Sapaly bilim sanmen ólshenbeıdi

Keshe elordadaǵy bilim salasy qyzmetkerleriniń dástúrli tamyz máslıhaty bolyp ótti. Bilim jáne ǵylym vıse-mınıstri Serik Yrsalıev, Astana qala­synyń ákimi Imanǵalı Tasmaǵambetov, Bilim basqarmasynyń bastyǵy Ásıma Bımendına qatysqan máslıhatta elimizdiń jáne Astananyń oqý-aǵartý salasyna qatysty kóptegen túıtkildi máseleler sóz boldy. Bıylǵy tamyz keńesiniń kún tártibindegi alǵashqy másele boı­ynsha Bilim jáne ǵylym vıse-mınıstri Serik Yrsalıev sóı­le­di. Ol áńgimesin elorda mektep­teri­niń túlekteri Ulttyq bir­yń­ǵaı testileýdi jaqsy tapsyr­ǵan­dy­ǵynan, biraq bıyl Astananyń birde-bir mektebi elimizdiń «Úz­dik 100 mektep» reıtıngisine enbeı qalǵandy­ǵy­nan bastady. Árı­ne, sebep bar­shylyq. Bilim sala­syna qatys­ty týyndap otyrǵan máseleni tek bir jaqtyly emes, onyń sebep-saldaryn jan-jaq­tan izdep, kópjaqty deńgeıde qa­rastyrǵan jón, dedi vıse-mınıstr. Sonymen qatar, S.Yr­sa­lıev Astana qalasynda 1-6 jas aralyǵyndaǵy balalardyń 62,5 paıyzy mektepke deıingi bilimmen qamtylǵandyǵyn, ortasha res­pýblıkalyq kórsetkish boı­yn­sha ol 43,6 paıyzdy quraı­tyndyǵyn atap ótti. Sapalyq kórsetkish tek sandarmen shektelmeýi kerek. Tizbektelgen qur­ǵaq sandardan góri naqty kirisken jáne aıaqtalǵan tyńǵy­lyqty is-árekettermen kóz­ge kóringen áldeqaıda tıimdi bo­lary sózsiz. О́ıtkeni, jyl saıyn mektepke deıingi bilimmen qamtý ortalyqtarynyń sany óskeni­men, elimiz boıyn­sha jasyna tol­ǵan, alaıda bala­baqshaǵa barý úshin áli de kezekte turǵan búl­dir­shinder sany óte kóp. Sondyq­tan bul ózekti máse­le tezirek óz sheshimin taýyp jatsa, nur ústine nur. Vıse-mınıstr sondaı-aq Astanada jumys isteıtin joǵary sanatty muǵalimderdiń sany ortasha respýblıkalyq kórset­kish­­ten joǵary ekendigine de toqta­lyp ótti. Ol «Astana us­tazdary­nyń eńbek ótili eń joǵary» degen pikirde ekenin de jasyrǵan joq. Bul degenimiz eńbek ótili 20 jyl­dan asatyn pedagogtardyń sany respýblıka boıynsha 31,1 paıyz bolsa, elordada 40,5 paıyzdy qurap otyr degen sóz. Qazaqstanda bilim berý sala­sy­na mamandardy daıarlaıtyn joǵa­ry oqý oryndarynyń sany qys­qar­tylatyndyǵy da tamyz más­lıhaty barysynda málim bol­dy. Bul týraly da Bilim jáne ǵylym vıse-mınıstri málim etti. Son­daı-aq ol Bilim jáne ǵylym mınıstrligi pedagogıkalyq ma­man­­dyq­tarda oqıtyn stýdentterge shá­kirtaqyny eki esege kó­beıtýdi josparlap otyrǵanyn da jetkizdi. Al pedagogıkalyq ma­man­dyq­tarǵa granttardyń sany 35-50 paıyzǵa arttyrylatynyn da jaqsy jańalyq deýimiz kerek. Bilim – tamyry tereń, tany­my mol erekshe uǵym, dep óz só­zin bastaǵan Astana qalasynyń ákimi Imanǵalı Tasmaǵambetov álemdik tájirıbedegi bilim sala­synyń jetistikterin saralaı kele, Astanada 33 balabaqsha iske qo­sylatynyn, bul balabaqsha­lar­daǵy orynnyń taǵy 9095-ke kóbeıetinin bildiretinin kólde­neń tartty. Sonymen qosa, 5 orta mekteptiń qurylysy bastala­tyndyǵy týraly aqjoltaı habar­dy da jetkizdi. Qala ákiminiń aı­týynsha, 2011 jyly Astana qala­synyń bilim salasyna jalpy 16 mlrd. 074 mln. teńge bólinipti. Bul 2008 jylmen salystyrǵanda eki esege kóp. Sondyqtan da bólingen qarajattyń kólemine qa­raı atqarylǵan isterdiń de sapasyn laıyqty baǵalaýǵa bola­tyn tárizdi. I.Tasmaǵambetov qaladaǵy bilim salasyna qatysty taǵy bir túıtkildi máselege toqtalyp ótti. Arnaıy statıstıkalyq málimet­terge súıensek, búgingi tańda Astana qalasynda 49 000 baldyrǵan balabaqsha kezeginde tur, olar­dyń 18 525-i balabaqshaǵa shuǵyl barýy kerek. Bilim berý ordala­ryndaǵy oryn tapshylyǵy tek munymen shektelmeıdi, oqýshy­lar arasynda da oryn jetispeýshilik baıqalady. Sondyqtan da bıyl bul problemalar asa sal­maqty bolyp otyr. Ákimniń baıandamasy bary­sy­nan bıyl qala ákimdigi jóndeýdi qajet etetin 26 mekteptiń 11-iniń aýlasyna jóndeý jumystaryn júrgizgendigi belgili boldy. Bul maqsatqa bıýdjetten 600 mln. teńge qarajat jumsalǵan kórine­di. Mektepter jabdyqtalýy ja­ǵynan jaman emes eken. Sapasyz oqýlyqtar másele­sine de ákim arnaıy toqtalyp ótti. I.Tasmaǵambetovtiń aıtýyn­sha, jaqsy oqýlyq jańa urpaqqa búgingi ómir týraly qoldanbaly bilim berip qana qoımaýy tıis, ol erteńgi kúni oqýshy súıene ala­tyn, osy bilimdi jańa jaǵdaı­larda paıdalana alatyndaı berik irgeni qalaýy qajet. Astana ákimi qala mektepteri úshin keler jyldan bastap áleý­met­tik taǵam kombınaty salyna­tyndyǵyn da jarııa etti. Ákim atap kórsetkendeı, Astana mek­tep­teriniń 1-4 synyp oqýshylary ystyq tamaqpen 2009 jyldan beri tolyǵymen qamtamasyz etilgen. Bul – 35 675 oqýshy. 1-4 sy­nyp oqýshylaryn, mektepaldy me­kemelerdi, turmysy tómen jáne kópbalaly otbasylarda tu­ra­tyn oqýshylardy ystyq tamaq­pen qamtamasyz etý úshin 2011 jyldyń bıýdjetinde 1 mlrd. 265 mln. teńge qaras­tyrylypty. Astana qalasy Bilim basqar­masynyń bastyǵy Ásıma Bımendına da alda atqarylýǵa tıisti kóptegen isterge toqtaldy. Bilim sapasyn budan da joǵa­ry­latý kerektigin, oqýshylar­dyń bilim deń­geılerin tek qa­typ qalǵan zań­dylyq boıynsha ǵana emes, olar­dyń dúnıeta­nymyn, adamgershilik jáne otansúıgishtik qasıet­terin art­tyrý arqyly da kóterý­ge bo­latynyn atap kórsetti. Sheshen sózin ári qaraı Astananyń jańa mektepterindegi stomato­lo­­gııa­lyq kabınetter tolyq paıda­lanylmaı otyrǵandyǵy­men jal­ǵas­tyrdy. Mundaı jaǵ­daı oqý­shy­lardyń densaý­ly­ǵyna degen jeńil kózqaras qalyptastyrýy múmkin degen kúdigin de aıtyp qal­dy. Dıspanserlik esepte bar­lyǵy 12 myń 280 bala tur. Birinshi kezekti nerv júıesiniń syr­qat­tary alady, odan keıin tynys alý organdary jáne qan aýrý­lary keledi. Bul málimet, eń al­dymen, ata-analardyń alań­daý­shy­lyǵyn týdyrýy tıis. Árıne, balalar bilim mekemelerindegi medısına qyzmetker­leriniń udaıy jiti baqy­laý­ynda júredi. Biraq, mektep qa­byrǵasynda bilikti me­dısı­na­lyq kómek kórsetýge olardyń múmkindikteri joq», dedi Á.Bı­mendına. Sondaı-aq, Bilim basqarmasynyń bastyǵy me­dı­sınalyq qyzmetkerlerdiń shta­tyn Densaýlyq saqtaý mınıstrligine berý máselesin kóterdi. Tamyz máslıhaty sońynda Bilim jáne ǵylym vıse-mınıstri Serik Yrsalıev úsh us­tazdy «Qazaqstan Respýblıka­sy bilim berý isiniń qurmetti qyzmetkeri» tósbelgisimen jáne taǵy úsh pe­dagogty Bilim jáne ǵylym mı­nıstrliginiń Y.Al­tynsarın atyn­daǵy tós­bel­gisimen marapattady. О́z kezeginde Astana ákimi Imanǵalı Tasmaǵambetov mektepter men mektepaldy bilim mekemeleriniń 10 qyzmetkerine páter kiltterin tabys etip, «Eń úzdik saıt» qalalyq baıqaýy­nyń qorytyndysyn jarııala­dy. Ákim birinshi oryndy jeńip alǵan №54 mektep-lıseıiniń, ekinshi oryndy ıelengen №31 mektep-gımnazııa­nyń jáne úshin­shi orynǵa ıe bolǵan №2 mektep-gımnazııanyń ókil­deri­ne syılyqtar tapsyrdy. Araı ÚIRENIShBEKQYZY.