Munaı óńdeýge mańyz beriledi
«Qazaqstannyń Úshinshi jańǵyrýy: jahandyq básekege qabilettilik» atty Prezıdent Joldaýynyń 2017 jyldyń alǵashqy 4 aıyndaǵy iske asyrylý barysy týraly baıandaǵan mınıstrler búginde el ekonomıkasynda ósim baryn jetkizdi.
Energetıka mınıstri Qanat Bozymbaevtyń aıtýynsha, munaı-gaz salasynda «TShO-ny bolashaqta keńeıtý» jobasy, «Qarashyǵanaqtyń óndiristik qýatyn arttyrý» jobasy, «Qashaǵandaǵy Soltústik Kaspıı jobasynyń birinshi kezeńiniń II fazasy» sııaqty iri úsh joba erekshe mańyzǵa ıe.
«TShO-ny bolashaqta keńeıtý jobasy boıynsha ıgerilgen jalpy jumys barysy búginde shamamen 18 paıyzdy quraıdy. Bul ınvestısııa salasyndaǵy quny 37 mlrd dollardy quraıtyn iri joba, onyń qurylysy kezinde 20 myń jumys ornyn qurýǵa jáne birikken óndiristerdi ashýǵa múmkindik beredi. Jobanyń jalpy qunynyń 32 paıyzǵa jýyǵy, ıaǵnı 12 mlrd dollary qazaqstandyq taýarlarǵa, jumystar men kórsetiletin qyzmetterge jumsalady», dep atap ótti Q.Bozymbaev.
Al «Qarashyǵanaqtyń óndiristik qýatyn arttyrý» jobasy jylyna 12 mln tonna kóleminde munaı alýdy saqtap qalýǵa múmkindik bermek. Sondaı-aq, «Qashaǵannyń I kezeńiniń II fazasy» jobasynda ónimdilikti arttyrý maqsatynda jeke jasandy teńiz aralyn salý jáne gazdy keri sorýǵa arnalǵan qosymsha kompressorlardy ornatý qamtylady. Bul jańa jumys oryndaryn quryp, munaı alý deńgeıin arttyrýǵa jaǵdaı jasaıdy.
Geologııalyq barlaýda halyqaralyq konsorsıýmdarmen birlesip «Hazar» jáne «Qalamqas» ken oryndaryn ıgerý josparlanyp otyr. Bul qarjylyq shyǵyndardy tómendetip, tıimdilik kórsetkishterin jaqsartýǵa, jumys oryndaryn qurýǵa, munaı alý deńgeıin arttyrýǵa, salyq túsimderin kóbeıtýge jol ashady.
Sondaı-aq, Q.Bozymbaev munaı óńdeý zaýyttary aralyq merzimi 3 jyldan kem bolmaıtyn jóndeýge kóshetinin atap ótti. Bul jóndeýge jumsalatyn shyǵyndardy 10 paıyzǵa azaıtyp, ár zaýytta qaıta óńdeý kólemin 300 myń tonnaǵa deıin arttyrýǵa jol ashady. Atyraý jáne Pavlodardaǵy eki munaı óńdeý zaýytynyń jańǵyrtylýy bıyl aıaqtalýy tıis, al Shymkent zaýyty kelesi jyly tolyq jańǵyrtylady.
Indýstrııalandyrý serpini seziledi
Investısııalar jáne damý mınıstri Jeńis Qasymbek te óz salasynda atqarylyp jatqan jumystar jaıyn baıandady. Onyń málimdeýinshe, mınıstrlikke qarasty negizgi salalarda damýdyń oń qarqyny baıqalǵan. Bul qabyldanǵan memlekettik qoldaý sharalary men álemdik naryqtaǵy bazalyq metaldar baǵasynyń turaqtylyǵy arqasynda múmkin boldy», dedi mınıstr.
Derekke súıensek, birinshi toqsanda ónerkásip óndirisiniń kólemi 5,8 paıyzǵa, ken ónerkásibinde 5,6 paıyzǵa artty. Bul tústi metaldar kenin óndirý kóleminiń 10,8 paıyz jáne temir kenin óndirý kóleminiń 11,4 paıyzǵa ósýimen baılanysty. О́tken jyldyń jáne bıylǵy birinshi toqsannyń qorytyndysy boıynsha óńdeý salasynda 6,5 paıyzǵa turaqty oń ósim boldy.
Mınıstr sonymen qatar, otandyq ekonomıkadaǵy bul oń úrdis ındýstrııalandyrý saıasatynyń arqasynda qalyptasqanyn, metallýrgııa ónerkásibinde iri kásiporyndar óndirisi kólemin aıtarlyqtaı arttyrǵanyn tilge tıek etti. Indýstrııalandyrý kartasy boıynsha bıyl shamamen 700 mlrd teńge bolatyn 100-den astam jobany iske qosý kózdelip otyr. 10 myń turaqty jumys orny ashylady. Onyń ishinde bıylǵy jyldyń birinshi toqsanynda 7,6 mlrd teńgeniń 10 jobasy iske qosyldy. 415 turaqty jumys orny quryldy.
Kólik kesheni boıynsha da nátıjeli kórsetkishterge toqtaldy. Kólik qyzmetiniń kólemi 2017 jylǵy 1 toqsanda 3,4 paıyzǵa ósken. Júk tasymalynyń kólemi 1,1 paıyzǵa ósip, 813 mln tonnany qurady. Júk aınalymy 5,4 paıyzǵa artyp, 125 mlrd tonna km qurap otyr. 2017 jyldyń I toqsanynda ótken jyldyń sáıkes kezeńimen salystyrǵanda, tranzıttik konteınerlik tasymal kólemi 3 esege ósken.
«Nurly jol» memlekettik baǵdarlamasy aıasynda 2017-2019 jyldary avtojol salasynda 1,7 trln teńge qarjyǵa uzaqtyǵy 4,4 myń km bolatyn 23 jobany júzege asyrý qarastyrylǵan. Bıyl ótpeli 7 jobanyń jumysy jalǵasady. Jyl sońynda 602 shaqyrymdyq jumystardy aıaqtaý josparlanýda», dedi J.Qasymbek.
Qurylys qarqyn aldy
Memleket basshysy Joldaýynda Úkimetke «Nurly jer» baǵdarlamasyn iske asyrý aıasynda 15 jyl ishinde 1,5 mıllıon otbasyny turǵyn úımen qamtamasyz etý týraly tapsyrma bergen bolatyn. Investısııalar jáne damý mınıstri qurylys salasynda atqarylǵan sharýa az emestigin, bıylǵy jyldyń I toqsanynda qurylys jumystarynyń kólemi 7,1 paıyzǵa artqanyn jetkizdi. Jalpy, turǵyn úı qurylysyna 173,4 mlrd teńge bólingen, bul ótken jyldyń osy kezeńimen salystyrǵanda shamamen 14 paıyzǵa joǵary.
Bıyldan bastap júzege asyrylyp jatqan «Nurly jer» baǵdarlamasy boıynsha 3,1 mln sharshy metr turǵyn úı paıdalanýǵa berilgen. Sonymen qatar, turǵyn úıdiń jalpy aýdanynyń 93,2 paıyzyn jeke qurylys salýshylar men halyqtyń ózi turǵyzǵan. Memlekettik sektor respýblıkadaǵy turǵyn úıdi paıdalanýǵa berýdiń jalpy kóleminiń bar bolǵany 5%-yn qamtıdy. Barlyǵy respýblıka boıynsha 25 230 turǵyn úı paıdalanýǵa berilgen, onyń 7 701-i - jeke úıler.
AО́K ósimge úles qosty
О́z kezeginde Aýyl sharýashylyǵy birinshi vıse-mınıstri Qaırat Aıtýǵanov AО́K damytýdyń memlekettik baǵdarlamasynyń alǵashqy nátıjeleri týraly baıandady.
Bıylǵy jyldyń I toqsanynda aýyl sharýashylyǵynyń jalpy ónim kólemi ótken jyldyń osy kezeńimen salystyrǵanda jospardaǵy 2,5 paıyz jaǵdaıynan 2,9-ǵa artyp artyp, 353,7 mlrd teńgeni quraǵan. Bul oraıda mal sharýashylyǵy ónimderiniń óndirisi 3 paıyzǵa artty. Al aýyl sharýashylyǵyna ınvestısııalar kólemi 22 paıyzǵa eselengen. Atalǵan kezeńde azyq-túlik ónimderin óndirý 3,4 paıyzǵa artyp otyr. Mal sharýashylyǵy salasynda orta eseppen mal basynyń 3,1 paıyzǵa artýy, et óndirisiniń 3,8 paıyzǵa, sút óndirisiniń 3,6 paıyzǵa ósýi baıqalady.
«Birinshi toqsanda 182 aýylsharýashylyq kooperatıvi quryldy. Jalpy, bir jyl ishinde 130 myń jeke qosalqy sharýashylyqtardy qamtýmen aýylsharýashylyq kooperatıvteriniń sanyn 467-ge deıin jetkizý kózdelip otyr», dedi mınıstr.
AО́K-ti damytýdyń memlekettik baǵdarlamasyn júzege asyrý aıasynda Tehnologııalar transferti ortalyǵy qurylǵan, onda 500-ge jýyq ozyq tehnologııalardyń málimetter bazasy bar. Sonymen qatar, «Azyq-túlik korporasııasy» AQ bazasynda sheteldik naryqta otandyq aýylsharýashylyq ónimderin ilgeriletý boıynsha eksport ortalyǵy qurylypty.
«Kóktemgi egis jumystaryn ýaqtyly júrgizý maqsatynda egis jumystaryn nesıelendirý jáne egis naýqanyn janar-jaǵarmaı materıaldarymen qamtamasyz etý máseleleri sheshilip jatyr. 2017 jyly kóktemgi egis jáne ónimdi jınaý jumystaryn qarjylandyrýǵa 60 mlrd teńge kólemindegi bıýdjettik nesıe bólindi, qazir onyń 33 mlrd teńgeden astamy ıgerilgen. Bul tusta nesıe boıynsha syıaqy mólsherlemesi jylyna 6 paıyzdan artyq emes», dedi Q.Aıtýǵanov.
Dınara BITIKOVA,
«Egemen Qazaqstan»
