Áýeli mýzeı qyzmetkeri Aıdana Shoraeva bizdi Baýyrjan Momyshulynyń polkovnık shenindegi shınelimen tanystyrdy. Tabanda oıymyzǵa oralǵan aqıyq aqyn Qasym Amanjolovtyń «Ústimde sur shınelim, aqsańdaı basyp kelemin» degen óleń joldary men batyrdyń ózi kıgen shıneli otty jyldardan eles berip turǵandaı boldy. Sol kúnderdi kózben kórmesek te, kóńilge túısingen kúıi ilgeri bastyq. Talaı taǵdyr tartysyn kórgen bul kıim mýzeı tórinde naq bir batyr tulǵasyndaı asqaqtap turdy.
Bul jerdegi árbir buıym shejire shertetindeı. Sarǵaıǵan sýretterden alyp deneli Sábıt Muqanovtyń ylǵı taqııa kıip túsken keıpin kórýshi edik. Aıaýly Sábeń sol taqııany bir ózi kımeı, óziniń qalamdas inisi bolǵan Baýyrjanǵa da kóziniń tirisinde bireýin syıǵa tartqan eken. Al «Ushqan uıa», «Qanmen jazylǵan kitap» sııaqty shyǵarmalardy dúnıege ákelgen qalam men sııa saýyttyń da ózindik ereksheligi birden ańǵarylady. Bul kórinis qarapaıym qaǵıdalardy negiz ete otyryp, qatpar-qatpar syrlardy ashatyn qalamnyń qudiretin túısinýge jeteleıdi.
Soǵys qasiretin basynan keshken batyrdyń óz qolymen syzǵan kartasy da tur. Onda maıdangerlerdiń qaı jolmen júrý kerektigi, jaý ańysyn qalaı ańdý qajettigi beınelengen. Qazaq jáne arab áripterimen jazylǵan jazýlarda da jaýdyń shoǵyrlanatyn orny kórsetilipti. Biraq arab áripterine basymdyq berilgen. Sebebi, eger bul karta jaý qolyna túsip qalǵan jaǵdaıda, qazaq áskerleriniń jaýǵa barar joldaǵy shyǵý núktesi belgisiz bolsyn degen oı bolǵan eken. Soǵys psıhologııasyn tereń meńgergen komandırdiń bul kóregendigi de talaı áskerdi aman saqtap qalýǵa sol kezde yqpal etti deýge bolady.
Jalpy, Baýyrjan Momyshuly – áskerı tulǵa bolýymen qatar, halqymyzǵa jazýshy retinde de tanymal tulǵa. Tyrnaqaldy shyǵarmalaryn óleń jazýdan bastaǵan ol keıin kele ádebı shyǵarmalar men memýarlar jazdy. Degenmen, onyń elge áli etene bola qoımaǵan qasıetin de mýzeıden kórdik. Kózimiz sheber qolmen beınelengen ulttyq oıýǵa túskende, bastapqyda óziniń qyzyǵýshylyǵymen bir jerden alynǵan týyndylar eken dep oıladyq. Biraq Baýkeń bul keremet oıýlardy óz qolymen 1973 jyly oıǵan eken. Sheber qoldan shyqqany kórinip tur. Bul da keler urpaqqa úlken amanat sııaqty áser qaldyrdy.
Batyrdyń ákesi barmaǵynan óner tamǵan zerger bolypty. Atadan balaǵa mıras retinde beriletin bul qasıettiń aıqyn kórinisin osy jerden kórýge bolady. Ulttyq óner dese óne boıy tebirenip sala beretin batyrdyń mýzeıinde halqymyzdyń arda uly Ámire Qashaýbaevtyń óz daýysy jazylǵan taspa da bar eken. Bul taspa da osy ortalyqtyń qundy jádigerleriniń qataryna jatady.
Baýyrjan Momyshulynyń «Máskeýde emes, Jýalyda júregim, Jýalymdy ańsaımyn da júremin», degen óleń joldary bar.
Kir jýyp, kindik kesken jerinde batyr atyndaǵy mýzeıdiń jumys istep turǵany taǵylymdy is. Endi munda kelip, qundy jádigerlermen tanysýshylar qatary da kún sanap artyp keledi. Biraq munda negizgi bir ǵylymı qyzmetkerden ózge maman joq eken. Búginde mýzeıge bas qor saqtaýshy, baqylaýshy sııaqty qyzmetkerler qajet. Sondaı-aq, munda ǵımaratty keńeıtý qajettigi de týyp tur eken. Mýzeı meńgerýshisi Qalamqas Berikovadan bul jaıly suraǵanymyzda, munda kelýshiler sany kóp, sondyqtan ǵımarattyń keńeıgeni durys degen oıyn aıtty.
Hamıt ESAMAN,
«Egemen Qazaqstan»
Jambyl oblysy
