maqsatynda qoldanylmaq. Bul júıe – ekstrakorporaldyq ádisteriniń biri bolyp sanalatyn baýyr qyzmetin almastyrýdyń ınnovasııalyq jáne tıimdi tásili bolyp tabylady.
Germanııadaǵy «Qambro» fırmasy jasap shyǵarǵan atalmysh apparat – baýyrdyń buzylǵan qyzmetin ýaqytsha atqaryp, kletkalardyń qurylymyn qalpyna keltirý múmkindigine ıe. Bul naýqastyń tolyq jazylyp shyǵýyna ákeletin atalmysh apparat sońǵy 16 jyl barysynda Eýropa, AQSh jáne Reseıdiń klınıkalarynda tabysty qoldanylyp keledi.
Ortalyq klınıkalyq aýrýhananyń gemeodıalız jáne ekstrakorporaldyq detoksıkasııa bóliminiń meńgerýshisi Tursyn Jetpisovanyń aıtýynsha, Qazaqstanda buǵan deıin búırektegi qan tamyrlary qýrap, óz jolymen ýly dáret shyqpaǵan jaǵdaıda sol qyzmetti atqaratyn jasandy búırek apparaty otyz jyldan beri qoldanyp kelse, al myna jasandy baýyr apparaty elimizge kelgen jańa tehnologııa, tuńǵysh apparat. Bir aıta keterligi, baýyrdy tazalaǵan jaǵdaıda jasandy búırek apparaty birge qosylady. О́ıtkeni, barlyq tazalaý úderisi búırek arqyly ótedi.
Derekterge súıensek, medısınalyq jáne áleýmettik-ekonomıkalyq sıpatyna qaraı baýyr dertteri Qazaqstanda keńinen taraǵan aýrýdyń ondyǵyna kiredi. О́lim jaǵynan baýyr dertimen aýyrǵandar – jaraqat, mıokard ınfarktisi jáne mıdaǵy qan aınalymynyń buzylýynan keıingi tórtinshi orynda. BUU-nyń statıstıkasy boıynsha dúnıe júzinde sońǵy 15-20 jylda gepatıtten qaza bolǵandar ekinshi dúnıejúzilik soǵys qurbandarynyń sanynan asyp túsken.
Elimizde baýyrdy tazalaıtyn alǵashqy apparattyń baýyr qyzmetiniń jetispeýshiligi, juqpaly gepatıttiń barlyq túrin, baýyr serrozy, ártúrli jaǵdaıda ýlanǵan toksıkalyq baýyr, sepsıspen (qannyń buzylýy) aýyrǵan naýqastar, ásirese, baýyrdy transplantasııa, ıaǵnı aýystyrǵan jaǵdaıda qoldanylatynyn jetkizgen S.Asfendııarov atyndaǵy UMÝ-diń anestezıologııa jáne reanımatologııa kafedrasynyń meńgerýshisi, Almaty qalasynyń bas anestezıolog-reanımatology, medısına ǵylymynyń kandıdaty, professor Svetlana Nuralına, eger baýyrdyń 15 paıyzy ǵana jumys jasaıtyn bolsa, al bul apparat adam ómirin uzartyp, onyń qyzmetin seksen paıyzǵa deıin jetkize alatynyn alǵa tartyp otyr. «Al bul – óte joǵary kórsetkish. Ásirese, juqpaly A,V,S gepatıti, sondaı-aq hırýrgııada mańyzy zor. Máselen, óttegi tas tútikke turyp qalyp, adam sarǵaıǵanda, bolmasa serroz (baýyrdyń qaterli isigi) bolǵanda onyń arty ókinishpen aıaqtalyp jatady. Eger biz ondaı naýqasty der kezinde búırek jetispeýshiligi apparatyna qosatyn bolsaq, baýyrǵa qatysty birqatar problemany sheshýge múmkindigi mol. Ortalyq aýrýhanada bul baǵdarlamany zerttep, qolǵa alǵanymyzǵa eki jyldaı boldy. Ony emdeý orny sharýashylyq eseptegi qarajatyna satyp alyp otyr. Bul tásil aýrýhanadaǵy kez kelgen detoksıkasııa baǵdarlamasymen iske aspaq. Adam ómirin saqtaýda belsendi terapııa kezinde, bolmasa óte qıyn jaǵdaıda kómektese alamyz. Men bizdegi osyndaı medısınadaǵy ilgerileýge qýanyp otyrmyn», – dedi bizge Svetlana Nuqashqyzy.
Qazaqstanda atalmysh apparatty tuńǵysh ret iske qosyp, alǵashqy pasıentti qabyldaýǵa Máskeýden arnaıy shaqyrylǵan maman – Bakýlev atyndaǵy júrek qan-tamyrlary ortalyǵynyń ǵylymı qyzmetkeri Oleg Tomarovskıı bul ádisti jetinshi jyl jansaqtaý bóliminde baýyr jetispeýshiligi aýrýy bar júrek qan-tamyrlary aýrýlaryna operasııa jasalǵanda qoldanylatynyn alǵa tartty. «Nátıjeler jaman emes, – dedi bizge Oleg Vıktorovıch. – О́ıtkeni, mundaı baýyr jetispeýshiligimen aýyrǵan naýqastyń bári buǵan deıin qaıtys bolyp, olardy qutqara almaıtynbyz. Qazir 40 paıyzǵa deıin jazylyp shyǵady. Onyń búırek tazalaýdan aıyrmashylyǵy – buryn qandaǵy albýmındi tazartyp shyǵara almaıtynbyz. Qazirgi tazartýdan keıin baýyr bizdiń kómegimizsiz-aq qaıtadan qalpyna keledi. Bul apparatty máskeýlikter baýyr almastyrǵanda, adam ýlanǵan kezde mindetti túrde paıdalanady. Máselen, sańyraýqulaqtan ýlanǵan adamnyń toqsan paıyzynyń arty ókinishpen aıaqtalsa, qazir osy ádisti qoldanýdyń nátıjesinde aman qalady. Eń bastysy, ýaqytynda emdeýdi bastaý kerek. Germanııada bul apparat 1989 jyly shyqsa, Reseıde jumys istegenine on bir jyl. Qazir onyń paıdalaný aýqymy keńip, sepsıs kezinde qoldanylýda. О́ıtkeni, sepsıs kezinde baýyr qatty zaqymdanady. Sondaı jaǵdaıda baýyrdy da emdeıdi, qandy da tazalaıdy. Qazir osy máselede zertteý júrgizip jatyrmyz. Reseıde emniń bári tegin. Meniń jeti jyldyq tájirıbemde bir pasıent ǵana aqy tólep em jasatty.
Elimizde jasandy baýyr apparatyna emdelýge alǵashqy bolyp kelisim bergen 27 jastaǵy Baqytjan Amangeldıevtiń aýyrǵanyna bir apta bolǵan. Bastapqy kezde ýlaný belgisi bolǵanmen, úsh-tórt kúnnen keıin búkil denesi kózine deıin sarǵaıyp ketken. Mamandardyń aıtýynsha, bul óte baıaý, ıaǵnı, 6-8-12 saǵatqa deıin sozylatyn úderis. Ár eki saǵat saıyn analız alyp otyrady. Máselen, naýqastyń baýyr fermenti jıyrma ese kóbeıip, qabynsa, emniń alǵashqy saǵattarynda-aq bılırýbıni 160-tan 70-ke túsken. Eger bári oıdaǵydaı bolsa, emniń aıaǵynda Baqytjan aǵaryp shyǵýy kerek.
– Elimizde baýyr aýrýyn anyqtaǵanmen, ony emdeý óte qıynǵa soǵatyn, – dedi Densaýlyq saqtaý mınıstrliginiń Almaty qalasy boıynsha medısına salasyna aqy tóleý komıtetiniń dırektory Maqsut Qalajanov. – Al naýqastar sany bolsa, jyl sanap ósýde. Olardy emdeýde myna jańadan kelgen tehnologııa óte qajet. О́kinishke oraı, ony qoldanýǵa ár adamnyń qaltasy kótere bermeıdi. Bul qundy quraldy joǵary mamandandyrylǵan medısınalyq kómekke engizetin bolsaq qana, oǵan memleket qarajat bólmek. Mysaly, jasandy baýyr apparaty 13 mln. teńge tursa, bir adamǵa qajetti materıaldar shyǵyny 1 mln. 300 myń teńge. Sondyqtan bul qyzmetti bizdiń komıtetke engizýdi birer aıdyń kóleminde sheshýge tyrysamyz. Aldaǵy ýaqytta mundaı apparatty bıýdjettegi aýrýhanalarda qoldanýdy da oılastyrmaqpyz.
Al Ortalyq klınıkalyq aýrýhananyń bas dárigeri, professor Esentaı Tájıev bizge bergen suhbatynda qazirgi kezde búkil dúnıe júzinde qoldanylyp jatqan em túriniń kóptigin, atalmysh aýrýhana elimizdegi jańadan salynyp, iske qosylyp jatqan emdeý mekemelerinen kóp keıin qalyp ketpeýi úshin qashanda zamanaýı tehnologııalardy alýǵa tyrysatynyn, myna «MARS» apparaty sonyń bir nyshany ekenin jetkizdi. «Men qashanda aýrýhanada jumys jasaıtyn 28 kafedrany meńgeretin professorlarǵa ózderi júrgizip otyrǵan sala boıynsha, ol hırýrgııa, reanımasııa, ýrologııa bola ma, dúnıe júzinde qandaı memlekette jaqsy apparattar bar, sony zerttep, kóz jetkize alsa, sol tehnologııany ákelýge daıyn ekenimdi esterine salyp otyramyn. Birde professor S.Nuralına osy tehnologııanyń qajettigin, onyń áli kúnge Qazaqstanda joqtyǵyn aıtty. Sodan Densaýlyq saqtaý mınıstrliginen ruqsat alyp, apparatty satyp aldyq. Búginde baýyry aýyrmaıtyn adam az shyǵar. Qazir kórip tursyz, denesi sap-sary bolyp kelgen naýqas jigittiń denesi bozaryp, qandaǵy bılırýbın, toksınderi azaıyp keledi. Osyndaı óte qajetti angeograf apparatyn jaqynda tender ótkizip, satyp almaqpyz. Shamamen 240 mln. teńge. Ol qan-tamyrlaryndaǵy qannyń qozǵalysyn, kúretamyrdyń stenkalaryn tekseredi.
Bas dárigerdiń aıtýynsha, ázirge naýqastar aqyly túrde em qabyldaıdy. Al ony bıýdjetten qarastyrý maqsatynda Qalalyq medısınalyq qyzmetke aqy tóleý komıtetimen kelissóz júrgizip, eki-úsh aıdyń kóleminde sheshpek.
Máskeý qalasyndaǵy jyl saıyn elýge jýyq em jasaıtyn №67 klınıkalyq aýrýhanada tájirıbeden ótip kelgen S.Asfendııarov atyndaǵy UMÝ-niń anestezıologııa jáne reanımatologııa kafedrasynyń assıstenti Erkinbek Ismaılovtyń aıtýynsha, ««MARS» terapııasynyń negizgi maqsaty – molekýlıarlyq jaǵdaıda adamnyń denesindegi toksınderdi shyǵaryp ýytsyzdandyrý. Mysaly, buryn ekstrakorporaldy tásil arqyly búırektiń jetispeýshiligi kezinde toksındi shyǵarsa, al adamnyń qanyndaǵy aq ýyz – albýmın ýlaryn tazartýda mundaı tásil bolmaǵan. Bul óte qajet. Apparat tórt bólikten turady. Qan eki otsorber, eki dıalızator arqyly tazalanady. Adamnyń denesindegi ý tikeleı donor albýmınmen qosylyp turady. Bul apparattan keıin qaıtys bolý qasireti 85 paıyzdan 65 paıyzǵa deıin tómendeıdi eken. Eń bastysy, qoldanǵanda qarsy kórsetilimi az. Máselen, tórt aılyq baladan eki qabat áıelge deıin emdeýge bolady. Bir eskeretin jáıt, em aqyly bolǵanmen, naýqastar ózderine dıgnoz qoıǵyzyp, baýyryn tazartyp alam degenmen, naýqastyń taldaý kórsetkishteri osy emdi qoldanýdy qajet dep tappasa, ruqsat etilmeıdi.
Gúlzeınep SÁDIRQYZY, Sýretti túsirgen Sergeı PERMINOV.
Almatyda ǵana emes, elimiz boıynsha eń úzdik emdeý mekemesiniń biri Ortalyq qalalyq klınıkalyq aýrýhanada «Jasandy baýyr – «MARS» albýmındik dıalız apparaty ártúrli genezdik baýyr jetispeýshiligi kezinde ekstrakorporaldyq ýytsyzdandyrý (qan tazalaý) maqsatynda qoldanylmaq. Bul júıe – ekstrakorporaldyq ádisteriniń biri bolyp sanalatyn baýyr qyzmetin almastyrýdyń ınnovasııalyq jáne tıimdi tásili bolyp tabylady.
Germanııadaǵy «Qambro» fırmasy jasap shyǵarǵan atalmysh apparat – baýyrdyń buzylǵan qyzmetin ýaqytsha atqaryp, kletkalardyń qurylymyn qalpyna keltirý múmkindigine ıe. Bul naýqastyń tolyq jazylyp shyǵýyna ákeletin atalmysh apparat sońǵy 16 jyl barysynda Eýropa, AQSh jáne Reseıdiń klınıkalarynda tabysty qoldanylyp keledi.
Ortalyq klınıkalyq aýrýhananyń gemeodıalız jáne ekstrakorporaldyq detoksıkasııa bóliminiń meńgerýshisi Tursyn Jetpisovanyń aıtýynsha, Qazaqstanda buǵan deıin búırektegi qan tamyrlary qýrap, óz jolymen ýly dáret shyqpaǵan jaǵdaıda sol qyzmetti atqaratyn jasandy búırek apparaty otyz jyldan beri qoldanyp kelse, al myna jasandy baýyr apparaty elimizge kelgen jańa tehnologııa, tuńǵysh apparat. Bir aıta keterligi, baýyrdy tazalaǵan jaǵdaıda jasandy búırek apparaty birge qosylady. О́ıtkeni, barlyq tazalaý úderisi búırek arqyly ótedi.
Derekterge súıensek, medısınalyq jáne áleýmettik-ekonomıkalyq sıpatyna qaraı baýyr dertteri Qazaqstanda keńinen taraǵan aýrýdyń ondyǵyna kiredi. О́lim jaǵynan baýyr dertimen aýyrǵandar – jaraqat, mıokard ınfarktisi jáne mıdaǵy qan aınalymynyń buzylýynan keıingi tórtinshi orynda. BUU-nyń statıstıkasy boıynsha dúnıe júzinde sońǵy 15-20 jylda gepatıtten qaza bolǵandar ekinshi dúnıejúzilik soǵys qurbandarynyń sanynan asyp túsken.
Elimizde baýyrdy tazalaıtyn alǵashqy apparattyń baýyr qyzmetiniń jetispeýshiligi, juqpaly gepatıttiń barlyq túrin, baýyr serrozy, ártúrli jaǵdaıda ýlanǵan toksıkalyq baýyr, sepsıspen (qannyń buzylýy) aýyrǵan naýqastar, ásirese, baýyrdy transplantasııa, ıaǵnı aýystyrǵan jaǵdaıda qoldanylatynyn jetkizgen S.Asfendııarov atyndaǵy UMÝ-diń anestezıologııa jáne reanımatologııa kafedrasynyń meńgerýshisi, Almaty qalasynyń bas anestezıolog-reanımatology, medısına ǵylymynyń kandıdaty, professor Svetlana Nuralına, eger baýyrdyń 15 paıyzy ǵana jumys jasaıtyn bolsa, al bul apparat adam ómirin uzartyp, onyń qyzmetin seksen paıyzǵa deıin jetkize alatynyn alǵa tartyp otyr. «Al bul – óte joǵary kórsetkish. Ásirese, juqpaly A,V,S gepatıti, sondaı-aq hırýrgııada mańyzy zor. Máselen, óttegi tas tútikke turyp qalyp, adam sarǵaıǵanda, bolmasa serroz (baýyrdyń qaterli isigi) bolǵanda onyń arty ókinishpen aıaqtalyp jatady. Eger biz ondaı naýqasty der kezinde búırek jetispeýshiligi apparatyna qosatyn bolsaq, baýyrǵa qatysty birqatar problemany sheshýge múmkindigi mol. Ortalyq aýrýhanada bul baǵdarlamany zerttep, qolǵa alǵanymyzǵa eki jyldaı boldy. Ony emdeý orny sharýashylyq eseptegi qarajatyna satyp alyp otyr. Bul tásil aýrýhanadaǵy kez kelgen detoksıkasııa baǵdarlamasymen iske aspaq. Adam ómirin saqtaýda belsendi terapııa kezinde, bolmasa óte qıyn jaǵdaıda kómektese alamyz. Men bizdegi osyndaı medısınadaǵy ilgerileýge qýanyp otyrmyn», – dedi bizge Svetlana Nuqashqyzy.
Qazaqstanda atalmysh apparatty tuńǵysh ret iske qosyp, alǵashqy pasıentti qabyldaýǵa Máskeýden arnaıy shaqyrylǵan maman – Bakýlev atyndaǵy júrek qan-tamyrlary ortalyǵynyń ǵylymı qyzmetkeri Oleg Tomarovskıı bul ádisti jetinshi jyl jansaqtaý bóliminde baýyr jetispeýshiligi aýrýy bar júrek qan-tamyrlary aýrýlaryna operasııa jasalǵanda qoldanylatynyn alǵa tartty. «Nátıjeler jaman emes, – dedi bizge Oleg Vıktorovıch. – О́ıtkeni, mundaı baýyr jetispeýshiligimen aýyrǵan naýqastyń bári buǵan deıin qaıtys bolyp, olardy qutqara almaıtynbyz. Qazir 40 paıyzǵa deıin jazylyp shyǵady. Onyń búırek tazalaýdan aıyrmashylyǵy – buryn qandaǵy albýmındi tazartyp shyǵara almaıtynbyz. Qazirgi tazartýdan keıin baýyr bizdiń kómegimizsiz-aq qaıtadan qalpyna keledi. Bul apparatty máskeýlikter baýyr almastyrǵanda, adam ýlanǵan kezde mindetti túrde paıdalanady. Máselen, sańyraýqulaqtan ýlanǵan adamnyń toqsan paıyzynyń arty ókinishpen aıaqtalsa, qazir osy ádisti qoldanýdyń nátıjesinde aman qalady. Eń bastysy, ýaqytynda emdeýdi bastaý kerek. Germanııada bul apparat 1989 jyly shyqsa, Reseıde jumys istegenine on bir jyl. Qazir onyń paıdalaný aýqymy keńip, sepsıs kezinde qoldanylýda. О́ıtkeni, sepsıs kezinde baýyr qatty zaqymdanady. Sondaı jaǵdaıda baýyrdy da emdeıdi, qandy da tazalaıdy. Qazir osy máselede zertteý júrgizip jatyrmyz. Reseıde emniń bári tegin. Meniń jeti jyldyq tájirıbemde bir pasıent ǵana aqy tólep em jasatty.
Elimizde jasandy baýyr apparatyna emdelýge alǵashqy bolyp kelisim bergen 27 jastaǵy Baqytjan Amangeldıevtiń aýyrǵanyna bir apta bolǵan. Bastapqy kezde ýlaný belgisi bolǵanmen, úsh-tórt kúnnen keıin búkil denesi kózine deıin sarǵaıyp ketken. Mamandardyń aıtýynsha, bul óte baıaý, ıaǵnı, 6-8-12 saǵatqa deıin sozylatyn úderis. Ár eki saǵat saıyn analız alyp otyrady. Máselen, naýqastyń baýyr fermenti jıyrma ese kóbeıip, qabynsa, emniń alǵashqy saǵattarynda-aq bılırýbıni 160-tan 70-ke túsken. Eger bári oıdaǵydaı bolsa, emniń aıaǵynda Baqytjan aǵaryp shyǵýy kerek.
– Elimizde baýyr aýrýyn anyqtaǵanmen, ony emdeý óte qıynǵa soǵatyn, – dedi Densaýlyq saqtaý mınıstrliginiń Almaty qalasy boıynsha medısına salasyna aqy tóleý komıtetiniń dırektory Maqsut Qalajanov. – Al naýqastar sany bolsa, jyl sanap ósýde. Olardy emdeýde myna jańadan kelgen tehnologııa óte qajet. О́kinishke oraı, ony qoldanýǵa ár adamnyń qaltasy kótere bermeıdi. Bul qundy quraldy joǵary mamandandyrylǵan medısınalyq kómekke engizetin bolsaq qana, oǵan memleket qarajat bólmek. Mysaly, jasandy baýyr apparaty 13 mln. teńge tursa, bir adamǵa qajetti materıaldar shyǵyny 1 mln. 300 myń teńge. Sondyqtan bul qyzmetti bizdiń komıtetke engizýdi birer aıdyń kóleminde sheshýge tyrysamyz. Aldaǵy ýaqytta mundaı apparatty bıýdjettegi aýrýhanalarda qoldanýdy da oılastyrmaqpyz.
Al Ortalyq klınıkalyq aýrýhananyń bas dárigeri, professor Esentaı Tájıev bizge bergen suhbatynda qazirgi kezde búkil dúnıe júzinde qoldanylyp jatqan em túriniń kóptigin, atalmysh aýrýhana elimizdegi jańadan salynyp, iske qosylyp jatqan emdeý mekemelerinen kóp keıin qalyp ketpeýi úshin qashanda zamanaýı tehnologııalardy alýǵa tyrysatynyn, myna «MARS» apparaty sonyń bir nyshany ekenin jetkizdi. «Men qashanda aýrýhanada jumys jasaıtyn 28 kafedrany meńgeretin professorlarǵa ózderi júrgizip otyrǵan sala boıynsha, ol hırýrgııa, reanımasııa, ýrologııa bola ma, dúnıe júzinde qandaı memlekette jaqsy apparattar bar, sony zerttep, kóz jetkize alsa, sol tehnologııany ákelýge daıyn ekenimdi esterine salyp otyramyn. Birde professor S.Nuralına osy tehnologııanyń qajettigin, onyń áli kúnge Qazaqstanda joqtyǵyn aıtty. Sodan Densaýlyq saqtaý mınıstrliginen ruqsat alyp, apparatty satyp aldyq. Búginde baýyry aýyrmaıtyn adam az shyǵar. Qazir kórip tursyz, denesi sap-sary bolyp kelgen naýqas jigittiń denesi bozaryp, qandaǵy bılırýbın, toksınderi azaıyp keledi. Osyndaı óte qajetti angeograf apparatyn jaqynda tender ótkizip, satyp almaqpyz. Shamamen 240 mln. teńge. Ol qan-tamyrlaryndaǵy qannyń qozǵalysyn, kúretamyrdyń stenkalaryn tekseredi.
Bas dárigerdiń aıtýynsha, ázirge naýqastar aqyly túrde em qabyldaıdy. Al ony bıýdjetten qarastyrý maqsatynda Qalalyq medısınalyq qyzmetke aqy tóleý komıtetimen kelissóz júrgizip, eki-úsh aıdyń kóleminde sheshpek.
Máskeý qalasyndaǵy jyl saıyn elýge jýyq em jasaıtyn №67 klınıkalyq aýrýhanada tájirıbeden ótip kelgen S.Asfendııarov atyndaǵy UMÝ-niń anestezıologııa jáne reanımatologııa kafedrasynyń assıstenti Erkinbek Ismaılovtyń aıtýynsha, ««MARS» terapııasynyń negizgi maqsaty – molekýlıarlyq jaǵdaıda adamnyń denesindegi toksınderdi shyǵaryp ýytsyzdandyrý. Mysaly, buryn ekstrakorporaldy tásil arqyly búırektiń jetispeýshiligi kezinde toksındi shyǵarsa, al adamnyń qanyndaǵy aq ýyz – albýmın ýlaryn tazartýda mundaı tásil bolmaǵan. Bul óte qajet. Apparat tórt bólikten turady. Qan eki otsorber, eki dıalızator arqyly tazalanady. Adamnyń denesindegi ý tikeleı donor albýmınmen qosylyp turady. Bul apparattan keıin qaıtys bolý qasireti 85 paıyzdan 65 paıyzǵa deıin tómendeıdi eken. Eń bastysy, qoldanǵanda qarsy kórsetilimi az. Máselen, tórt aılyq baladan eki qabat áıelge deıin emdeýge bolady. Bir eskeretin jáıt, em aqyly bolǵanmen, naýqastar ózderine dıgnoz qoıǵyzyp, baýyryn tazartyp alam degenmen, naýqastyń taldaý kórsetkishteri osy emdi qoldanýdy qajet dep tappasa, ruqsat etilmeıdi.
Gúlzeınep SÁDIRQYZY, Sýretti túsirgen Sergeı PERMINOV.
