Jańa páterdi qalaı alýǵa bolady? Bul másele qazaqstandyqtardyń kóbisin oılandyrady. Árıne kóptegen múmkindikterdi qarastyramyz jáne kóp jaǵdaıda jańa turǵyn úı alýdyń eń tıimdi tásili retinde ústemdik kredıt alýǵa beriledi. Sonymen birge usynylǵan kredıtteý baǵdarlamalaryn qarastyrý, tarazyǵa salyp kórý, jaqyndarmen oılastyrý qajet – qysqasy jumysy kóp. Biraq, bul qaltaǵa aýyr tımeıtin tıimdi sharttar tapqan kezde lázzat ákeletin janǵa jaǵymdy jumystar. Al barlyq erekshelikterdi úzdik etip shyǵarý úshin shynynda óziniń qonys toı formýlasyn tapqandarǵa jolyǵý qajet. Olardy tabý óte ońaı bolyp shyqty – «Qazaqstannyń turǵyn úı qurylys jınaq banki» AQ-ǵa jolyqtyq.
О́z turǵyn úıleri bar jáne óz armandaryna jeteıin dep qalǵan baqytty jandardyń oılaryn surap bileıik.
Janna men Talǵat otbasylyq juby memlekettik qyzmette jumys isteıdi. Buqaralyq aqparattar quraldarynan turǵyn úı ıelenetin turǵyn úı jınaqtaý júıesi týraly bilip, «Bastaý» baǵdarlamasy boıynsha turǵyn úı qurylys jınaqtary týraly kelisim-shartqa qol qoıýdy sheshedi. Osy tarıftik baǵdarlama boıynsha jınaqtaý merzimi 3,5 jyl, kredıtteý merzimi 6 jyldy quraıdy, turǵyn úı zaemy boıynsha paıyzdyq salymy jylyna 5% (tıimdi syıaqy mólsheri 5,3%). Otbasy jubynyń oıynsha jınaqtaý kómegimen olar Astanada tıimdi baǵamen áleýmettik turǵyn úı ıelene alady.
Anton men Elena Almaty qalasynda «О́rken» baǵdarlamasy arqyly páter ıelengen, osy tarıftik baǵdarlama boıynsha jınaqtaý merzimi 5,5 jyl, kredıtteý merzimi 10 jylǵa deıin, zaem boıynsha syıaqy mólsheri jylyna 4,5% (tıimdi syıaqy mólsheri 4,7 %). Qajet bolǵan turǵyn úı baǵasynyń 50 % somasyn merziminen erte jınap, Bankten aralyq turǵyn úı zaemyn alyp, otbasy óziniń 1 bólmeli páterinde qonys toıyn jaqsy atap ótti.
Gúlmıra men Azamat otbasy jubynyń ósip kele jatqan 4 balasy bar, biraq olar kishkene ǵana 2 bólmeli páterde turady. Otaǵasynyń aıtýy boıynsha josparlarynda Aqtóbe qalasynyń syrt aımaǵynda kirpishten úı salý armandary bar. Úlken otbasyǵa úlken úı – mine osy úshin jumys isteý qajet. Balalar ósip kele jatyr, olarǵa keńistik kerek, al bul jaı turǵyn úı sharttarynda múmkin emes. Ýchaskeniń, garaj jáne jaı taza aýanyń bolý múmkindigi óz úıińdi salý qushtarlyǵyn odan saıyn kúsheıte túsedi. Sol úshin «Kemel» baǵdarlamasynan bastaýdy sheshti, osy tarıftik baǵdarlama boıynsha jınaqtaý merzimi 8,5 jyl, kredıtteý merzimi 15 jyl, turǵyn úı zaemy boıynsha syıaqy mólsheri jylyna 4 % (tıimdi syıaqy mólsheri 4,2 %). Qazirdiń ózinde erli-zaıyptylar ádemi, ári keń úıiniń qurylysyn bastap ketti.
Rýslan men Aıdanyń 10 jasar uly Ánýar ósip keledi. Áke-sheshesi onyń bolashaǵy týraly oılap, aqshalaı qarajatty bankte «Bolashaq» baǵdarlamasy boıynsha ashylǵan esep shotta jınaqtaýdy sheshti, tarıftik baǵdarlama boıynsha jınaqtaý merzimi 15 jyl, kredıtteý merzimi 25 jylǵa deıin, turǵyn úı zaemy boıynsha syıaqy mólsheri jylyna 3,5 % (tıimdi syıaqy mólsheri 3,6 %). Kámelet jasyna tolǵan kezinde jáne oqýdy bitirgen shaǵynda balasy keleshekte turǵyn úı máselelerine jaltaqtamaı óziniń taǵdyryn jasaı alatynyn ata-anasy senimmen aıtyp otyr. Otbasy aýyldyq jerde turady, qalaǵa shyqpaı jatyp, jergilikti «Qazposhta» AQ-tyń bólimi arqyly aı saıynǵy jarnasyn ótep otyr.
Muǵalıma Gúlııa apaı aýylda turady. Onyń balalary ósip, bilim alyp, qalaǵa kóship ketken. Apaı olarǵa óz kómegin berýge Kókshetaýǵa joldasy ekeýi kóshýdi uıǵardy. Úıdi satqan aqsha, balalardyń qosqan aqshasy 3 bólmeli páter satyp alýǵa az soma bolǵan joq, biraq kishkene jetpeı qaldy, qaryzǵa alatyn da eshkim joq. Sóıtip ekinshi deńgeıli bankterdiń birinde kredıt alýdy sheshti. Qajetti tólemderdi tólep júrip jáne aıtarlyqtaı tıimdi sharttar emes ekenin túsinip, alynǵan zaemdy Turǵyn úı qurylys jınaq bankiniń zaemy esebinen qaıta qarjylandyrýdy sheshti. Birinshi kezekte óte tıimdi kredıtteý sharttary, sosyn tómen komıssııa, aısaıynǵy tólem somasyn keleshekte azaıtý múmkindigi unady. Qysqasy, Gúlııa apaı óz sheshimin «QTQJB» AQ bergenine esh ókinbeıdi, óıtkeni Bank qalyń halyq toptaryna arnalǵan.
Bizdiń áńgimeshilerimiz turǵyn úı jınaqtaýlardyń somasyn qomaqty kóteretin jáne barlyq baǵdarlamalarda bolatyn jyl saıynǵy 20% memlekettik syıaqy ekendigin atap ótedi.
Taǵy bir qyzyq oqıǵa Serikpen bolǵan, ol jaqynda belgili bir kompanııada jaqsy mansap jasady. Ol ýaqytta ol páter jaldap turatyn, jáne jaqsy jalaqy jeke páter ıelenýge jaqsy demeý bolatynyn túsinip, kóp oılanbaı jáne keıinge qaldyrmaı Serik jınaqtaýsyz jylyna 11%-dyq (jyldyq tıimdi salym 15,1%-ǵa deıin) aldyn ala turǵyn úı zaemy baǵdarlamasyna toqtady. Qazir Serik óz páterinde turady, qor jınaqtaýmen birge aldyn ala turǵyn úı zaemy boıynsha syıaqy somasyn óteýde.
Adam balasy armansyz ómir súre almaıdy, armannyń ózi de adamsyz iske aspaıdy. Jeke turǵyn úı týraly armandardy iske asyrý arqyly «QTQJB» AQ tıimdi sharttar men kredıtteýdiń tómen salymynyń, sapaly jáne qolaıly qyzmet kórsetý paıdasyna sheshim qabyldaǵan myńdaǵan qazaqstandyqtardyń senimdi seriktesi bolyp tabylady.
Turǵyn úı qurylys jınaqtaý júıesin engizý bastamasy osy kúngi jáne qajetti jaıt bolyp tabylady – osyndaı oıdy bizdiń maqalanyń keıipkerleri birneshe ret atap ótken bolatyn. Ol turǵyn úı satyp alatyn somany artyq kúsh salýsyz josparly jınaqtaýǵa múmkindik beredi. Qonys toı formýlasy óte ońaı jáne túsinikti.
Eń aldymen tarıftik baǵdarlamany tańdap alý qajet. Ekinshi másele «QTQJB» AQ turǵyn úı qurylys jınaqtaýlar týraly kelisimge qol qoıý. Úshinshi zaem túrin anyqtaý: 3 jyldan bastap jınaqtaý merzimimen turǵyn úı zaemy; turǵyn úı sharttaryn jaqsartýǵa qajet somanyń 50% bar bolǵan jaǵdaıda aralyq turǵyn úı zaemy, nemese osy somany merziminen erte jınaqtaý; jáne aldyn ala jınaqtaýdy qajet etpeıtin aldyn ala turǵyn úı zaemy. Jáne, eń sońynda qajetti somany jınaqtaý, páterdi tańdaý jáne jeke páterde qonys toıdy ótkizý...
Ibragım KAPPASOV.
Qosymsha aqparatty «Qazaqstannyń turǵyn úı qurylys jınaq banki» AQ-tyń myna telefondary arqyly alýǵa bolady: Almaty q., 279-35-11, Astana q., 40-72-76, Taldyqorǵan q., 24-40-48, Qaraǵanda q., 43-62-02, Qyzylorda q., 26-26-64, Pavlodar q., 34-08-99, О́skemen q., 75-48-65, Atyraý q., 32-04-00, Taraz q., 42-58-80, Aqtóbe q., 55-72-21, Aqtaý q., 43-96-91, Qostanaı q., 53-38-20, Petropavl q., 42-79-94, Kókshetaý q., 25-63-04, Shymkent q., 21-33-62, Oral q., 54-03-33, Semeı q., 52-22-90 nemese myna saıtta www.hcsbk.kz
