Jeńimpazdar joly

ASTANADA I SPORTTYQ FORÝM JALǴASÝDA Keshe Astanada Týrızm jáne sport mınıstrliginiń uıym­das­tyrýymen el Táýelsizdiginiń 20 jyldyǵy aıasynda jáne tamyz aıynyń sońǵy jeksenbisi bolatyn Sport kúnin merekeleý qarsańynda birinshi Sporttyq forýmy óz jumysyn bastady. BOLAShAQQA BAǴDAR Oǵan qoǵamnyń, bıznestiń jáne sporttyń yntymaqtas­ty­ǵy men ózara áreket etýleriniń bolashaǵyna qatysty ózekti má­selelerdi talqylaý úshin memlekettik vedomstvolardyń ókil­deri, sport klýbtarynyń jetekshileri, ınvestorlar, sport sarapshylary men jýrnalısteri qatysty. Atalǵan forým Beıbitshilik jáne kelisim saraıynda ótip, onyń aǵashqy kúni birqatar is-sharalar uıymdastyryldy. Iаǵnı, tańerteń «El Qaıraty» respýb­lı­kalyq aýyldyq dene tárbıesi-sport qoǵamy» qoǵamdyq bir­les­tiginiń konferensııasy, ortalyq keńesi­niń tóralqasy saılansa, odan keıin forýmnyń plenarlyq oty­rys­tary men ártúrli taqyrypqa arnalǵan dóńgelek ústelder bo­lyp ótti. Plenarlyq otyrysty Týrızm jáne sport  mı­nıstri Talǵat Ermegııaev júr­gizip otyr­dy. Onyń jumysyna Prezıdent Ákimshiligi Ishki saıasat bóliminiń meń­gerý­shi­si Darhan Myńbaı men mınıstr­likterdiń jaýapty qyz­met­kerleri qatysyp, baıandama jasady. Osy jıynda al­dy­men  Týrızm jáne sport mınıstri sóz alyp, Sport­tyq forýmynyń mán-mańyzy men sportty damytý máseleleri boıynsha óz pikirin ortaǵa saldy. Onda ol Elbasy N.Nazarbaevtyń Qazaqstan hal­qy­na Joldaýynda atalǵan bu­qa­ralyq sportty da­mytý isine mınıstrlik basa nazar aýdaryp, ha­lyqtyń 30 paıy­zy­nyń buqa­ra­lyq sportpen aına­lysýyna qol­dan kelgen múmkin­diktiń bá­rin jasap jatqanyn aıtty. Odan ári mınıstr joǵary jetistikteri jáne buqaralyq sportty damytý úshin memleket pen jeke kásip­ker­liktiń árip­tes­tigi aıa­synda árbir mı­nıstrliktiń jer­gilikti bı­lik ókilderimen birigip zańdy negizde kásip­kerlerge kómek kór­setýi kerektigin atap ótti. So­ny­men birge, ol qazir kásipkerler ózderi sportshylarǵa qoldaý kór­setse, odan sporttyń múmkindigin bilip, paıda tabýdy úırene bilýi kerek degen pikirin bildirdi. Osy jıynda Densaýlyq saq­taý vıse-mınıstri Erik Baı­júnisov búginde búkil álem bo­ıynsha adam óliminiń 86 paıyzy shylym tartý, ishimdik ishý, esirtki tutynýdyń kesirinen bolyp jatqanyn, sol sebepten qoǵamda salamatty ómir saltyn qalyp­tas­tyrý úshin memleket tara­py­nan qabyldanǵan den­saýlyq saq­taýdy damytýdyń 2011-2015 jyl­darǵa ar­nalǵan «Sala­mat­ty Qazaqstan» baǵ­darlamasy­nyń mán-mańyzyn aı­typ, osy qu­jat bo­ıynsha jumys istelinip jatqa­nyn atady. Kelesi kezekte sóz alǵan Bilim jáne ǵylym vıse-mınıstri Serik Ersalıev sala boıynsha qazir elimizdegi mektepterde 19 myń dene tárbıesi pániniń oqytýshy­la­ry, orta oqý oryndarynda 20 myń sport ǵımarattary bar ekenin,   munyń ózi sportty damytý úshin jetispeıtinin aıtyp, ha­lyq­ty sportqa qyzyqtyrý úshin barlyq múmkindikter men tetikterdi paıdalanýdy usyndy. Al «Aq jol» saıası partııasynyń tór­aǵasy, belgili sport jana­shy­ry Azat Perýashev bolsa, óz só­zin­de sport nysandarynyń bárin salyqtan bosatý kerektigin, sonda ǵana halyqtyń ózi sportpen aınalysatynyn aıtty. Sonymen birge, ol dástúrdiń sabaqtasty­ǵyn jalǵastyrý úshin bizdiń oń jambasymyzǵa keletin boks, kú­res túrlerin ǵana emes aýyldyq jerlerden ózimizdiń qara kózderi­mizdi sporttyń basqa túrlerine de ıkemdep tárbıeleý kerektigin jetkizdi. Forýmnyń birinshi kún­gi plenarlyq otyrysynda aıtyl­ǵan negizgi oılar osyndaı boldy. Al osy jıynda minberge shyǵyp, sóz sóıleýge múmkindigi bolmaǵan azamattar otyrystan keıin ótki­zilgen dóńgelek ústelderde óz pikirlerin ortaǵa saldy. Osy jıynnyń aldynda Týrızm jáne sport mınıstrligi men ortalyq memlekettik organdar basshylarynyń arasynda memo­­­ra­n­dýmǵa qol qoıyldy. Onda mınıstr Talǵat Ermegııaev Bilim já­ne ǵylym, Qorǵanys, Baıla­nys já­ne aqparat, Ishki ister, Den­saý­lyq saqtaý, Aýyl sharýa­shy­lyǵy mınıstrlikteri men Astana qalasy ákimdiginiń arasynda dene tárbıesi men sport sala­syn­daǵy ynty­maqtastyq, sondaı-aq Astana qala­sy ákimdigi men Qa­zaq­stan fýt­bol federasııasy ara­synda fýt­boldy damytý sala­syn­daǵy yn­ty­maqtas­tyq týraly úsh jaqty me­moran­dýmǵa qol qoı­dy. Osydan keıin forýmǵa qatysýshylar úshin «Re­dısson SAS» qonaq úıinde sport mese­nattary men  sport jýrnalısterin marapattaýǵa ar­nal­ǵan shara ótkizildi. Onda «Sport jana­shy­ry­» nomınasııa­synda «Jer-Sý» kor­porasııasynyń prezıdenti Baýyr­jan Ospanov, kásipker Asylbek Pusyrmanov (Al­maty ob­lysy), Jambyl obly­sy­nan Sáp­sembek Ábdirahmetov, Ádil­han Úsenov, Nurlan Tahanbetov (Batys Qazaqstan), «Dene tár­bıesi men sportty damytýǵa qos­qan eńbegi úshin» qurmet belgisimen bokstan memlekettik jat­tyqtyrýshy Bolat Ábdirah­manov, respýblıkalyq «Dınamo» sport qoǵamynyń Almaty qa­lasy bo­ıynsha fılıaly dırek­tory­nyń orynbasary Manarbek Taýtanov, Qostanaı oblysy, Taran aý­dandyq dene tárbıesi j­á­ne sport bóliminiń bastyǵy Alek­­sandr  Kýzmın, Pavlodar memlekettik ýnıversıtetiniń dene tárbıesi fakýltetiniń dekany Janat Ýsın, Týrızm jáne sport mınıstrligi Startegııalyq josparlaý departamentiniń bas sa­rap­shysy Kenjesh Qurman­qulova, Karate kekýshınkaı fede­rasııas­y­nyń prezıdenti Táji­murat Naızabekov, Týrızm jáne sport mınıstrligi Sport komıtetiniń quqyq­tyq qamtamasyz etý jáne ákimshi­lik basqarmasynyń bastyǵy Gúl­sim Tólebaeva, mınıstrliktiń Sport komıteti ǵylymı-ádiste­me­lik qamtamasyz etý, ınnova­sııa­lyq tehnologııalar jáne bilim basqar­masynyń bastyǵy Ásııa Aman­baeva, Shymkent qalasynan sport janashyry Vıktor Kım ma­rapat­taldy. Osy sharada bir­qatar árip­testerimizge de «Úzdik sport tilshileri» nomınasııalary boıynsha syılyqtar tabys etildi. «Sport jýrnalıstıkasynyń marqasqa­sy» ataǵy Saıyn Tur­synov, Sul­tanǵalı Qarataev, Dıas Omarov, Júsip Hısymovqa berilse, «Úz­dik sport sholýshysy» ataǵyna «Alash aınasy» gazetiniń tilshisi Nurǵazy Sasaev, «Úzdik sport kommentatory» ataǵyna «Ha­bar» agenttiginiń jýrnalısi Amangeldi Seıithanov, «Úzdik sport fototilshisi» ataǵyna «Kazahstankaıa pravda» gazetiniń qyz­metkeri Iýrıı Bekker ıe boldy. Sonymen birge, birinshi Qysqy Jastar oıyn­darynyń qorytyn­dy­sy boıynsha úshinshi oryn al­ǵan Astana qala­sy­nyń, ekinshi orynǵa ıe bolǵan Al­maty qala­sy­­nyń komandalary men bas júl­deni jeńip alǵan Shyǵys Qazaq­stan oblysynyń sportshy­lary­na dıplomdar tabys etildi. Al Kólik jáne kommýnıkasııalar mınıstrligi (3 oryn), Aýyl sha­rýashylyǵy mınıstrligi (2 oryn) men Ishki ister mınıstr­ligi­niń (1 oryn) komandalary salalyq spar­ta­kıadanyń júldelerin aldy. Osy kúni tústen keıin forým­nyń jumysy dóńgelek ústelder­men jalǵasty. Munda áýeli «El Qaıraty» respýblıkalyq aýyl­dyq dene tárbıesi – sport qoǵa­my» qoǵamdyq birlestiginiń tu­saý­keseri men «Aýyl sportyn damytý» máselelerine arnalǵan jıyn ótti. Jıynda belgili qa­lamger, Qazaqstannyń eńbek si­ńir­­gen qaıratkeri Nesip Júnis­baev atalǵan birlestiktiń tóraǵa­sy bolyp saılandy. Odan keıin qa­ty­sýshylar aýyl sportyn da­my­­týǵa baılanysty óz pikirlerin bildirip, usynystaryn aıtty. Osy usynystardyń ishinde «El Qaıraty» birlestiginiń «Aýyl sporty» atty ulttyq jobasy kóp­shiliktiń kóńilinen shyqty. Bul joba boıynsha sporttyń 5 túrinen tek aýyl turǵyndary ǵana ózara komandalar jasaqtap, bir-birimen jarysyp, eń sońynda úzdik shyqqan ujymdar Astana jáne Almaty  qalalarynda óte­tin oıyndardyń fınalyna joldama alatyn bolady. Kelesi «Bu­qaralyq aqparat quraldarynyń áleýeti arqyly sportty kópshi­lik­ke tanytý jáne nasıhattaýdy júıeli paıdalaný» atty taqy­ryp­ta ótken dóńgelek ústelde Sul­tanǵalı Qarataev, Saıyn Tursynov, Dıas Omarov, Júsip Hısymov bastaǵan sport jýrna­lıstıkasynyń ardagerleri sport­ty damytý, sport jýrnalısterin daıyndaý, sportty halyqqa nası­hattaýdaǵy aqparat qural­dary­nyń rólin arttyrý máseleleri boıynsha pikir almasty. Osy jıyndy Týrızm jáne sport mınıstrligi Sport komıtetiniń tór­aǵasy Elsııar Qanaǵatov júr­giz­se, Memlekettik hatshynyń ke­ńes­shisi Aıaǵan Sandybaı, belgili qalamgerler qazaq jáne orys tildi «Sport» pen «Sport» gazet­teri­niń dırektor-bas redaktory Nesip Júnisbaev, «Qazaq sporty» gazetiniń bas redaktory Qydyr­bek Rysbek pen basqa da áriptes­teri­miz otandyq sport jýrna­lıs­tıkasyn damytýǵa baılanysty usynys-tilekterin bildirdi. Má­se­len, áriptesterimizdiń bári BAQ-ta otanshyldyq sezimdi art­tyrý, jeke sport arnasyn ashý, sport termınologııasyn qaıta jasaý, qazaqsha sózdikti birizdilikke keltirý, saraptamalyq materıaldar daıyndaý, Astanada sport murajaıyn ashý, sport jýr­nalısteriniń biliktiligin art­tyrý úshin memlekettik qyzmet akademııasy janynan kýrstar uıymdastyrý, aýyl balalaryn nasıhattaýdy aıtsa, Nesip Jú­nis­baev Sport jýrnalısteri as­so­sıasııasy jumysyn jalǵas­tyrýdy, Qydyrbek Rysbek telearnalarda ataqty sportshy­lary­myz týraly derekti fılmder túsirý, jýrnalısterge beriletin S.Berdiqulov atyndaǵy syılyq­tyń bedelin kóterý, onyń syı­aqy­syn ósirý, qazaq gazetteriniń taralymyn kóbeıtý sııaqty má­selelerdi kóterdi. Qysqasha aıt­qanda, áriptesterimiz elimizdegi dene tárbıesi men sportty damy­tý máselelerin ashyq talqylaı otyryp, tájirıbelerimen bólis­ti. Jıyn sońynda áriptesterimiz dóńgelek ústeldiń usynystaryn qabyldady. Onda Baılanys jáne aqparat mınıstrligine jaqyn arada elimizdiń barlyq aýmaǵy men odan tys jerlerde jeke mem­lekettik habar taratatyn sport­tyq arna qurý, ýákiletti organmen birlesip, aqparattyq tehnologııalar salasyndaǵy tujy­rym­­damany jáne kabeldik sport­tyq teledıdar men ınternet-basy­lym ashý úshin jeke kompanııalar men azamattardy paıdalanýdyń jobasyn ázirleý men basqa da tyń usynystar bar.  Olar búgin ótetin forýmnyń qararyna jol­dandy. «Sportty damytýdaǵy bız­nes­tiń, qoǵam men memlekettiń ózara áreketi, ózekti máseleleri jáne perspektıvalary» atty dóń­gelek ústelde sport ındýs­trııasyndaǵy kezek kúttermeıtin máseleler qyzý talqyǵa tústi. Jıynda Týrızm jáne sport mınıstriniń keńesshisi Evgenıı Nıkıtınskıı sporttyń buqara­lyq sıpat alýyna merchandaızıng pen sport­tyq brendıng te jaqsy yqpal etip otyrǵanyn aıtty. Ol óziniń «Sport ındýs­trııa­­synyń negizgi damý tenden­sııa­sy» atty baıandama­synda bul eki uǵymnyń naqtylyǵyna keńinen toqtaldy. Dóńgelek ústel bary­synda kási­bı sporttyń jaq­sarýyna bıýd­jettik qoldaý­dyń da asa qajet ekeni, onyń ústine mundaı qoldaý sporttyń damý­y­na tikeleı áser etetin faktor­lardyń eń ózektisi bolyp sana­latyny da aıtyldy. Memlekettik deńgeıdegi sport­tyq bilim berý­diń kórsetkishin sandyq jáne sapalyq jaǵynan arttyrý kerektigi sóz bolǵan kezde zamanaýı tehnologııalardyń keń qolda­ny­sy arqyly teorııa­lyq oqý úl­gerimderi men praktı­ka­lyq jat­tyǵýlardyń mańyz­dy­lyǵy qatar, aıtylyp ótti. Sony­men qatar, dene shynyqtyrý má­de­­nıetindegi bıznestiń áleý­met­tik jaýapkershiligi, sport ın­dýstrııasyndaǵy aqparattyq qam­ta­masyzdandyrý syndy kókeı­kes­ti máselelerdi sheshý joldary qarastyryldy. Sporttyń damýyna buqara­lyq sporttyń da zor úles qosa­tyny belgili. Sol sebepti de osy salany sport ındýstrııasynyń ajyramas quramy retinde qara­s­tyrǵan jón. Sporttaǵy sha­ǵyn jáne orta bıznesti keńinen qol­daý arqyly buqaralyq sport­ty damytý jol­dary da sóz bol­dy. Ásirese, sapa­ly sport ónim­derin shyǵarý arqyly buqaranyń suranysyn qanaǵat­tan­dyrýdyń jóni bólek. Qoryta kelgende, sporttyń damýy – ol tek bir ǵana salanyń aralasýymen jaqsara qoımaıdy. Sporttyń joǵarǵy deńgeıge kóterilýine memleket pen qoǵam birge atsalysýy tıis. Alǵashqy sport forýmynda kóterilgen bar­lyq máseleler qurǵaq sóz júzin­de ǵana emes, naqty atqarylǵan tushymdy ispen kórinedi degen senimimiz bar. О́ıtkeni, sport­taǵy jeńisterdiń ulttyń aby­roıy men aıbyny ekenin júregi elim dep soǵatyn árbir azamat uǵy­nýy tıis. Forým aıasynda «Sport – jas­tardy tárbıeleýdiń, salamatty ómir saltyna baýlýdyń, patrıotızmdi damytýdyń tıimdi ny­sa­ny» degen taqyrypta ótken dóń­ge­lek ústelde delegattar jastar­dy tárbıeleýdegi sporttyń róli jóninde keńinen áńgimeledi. My­saly, «Qazaqstan jastar kongre­si­niń» atqarýshy dırektory Shahmardan Baımanov sportty da­mýy týraly jasaǵan baıandama­syn­da kóptegen usynystaryn or­taǵa salyp, qatysýshylarmen oı bólisti. Elbasy N.Nazarbaevtyń tapsyrmasyna sáıkes, elimizdiń kóptegen óńirlerinde sporttyq ǵımarattar men keshender kóptep salynǵanyn áńgime arqaýyna aı­naldyryp, ol nysandardyń kóp­tegen qazaqstandyq sport­shy­lar­dy yntalandyrǵandyǵyna, so­nyń negizinde kóptegen jastar­dyń búginde halyqaralyq stan­dartqa saı jańa sport saraı­la­ryn­da daıyndalýlaryna múmkin­dik­teri bar ekendigine nazar aý­dar­dy. Sondaı-aq, ol buqaralyq sportty damytýda aqparattyq jarnamalardy kóptep qoldan­ǵanymyz jón ekenin, bul rette Qazaqstan jastar kongresi Baı­lanys jáne aqparat mınıstrligimen osy jaıly kelissóz júrgizip, daıyndyq jumystaryn júrgizip jatqanyn aıtty. Dóńgelek ústelge qatysýshy­lar sporttyń damýy jóninde, onyń jastarǵa berer tárbıesi men tıgizer septigi jaıly baıandamalar jasap, árbir delegattyń fo­rýmǵa qatysty syn-pikirleriniń al­daǵy ýaqytta ótetin forým baǵdarlamasyna engizilýin tilge tıek etti. Elimizdiń árbir óńirinen kelgen forýmǵa qatysýshy delegattar sporttyń adam densaý­ly­ǵyna paıdasy turǵysynda, óske­leń urpaqty sport túrlerine baýlýda qoldanylatyn oqý-ádiste­me­lik quraldaryn beınekórinis ar­qyly kórsetip, ózara tájirıbe almasty. Osy kúni taǵy «Sportqa ınvestısııalar tartý arqyly qazirgi zamanǵy sporttyq ın­fra­qury­lymdy damytý» jáne «Jo­ǵary jetistikter sportyn ǵyly­mı-ádis­temelik qamtamasyz etý. Sport­tyq ǵylym jáne sporttyq medısına» atty taqyrypta dóń­gelek ústelder ótti. «Egemen Qazaqstannyń» tilshiler toby. Sýretterdi túsirgen Orynbaı BALMURAT.