Kórmege kórshiles eldegi 230-ǵa jýyq kásiporynnyń ónimderi qoıylyp, tamaq ónerkásibi, qurylys, mashına jasaý, metallýrgııa, hımııa, jeńil ónerkásip, farmasevtıka, jıhaz, kıim jáne toqyma salasyna qatysty, sonymen qatar, kádesyılar men sporttyq taýarlar jáne oıynshyqtar syndy bir myńǵa jýyq ónim ońtústikqazaqstandyqtarǵa usynyldy.
Atalǵan is-shara aıasynda oblys ákimi Janseıit Túımebaev Tashkent qalasy ákiminiń birinshi orynbasary Nozım Hýsanov bastaǵan delegasııamen kezdesti. Onda ákim О́zbekstan kásipkerlerimen Ońtústik Qazaqstan oblysynyń aýmaǵynda saýda, ónerkásip, aýyl sharýashylyǵy, qurylys pen qurylys materıaldaryn óndirý, medısına jáne bilim berý salalarynda tabysty yntymaqtastyq ornatylǵanyn atap ótti.
Ekijaqty kezdesýde oblys ákimi túbi bir týysqan memleketterdiń arasyndaǵy qarym-qatynastyń nyǵaıýy eki el prezıdentteriniń kezdesýlerinen keıin jandanǵanyn aıtqan. О́zbekstanǵa óndirgen taýarlaryn shekara, keden kedergilerinsiz 200 mln-ǵa jýyq elge alyp ótý úshin Qazaqstan úlken múmkindikter usynyp otyr. Túbi bir túrkiden taraıtyn jurtqa saýda-sattyq salasynda ǵana emes mádenı mura, týrızm, halyqaralyq yntymaqtastyq jaǵdaıynda da bir týdyń astynan tabylý kerek. Sózin osylaı sabaqtaǵan oblys ákimi:
– Bizdiń aımaq bıznesti damytý úshin ınvestorlarǵa qolaıly jaǵdaı jasaý áleýetimen erekshelenedi. 2010 jyly Shymkent qalasynda toqyma ónerkásibin damytý maqsatynda «Ońtústik» arnaıy ekonomıkalyq aımaǵy qurylǵan. Sonymen qatar, oblysymyzdaǵy 11 ındýstrıaldy aımaqta kásipkerler úshin qolaıly jaǵdaı jasalǵan. Búgingi kezdesý Shymkent pen Tashkent kásipkerleriniń arasynda bolashaq jemisti yntymaqtastyqtyń negizi bolady dep úmittenemin, – dedi.
Tashkent qalasy ákiminiń birinshi orynbasary Nozım Hýsanov jyly qabyldaý úshin alǵysyn bildirip, baýyrlas elderdiń saýda-ekonomıkalyq yntymaqtastyǵynan bólek, mádenı-gýmanıtarlyq baılanysynyń nyǵaıa túsetinine senim bildirdi.
– Búgin biz ońtústikqazaqstandyqtarǵa 900-ge jýyq taýar túrin usynyp otyrmyz, – dedi Nozım Bahtııaruly. – Degenmen, bul bizdiń barlyq áleýetimiz degendi bildirmeıdi. Aldaǵy basqosýlarymyzda da tabysty jetistikterge birge jetemiz degen úmittemin. Jalpy, Qazaqstan men Tashkent arasyndaǵy saýda aınalymy jyldan-jylǵa artyp keledi. Máselen, byltyr Qazaqstannyń Tashkentpen aradaǵy saýda aınalymy 500 mln AQSh dollary bolsa, bıylǵy jyldyń birinshi toqsanyndaǵy nátıje boıynsha atalǵan soma 150 mln AQSh dollaryna kóbeıip otyr.
Munan soń, oblys basshysy bastaǵan kásipkerler Tashkent qalasy taýaróndirýshileriniń kórmesine qatysyp, ondaǵy ónimderimen tanysty. Sonymen qatar, ózbekstandyq kásipkerlerdi birlese jumys isteýge shaqyrdy.
– Jalpy, qazirgi tańda eki eldiń arasyndaǵy saýda-ekonomıkalyq qatynastyń jandanýy baıqalýda. Iаǵnı 2016 jyldyń qorytyndysy boıynsha О́zbekstanmen syrtqy taýar aınalymynyń kólemi 1,5 mlrd AQSh dollaryn qurap, onyń 30 paıyzdan astamy Ońtústik Qazaqstan oblysyna tıesili bolyp otyr. Alaıda, qos memleket prezıdentteriniń – Nursultan Nazarbaev pen Shavkat Mırzıeevtiń ózara kezdesýleri, ıaǵnı ózbek basshysynyń Elbasymen 22-23 naýryzda Astanada kezdesýi, 29 sáýirdegi Shymkette júzdesýiniń nátıjesinde saýda aınalym kólemin 5 mlrd AQSh dollaryna jetkizý týraly ýaǵdalastyǵyn eskersek, bul bizder úshin az soma dep oılaımyn. Sondyqtan, baýyrlas elder bolashaqta bul salalardaǵy baılanysyn odan ári nyǵaıtyp, mádenı-gýmanıtarlyq yntymaqtastyǵyn odan ári kúsheıtedi dep bilemin, – dedi Janseıit Túımebaev.
Búginde Qazaqstannan О́zbekstanǵa baǵyttalǵan eksporttyń basym bóligi munaı jáne onyń ónimderi men un-jarma ónerkásibiniń ónimderi, astyq, qara jáne tústi metall, sement, transformatorlar, organıkalyq emes hımııa jáne azyq-túlik ónimderi bolyp tabylady. Al О́zbekstannan Qazaqstanǵa jemis-jıdek, kókónis ónimderi, maqta talshyǵy, toqyma jáne daıyn tigin ónimderi, tyńaıtqyshtar, mehanıkalyq qurylǵylar, plastmassa buıymdary, aǵash jáne gıps, mataly emes materıaldar men matalar ımporttalýda.
Eki memleket túbi bir túrkiden taraıdy dep arqany keńge salǵanymyzben, jonyn berip teris qaraǵan ýaqyttar da bolǵan. Osy tońdy Qazaqstan Prezıdenti Nursultan Ábishuly Nazarbaev pen О́zbekstannyń Prezıdenti Shavkat Mırzıeevtiń arasyndaǵy jaqsy qarym-qatynas jibitti. Alǵashqy kezdesýde Qazaqstan Prezıdenti ekijaqty baılanystarǵa sáttilik tilep:
– Qazaqstan óziniń strategııalyq seriktesi, kórshisi ári baýyrlasy – О́zbekstannyń halqyna baq-bereke tilep, ósip-órkendeýine nıettestik bildiredi. Biz keleshekte ekijaqty baılanystar aıasynda jemisti qarym-qatynas ornaıdy dep senemiz. Qazirdiń ózinde memleketaralyq áriptestikti nyǵaıtý baǵytynda naqty jumystar júrgizildi. Atap aıtqanda, elderimizdiń arasyndaǵy saýda aınalymynyń kólemi óskeni aıqyn baıqalady, shekaralarymyz arqyly ótkizý múmkindigi artyp, ónimderdiń jańa túrleri jetkizilýde, – degen bolatyn.
Sol alǵashqy kezdesýde О́zbekstan Prezıdenti Sh.Mırzıeev qonaqjaılyq kórsetkeni úshin Qazaqstan Prezıdentine alǵys bildirdi.
– Siz byltyr Samarqandqa jasaǵan saparyńyz kezinde Qazaqstan men О́zbekstan árdaıym birge bolady dep aıtqan edińiz. Sol sózińiz eki eldi jaqyndastyra túsýge jol ashty, ózbek halqy naǵyz dostyń, baýyrlastyń yqylasyn sezindi. Sizdiń bedelińizdiń arqasynda Qazaqstan Birikken Ulttar Uıymy Qaýipsizdik Keńesiniń turaqty emes múshesi bolyp saılandy. Barlyq bastamalaryńyzdy О́zbekstannyń qoldaıtynyna sendiremin. Qazirgi kezde óńirlik yntymaqtastyqqa zor mán berilip otyr. Búgingi kezdesýimiz elderimiz arasyndaǵy odan arǵy ózara tıimdi is-qımylǵa negiz bolady dep úmittenemin, – degen edi О́zbekstan Prezıdenti.
О́zbek kásipkerleri Ońtústikke alǵash qadam basyp otyrǵan joq. Ekijaqty baılanys erteden jalǵasyp keledi. Bir aı buryn oblys ákimi Janseıit Túımebaev bastaǵan delegasııa kórshi memleketke iskerlik saparmen baryp qaıtqan.
Tashkentte oblys ákimi О́zbekstan Respýblıkasy Premer-Mınıstriniń orynbasary-Aýyl jáne sý sharýashylyǵy mınıstri Zoır Mırzaevpen kezdesti.
«Ońtústik Qazaqstan oblysyn О́zbekstanda jaqsy damyǵan jeńil ónerkásip, óndiris, aýyl sharýashylyǵy salalaryndaǵy jetistikter qyzyqtyrady. Atalǵan salalarda tájirıbe almasyp, birigip eńbek etsek, qos memleketke de tıimdi jobalar júzege asady degen senimdemin. Máselen, О́zbekstannyń saýda úıin uıymdastyrýymyzǵa bolady. Sol sııaqty, arnaıy jumysshy tobyn quryp, shekaralyq aımaqtaǵy keıbir máselelerdi retteýge atsalyssaq degen usynysym bar. О́ıtkeni, Qazaqstan sizder úshin ózge memleketterge shyǵatyn qaqpa ispettes. Máselen, ótken jyldyń ózinde, 9 mln 400 adam qazaq-ózbek keden beketinen ótip, ózge elderge bet alypty. Sondyqtan, Ońtústik óńiri men О́zbekstan Respýblıkasy barlyq salada múmkindikterin biriktirýi kerek dep esepteımin.
Sol kezdesýde oblys ákimi sózin osylaı tujyrǵan.
Mine, osyndaı iskerlik kezdesýlerdiń kezegi Ońtústik Qazaqstan oblysyna da jetti. Tashkent kásipkerleri men Shymkent kásipkerleri kezdesip, biraz ýaǵdalastyqqa, birlesip jumys jasaýǵa qol jetkizdi. Ońtústik Qazaqstan oblysynyń ekonomıkalyq áleýeti úlken, múmkindikteri mol. Indýstrııalyq-ınnovasııalyq baǵdarlamasy aıasynda qolǵa alynyp, úlken qarqynmen jumys jasap jatqan iri kásiporyndar sany jyl saıyn kóbeıip keledi.
Tashkentten kelgen delegasııa sapar barysynda «Ońtústik» arnaıy ekonomıkalyq aımaǵy men «Ońtústik» ındýstrıaldy aımaǵynda bolyp, osyndaǵy kásiporyndardyń tynysymen tanysty. Jumysty ońtaılandyrǵan, halyqtyń tarapynan týyndaǵan barlyq máselelerge tolyqqandy jaýap taýyp, sheshimine septesetin «Front office» halyqtyń keńsesiniń jumysyn barlady. «Ońtústik» kásipkerlerge qyzmet kórsetý ortalyǵynyń jumysymen tanysty.
Tashkent taýar óndirýshileriniń Ońtústiktegi sapary sátti boldy. Ony kásipkerlerdiń sóz yńǵaıynan baıqadyq. О́zbekstandyq kásipkerlerden ońtústiktiń isker jigitterinen úırenetin, tájirıbe almasatyn jaıt jetkilikti. Árıne, olar ákelgen taýarlardyń deni Ońtústikte de óndirilgenimen, baǵa jaǵynan ózbek aǵaıyn ozyp tur. Arzan energııa, kógildir otyn jáne arzan jumys kúshi degenin istep tur. Biraq, «shegirtkeden qoryqqan egin ekpeıdi» degendeı, qazaqstandyq kásipkerlerdiń qorqasoqtaıtyndaı jóni joq. О́zbekstandyq kásipkerler birlesip jumys jasaýǵa qumbyl. Buǵan deıin óz kórpesin qymtap jaýyp, ózge memleketterge shekesinen qarap kelgen О́zbekstanǵa búginde kóp kólemde tutynýshy kerek.
Tashkentte ótken kezdesýde О́zbekstan saýda-ónerkásip palatasynyń tóraǵasy Alısher Shaıhov Qazaqstannyń shekaraǵa jaqyn aýmaqtarynda ekonomıkalyq aımaqtardyń jumysyn jandandyrmaq oılary baryn ańǵartqan. Onyń oıynsha, eki memlekettiń bıznesi kóp jaǵdaıda birlesken jaǵdaıda jahandyq naryqta básekege qabilettilikti arttyra túsedi.
Bul Qazaqstan jaǵyna da qolaıly. Bizdiń el de О́zbekstanmen birlesken kásiporyndar asha otyryp, syrtqa ótimdi taýarlar shyǵara alady. Osyndaı jaǵdaıda eki eldiń ekonomıkasyna tabys túsirip, eksport áleýeti artady, saýda aınalymy turaqtalady. Bylaı aıtqanda, Qazaqstan men О́zbekstan álemdegi eń alpaýyt memleketterdiń biregeıi Reseı Federasııasy men Qytaı Halyq Respýblıkasynyń suranysyn qanaǵattandyrýǵa qyzmet etpek. Ol – óte úlken naryq.
Joqty bar tolyqtyrady. Tashkent pen Shymkent taýar óndirýshileri ekijaqty iskerlik kezdesýde birtalaı ýaǵdalastyqqa qol jetkizdi.
О́zbekstan delegasııasymen kezdesýde oblys ákimi Janseıit Túımebaev eki eldiń prezıdentteri dáneker bolǵan iskerlik baılanystyń aı sanap emes kún sanap artyp kele jatqandyǵyn aıtyp edi. Arǵy atalary «qazaqpen jolǵa shyqsań adaspaısyń» degen amanatyna ózbek aǵaıyndar búginde erekshe mán berip otyrǵan sekildi. Endi eki jaqtyń da órisi keńeıedi.
Baqtııar TAIJAN,
«Egemen Qazaqstan»
Ońtústik Qazaqstan oblysy
Sýretterdi túsirgen Samat MYRZALIEV
