Jas dárigerler jármeńkeden jumys tapty

Al aýrýhanalardyń fel­dsher­lik-akýsherlik pýnkte aına­lýy, medısınalyq kómek kórsetýdegi qyzmet aıasyn tarylta tústi. Az-muz jalaqysy ýaqtyly qo­ly­na tımegennen kóptegen dáriger­ler dıplomdaryn jıyp qoıyp, saý­daǵa shyqty. Salaǵa qajet maman­dardyń tapshylyǵy sezil­di. Aýdan ortalyǵyndaǵy aýrý­ha­naǵa der ýaqytynda jete almaı qanshama naýqas qınaldy, qara­paıym soqyrishek ekenin bilmeı, operasııa ústeline jetkenshe kóz jumǵandar boldy. Tipti, sol kezderdegi statıstıkalyq derekter bosanǵan 1000 áıeldiń 67-si qaıtys bolǵanyn keltiredi. Qanshama sharana dáriger joqtyǵynan kókteı soldy deseńizshi?!
Ýaqyt azǵan saıyn halyq den­saýlyǵyn qorǵaýǵa qatysty tú­beıgeıli ózgeris bul salanyń ósip- ór­ken­deýine jol ashty. Kóptegen eldi mekenderde aýrýhanalar, emha­nalar salynyp, ozyq teh­no­logııalar men halyqaralyq stan­dar­ttarǵa jaýap beretin qural-jab­dyqtar jáne shet elderde tá­ji­rıbeden ótken mamandardan j­a­saq­talǵan ulttyq medısınalyq ortalyqtar, ǵylymı-zertteý ınstıtýttary paıdalanýǵa berildi. Buryn shet elderde jasalatyn kúrdeli operasııalar, emdeý shara­la­ryndaǵy ozyq tehnologııalar is júzine asyp, naýqastarǵa sapa­ly kómek kórsetile bastady. Árıne, tutas salaǵa kerekti bilik­ti mamandardyń qajettiligin óteý, ásirese, aýyldardaǵy FAP júıe­sin, aýrýhanalar men emhanalardy dárigerlermen qamtamasyz etý ońaı sharýa emes. Bul turǵyda mem­leket jyl saıyn grant bó­lý arqyly Almaty, Astana, Qara­ǵandy, Semeı, Aqtóbe, Shymkent qalalaryndaǵy joǵary oqý oryndarynda jastardy úzbeı oqytýmen aınalysyp keledi. Jáne jyl saıyn olardy jumysqa ornalastyrý jóninde jármeńkeler ótkizilip, ár oblys ózderine qat mamandar qataryn jastarmen tolyqtyrýǵa múm­kindik alyp júr. Jýyrda osyn­daı jármeńke Astana medısı­na ýnıversıtetinde ótti.
Bıylǵy ınternatýrany aıaq­taǵan 758 túlektiń 721-i mem­le­ket­tik grantpen oqyǵan eken. Osy jy­ly 1000-nan astam jas «Astana me­dısına ýnıversıteti» AQ dıplo­myn almaq. Olardyń ishinde 7 ma­man­dyq boıynsha 758 ıntern, 19 ma­mandyq boıynsha 106 rezıdent já­ne 211 mamandyqta bakalavr-qoǵa­m­dyq densaýlyq saqtaý, meıir­bıke isi, medısınalyq-pro­fı­lak­tıkalyq is, farmasııa mamand­y­q­tary boıynsha jınaǵan bilimin ha­lyqtyń densaýlyǵyn jaqsartýǵa jumsaıdy degen sóz.
«Túlekterdiń bos oryndar jármeńkesi-2017» sharasyna As­tana qalasy men Aqmola, Sol­tús­tik Qazaqstan, Qostanaı, Ba­tys Qazaqstan, Pavlodar obly­st­arynyń 150-den astam jumys be­rýshisi qatysty.
Soltústik Qazaqstan oblysy densaýlyq saqtaý basqarmasynyń ókili Qarlyǵash Ilııasova: «Búgingi tańda oblystaǵy densaýlyq saqtaý mekemelerine 316 maman kerek. Iаǵnı, 125 – aýyldyq jerlerge, 191 – qaladaǵy aýrýhanalar men em­hanalarǵa. Bizde qazir eńbek etip júrgen mamandardyń kóbi zeı­net jasyna taıap qalǵan adamdar. Jas­tar kelip, solardyń bilgenin úı­renbese, ardagerler kóp jylǵy jı­naqtaǵan tájirıbelerimen ból­ispese, sabaqtastyq qalaı saq­tala­dy? Qoǵamnyń árbir múshe­sin tol­ǵandyratyn dúnıe bol­ǵan­dyq­tan oblys basshylyǵy bul iske úlken mán berýde. Árbir jas maman turatyn orynmen qamtamasyz etilip, 200 AEK kóleminde kóterme aqy alady. О́te qat maman bolsa onyń rezıdentýrada bilimin jetildirýine qajet qarajat 100 paıyz tólenedi, al ózgelerine 50 paıyz kóleminde bólý kózdelgen. Negizinen bizge ýrolog, hırýrg, akýsher-gınekolog syndy arnaıy mamandar kóbirek kerek», dese, Aqmola oblysynyń Jarqaıyń aýdandyq aýrýhanasynyń bas dárigeri Ǵosman Ahmetbekov pen onyń Esil aýdanyndaǵy áriptesi Qabdyrashıt Álmaǵanbetov lor, okýlıst, anestezıologpen qatar jalpy praktıkadaǵy dárigerlerge suranys joǵarylyǵyn aıtady.
Jármeńkege kelgen jastardyń júzderi jaıdary. Bir-birimen «Qaı­da baratyn boldyń?!» dep qaýqyldasqan olar jumys be­rý­shilerdi bar zeıinderimen tyńd­aı­dy. «Áıelimiz ekeýmizge de jumys taý­yp bere alasyz ba?», dep kelgen jas jigitke Qostanaı oblystyq Den­saýlyq saqtaý basqarmasy bas­tyǵynyń mindetin atqarýshy Erken Dáýitbaev: «Árıne, biz úshin «dárigerler otbasy» degen bir aýyz sózdiń keremet qýaty bar. Qýana-qýana qabyldap, ári qaraı rezıdentýrada oqytyp, bilimderińizdi jetildirip, ózderińizge úı, bala­la­ry­ń­yzǵa balabaqsha berip, kóterme aqy tóleımiz, deıdi. 
Túlekterdiń bos oryndar jár­meń­kesi nátıjeli ótti. Sonyń ar­qasynda jas mamandardyń 97 paı­yzy jumys berýshilermen sha­rt ja­sasty. Olardyń basym bó­ligi, ıaǵnı 51,4 paıyzy As­ta­na­da­ǵy emdeý mekemelerine ju­­mys­­qa qa­byl­danbaq. Aq halat­ty jas­tar­dyń qalǵan shoǵyry el­i­mizdiń ózge aımaqtaryna attanady.

Anar TО́LEÝHANQYZY,
«Egemen Qazaqstan»