Beıbit kúnniń batyry

Qýan, qazaq! Ǵasyrlardyń qa­lyp qoımaı shıreginde, búginge jetken atamura ónerińe, qazaq sportynyń tóresi – kúresińe qo­ǵam­nyń beti buryldy. Jaýyryny qaqpaqtaı, ju­dy­ryǵy toqpaqtaı, shynjyr balaq, shubar tós, buqa moıyn, býra san jigitteriń bir kún boıyna Astanada jaıylǵan kilem ústinde jan berisip, jan alysty. «Qazaqstan barysy» ataný úshin. Alamanǵa qatysqan al­pys balýan­nyń ishinen Syrdyń sul­tany aldy­na adam salmady. Úkilep qosqanda, úmitti aqtady. Baby men baǵy qatar kelgen jigitti Jaratqan jaq­ta­dy. Solaısha, Ulan Rysqul qa­zaq­tyń túıe balýany atandy. Tuń­ǵysh ótkizilgen jarystyń tuńǵysh jeńimpazy boldy. «Qorqyt ata» atyndaǵy áýe­jaı­da kók baıraq qalyqtap tur. Halyq tarlanyn traptan kútip aldy. Qyzylordalyq balýandardy bastap barǵan oblys ákiminiń birinshi orynbasary Madııar Aldoń­ǵarov, oblystyq sport jáne týrızm basqarmasynyń bastyǵy Sa­dyq Mustafaev pen tuńǵysh «Qa­zaqstan barysy» ataǵyn jeńip al­ǵan Ulan Rysquldyń tóbesi kórin­gen­de el alǵysyn eki eselep jaý­dyr­typ jatty. Chempıon halyqtyń qushaǵyna kúmp berip qoıyp ketti. Barlyǵy qolyn qysyp, arqasynan qaǵyp, jeńisimen quttyqtap ja­tyr. Ulannyń boıynda áldebir se­zimderdiń sapyrylysyp jatqany kózinen kórinedi. Eńgezerdeı jigit elpeń qaǵyp júr. Ultty uıys­tyr­ǵan, jurtty jumyldyrǵan sáttiń kýágeri boldyq. Jadyraǵan jurt­pen birge biz de aspanda qalyqtap ushyp júrgendeımiz... – Uly ónerimiz, qazaq kúresinen ótken tuńǵysh «Qazaqstan barysy» jarysyna attanar aldynda eldiń batasyn alyp, aqjarylqap kóńil­deri men tilekterin arqalap ketip edik. Mine, búgin sol eldiń bata­sy­nyń arqasynda jeńispen oralyp otyrmyz, – dep bastady sózin Sa­dyq Mustafaev. – Qazaq kúresine buryn-sońdy mundaı qamqorlyq jasalmaǵan. Osydan jıyrma jyl buryn kúresten qol úzip ketken jigitter qaıta oraldy. Tipti, basqa kúres túrlerinen Olımpıada men álemde júldege jetken balýandar da qatysty. Solardyń arasynan bizdiń Ulan Rysquldyń jeńiske jetkeni tóbemizdi kókke jetkizip otyr, – dep sa­baq­tady áńgimesin ári qaraı. Shońmuryn balasynyń shoń isterge uıytqy bolyp júrgenin bilemiz. Jyl saıyn qazaq kúresinen ob­lysta «Altyn belbeý» atty ja­rys ótedi. «Qazaqstan barysynyń» bas­taýy osy jarysta jatyr desek, aqı­qat­tyń aýylynan alys ketpeımiz. Eki jyl qatarynan ótken jarysta Rýslan Ábdirazaqov olja salǵan. Ol da osy Sadyq bapkerdiń shákirti. Osy arada aıtpaı ketý aıyp bolar. Ulan Rysqul men Rýslan Ábdi­ra­zaqov bir úıdiń balasy. Bir ana, bir ákeden týǵan. Tete ósken. Ekeýiniń ara­sy eki jas qana. Bir úıden shyq­qan qos balýan 1/8 fınalda beldesti. Ony kórermen qaýym jaqsy bilse kerek. Osy týrasynda bapkerden suradyq. – Árıne, bir áke, bir shesheden týǵan, bir bapkerden tálim alǵan eki balýannyń 1/8 fınalda joly­ǵýy biz úshin týrnırdegi «áttegen-aı­dyń» biri boldy. «Kúsh atasyn tanymas» degenmen, qazaqy dástúr­di qanyna sińirgen jigitter ǵoı. Inisi aǵasyna jolyn berdi. Sóıtip, Ulan senimdi aqtady, – dedi bapker. – Qazaq kúresine oblys bas­shysy Bolatbek Qýandyqov úlken kóńil bólip otyr. Bizdiń búgin je­ńiske jetýimizge sol kisiniń kómegi kóp. Bu­ıyrtsa, oblysta qazaq kú­re­s­ine ar­nal­ǵan keshen salý oıy­myz­da bar. Solaısha, sportshy­lar­dyń alańsyz jattyǵýyna aldaǵy ýaqytta da qam­qor­lyq jasala bermek. Keshe «Qa­zaq­stan barysynyń» keler jylǵy jarysy týrnırdi utyp alǵan oblys­ta ótedi degen áńgime aıtyldy. Eger olaı bola­tyn bolsa, Qyzylorda oblysy kelesi jylǵy jarysty ótkizýge saqa­daı-saı deýge negiz bar, – dedi ob­lys ákiminiń birinshi oryn­ba­sary Madııar Aldońǵarov. – Syr óńiriniń týyn jyqpaı, ala­­man jarysta, dúbirli dodada je­ńiske jettik. Alaqaılaǵan áleý­met­tiń aq-adal nıetin aqtadyq dep oı­laı­myn. Men bul jeńisimdi bapkerim Sadyq Mustafaevqa arnaı­ty­nym­dy aıttym. О́ıtkeni, meniń osyn­daı bıikke kóterilýime ol kisi­niń sińirgen eńbegi zor. Bala kú­nim­nen kúrestiń álippesin úıretip, sanama sińirdi. Sondaı-aq, bul – Syr óńi­ri­niń jeńisi. Eń bastysy – bul jeńi­simdi Qazaq eli Táýelsiz­diginiń 20 jyldy­ǵyna arnaımyn, – dedi Ulan bizge. Balýannan qaı beldesýdiń qıyn tıgenin suradyq. Ol jartylaı fınaldaǵy beldesý men fınaldaǵy kúresin atady. Rasynda da, Ulan jeńiske ońaı jete salǵan joq. Sonan soń aldaǵy josparymen bólis­ti balýan. «Buıyrtsa, endi Olım­pıadaǵa daıyndalamyz. О́zderińiz bilesizder, men dzıýdo kúresimen de aınalysamyn. Endigi bıik – London Olımpıadasy», – dedi ol. Ras, búginde asa aýyr salmaq bo­ıynsha Ulan Rysqul dzıýdo kúre­si­nen ulttyq quramadaǵy birinshi nó­mirli sportshy. Endeshe, endigi baǵy­nar bıik Olımp tuǵyry bolsyn deıik. Erjan BAITILES, Qyzylorda.